Έντονη ανησυχία και πολλά ερωτηματικά έχουν προκαλέσει οι πρώτες αποφάσεις του νέου προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με θέματα κλιματικής αλλαγής, αλλά και ενέργειας. Ο Τράμπ εκκίνησε για δεύτερη φορά (το έκανε και στην πρώτη του θητεία) τη διαδικασία αποχώρησης των ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα - κίνηση η οποία θέτει σε κίνδυνο τις διεθνείς προσπάθειες για τον περιορισμό της κλιματικής αποσταθεροποίησης. Τη συμφωνία έχουν επικυρώσει όλες οι χώρες της ΕΕ και η συντριπτική πλειοψηφία των υπολοίπων χωρών.
Σύμφωνα με το καταστατικό, η Συμφωνία του Παρισιού είναι μια νομικά δεσμευτική διεθνής συνθήκη για την κλιματική αλλαγή. Η Συμφωνία εγκρίθηκε από 196 Μέρη στη Διάσκεψη του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (COP21) στο Παρίσι, στις 12 Δεκεμβρίου 2015. Τέθηκε σε ισχύ τον επόμενο χρόνο, στις 4 Νοεμβρίου του 2016. Ο πρωταρχικός στόχος της Συμφωνίας είναι να διατηρήσει «την αύξηση της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας πολύ κάτω από τους 2°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα» και να συνεχίσει τις προσπάθειες «να περιορίσει την αύξηση της θερμοκρασίας στους 1,5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα». Όμως τα τελευταία χρόνια, οι παγκόσμιοι ηγέτες έχουν τονίσει την ανάγκη περιορισμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη στους 1,5°C μέχρι το τέλος αυτού του αιώνα.Αυτό συμβαίνει επειδή η Διακυβερνητική Επιτροπή του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή αναφέρει ότι η υπέρβαση του ορίου του 1,5°C κινδυνεύει να προκαλέσει πολύ πιο σοβαρές επιπτώσεις στην κλιματική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένων συχνότερων και έντονων ξηρασιών, καύσωνα και βροχοπτώσεων. Για να περιοριστεί η υπερθέρμανση του πλανήτη στους 1,5°C, οι εκπομπές ρύπων πρέπει μεταξύ άλλων να μειωθούν κατά 43% έως το 2030. Η Συμφωνία του Παρισιού αποτελεί ορόσημο στην πολυμερή διαδικασία αλλαγής του κλίματος επειδή, για πρώτη φορά, μια δεσμευτική συμφωνία φέρνει κοντά όλα τα έθνη για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.
Οι ΗΠΑ, ο Τραμπ και η Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα είναι μία υπόθεση που χρονολογείται από το 2017. Τότε, ο Τραμπ πρώτη φορά δήλωσε ότι πρόκειται να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη Συμφωνία για το Κλίμα. Δύο χρόνια νωρίτερα το 2015, η κυβέρνηση Ομπάμα είχε υπογράψει τη Συνθήκη του Παρισιού για το Κλίμα. Αμερικανοί εκπρόσωποι εξάλλου ηγούνταν στις διαπραγματεύσεις της Συμφωνίας του Παρισιού, η οποία υιοθετήθηκε από σχεδόν 200 χώρες.Η απόφαση του Τραμπ να αποσυρθούν οι ΗΠΑ από τη Συμφωνία οριστικοποιήθηκε και τέθηκε σε εφαρμογή στις 4 Νοεμβρίου του 2020, μία μόλις μέρα μετά τη νίκη Μπάιντεν στις προεδρικές εκλογές. Την πρώτη κιόλας μέρα ανάληψης των καθηκόντων του ο Μπάιντεν υπέγραψε την απόφασή του να επιστρέψουν οι ΗΠΑ στη Συμφωνία για το Κλίμα. Πέντε χρόνια αργότερα, ο Τραμπ επίσης κατά την πρώτη μέρα ανάληψης των καθηκόντων του για τη δεύτερη θητεία του στους Λευκούς Οίκο διέταξε (ξανά) την απόσυρση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, καθώς προσπαθεί να αυξήσει την αμερικανική παραγωγή ορυκτών καυσίμων. Ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε τη Δευτέρα το προεδρικό διάταγμα που ανακοινώνει την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού στις 20 Ιανουαρίου 2025.
Οι πέντε χώρες που παράγουν τις υψηλότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2)στον κόσμο σύμφωνα με σχετικές μελέτες, είναι η Κίνα, οι ΗΠΑ, η Ινδία, η Ρωσία και η Ιαπωνία, με την πρώτη να είναι μακράν μπροστά σε ποσοστά σε σχέση με τις υπόλοιπες. Σύμφωνα με το τμήμα Κλιματικής Επιστήμης της NASA, η ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα της Γης έχει αυξηθεί κατά 50% τα 200 περίπου χρόνια από την έναρξη της Βιομηχανικής Επανάστασης. Αυτό, σύμφωνα με τη NASA, έχει προκαλέσει υπερθέρμανση άρα και κλιματική αλλαγή στον πλανήτη. Περίπου το 90% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα προκαλούνται από τη χρήση ορυκτών καυσίμων.
Ταυτόχρονα ο Τραμπ κήρυξε εθνική ενεργειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης στο πλαίσιο ενός μπαράζ εξορύξεων και δράσεων υπέρ των ορυκτών καυσίμων. Έτσι θα επιτρέψει αλλαγές πολιτικής για την επέκταση των γεωτρήσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου σε ομοσπονδιακές εκτάσεις, την άρση των περιορισμών στις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου, LNG και την κατάργηση των κινήτρων για τα ηλεκτρικά οχήματα EV.
Οι πολιτικές αποφάσεις Τράμπ αποτελούν απειλή για τη ισορροπία στον πλανήτη και τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων στο παρόν και στο μέλλον. Ο πυρκαγιές στο Los Angeles λίγες μέρες πριν ορκιστεί πρόεδρος των η ΗΠΑ ο Τράμπ είναι ενδεικτικές. Η ΕΕ οφείλει να αντιδράσει, να υπερασπιστεί και να εφαρμόσει με αποφασιστικότητα πολιτικές που προστατεύουν το περιβάλλον. Επίσης οφείλει να επανεξετάσει την ενεργειακή της πολιτική, να προωθήσει πολιτικές ενεργειακής ασφάλειας και αυτονομίας. Η σημερινή πολιτική ως αποτέλεσμα των επιλογών του παρελθόντος αυξάνει υπέρμετρα το κόστος της ενέργειας για τους πολιτές και την βιομηχανική παραγωγή, δυσκολεύει την πολιτική ανάπτυξης και καθιστά μη ανταγωνιστικά τα προϊόντα της ΕΕ.
Η κυβέρνηση του κ. Μητσοτάκη πρέπει επιτέλους να κατανοήσει ότι τα προβλήματα της χώρας μας δεν λύνονται με επιστολές στην πρόεδρο της ΕΕ κ.Ούρσουλα φον ντε Λάιεν, ούτε με δηλώσεις δουλικότητας στους ισχυρούς του κόσμου. Τα συμφέροντα των Ελλήνων πολιτών και της ελληνικής οικονομίας δεν ταυτίζονται με τα συμφέροντα των δισεκατομμυριούχων συγκυβερνητών του κ.Τράμπ, ούτε με τα συμφέροντα συγκεκριμένων αντιπεριβαλλοντικών λόμπι.
(Ο Κώστας Ζαχαριάδης είναι μέλος της ΠΓ του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία, υπεύθυνος για το Περιβάλλον και την Ενέργεια)
