Με την φράση «για τον άνθρωπο που κρατάει σφυρί, όλα είναι καρφιά», ο Μαρκ Τουαίην δεν αναφερόταν στα εργαλεία αλλά στον τρόπο με τον οποίο οι αντιλήψεις καθορίζουν τις επιλογές μας. Για μια κυβέρνηση που αρνείται να ελέγξει τις πρακτικές των πολυεθνικών και των κοινωνικών δικτύων, το πρόβλημα δεν είναι η ισχύς των αλγορίθμων που επηρεάζουν ακόμα και εκλογικά αποτελέσματα. Είναι ο έλεγχος των πολιτών, η «δημοκρατία της επιτήρησης» (surveillance democracy). Το kids wallet δεν είναι η πρώτη προσπάθεια σε αυτήν την κατεύθυνση.
Αλήθεια, τι προσφέρει το «gov wallet» στα γήπεδα, όταν για να αγοράσεις εισιτήριο, απαιτείται ταυτοποίηση μέσω taxisnet; Τι παραπάνω μπορεί να προσφέρει η υποχρεωτική εγκατάσταση κρατικού λογισμικού στις κινητές συσκευές πολιτών, για να καθιστά εύλογη την παράκαμψη του πλαισίου προστασίας προσωπικών δεδομένων; Ας μην κοροϊδευόμαστε: οι χούλιγκαν δεν χρειάζονται «wallets», αφού η πρόσφατη επικαιρότητα έδειξε ότι μπαίνουν στα γήπεδα με προσκλήσεις, ενώ ενίοτε διασχίζουν σύνορα και επικράτειες ανενόχλητοι (βλ. Bad Blue Boys εκ Κροατίας).
Η ίδια εργαλειοποίηση ενός πραγματικού προβλήματος φέρνει τώρα το «kids wallet». Πώς ακριβώς θα αντιμετωπίσει τον αλγοριθμικό εθισμό και την υπερέκθεση των ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα; Όλα τα παιδιά που θα έχουν και πάλι τη συγκατάθεση των γονιών τους θα συνεχίσουν να τα χρησιμοποιούν, ενώ όσα ενδεχομένως εμποδιστούν, θα βρουν τάχιστα τον τρόπο να γίνουν «αόρατα» στο διαδίκτυο, καθιστώντας τον γονικό έλεγχο ακόμα δυσκολότερο. Ποιο το όφελος λοιπόν;
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τα ηλικιακά όρια ως δική της πρωτοβουλία «πυγμής». Όμως οι ηλικιακοί περιορισμοί προβλέπονται ήδη από τον Ευρωπαϊκό Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR) και ενσωματώθηκαν στην ελληνική νομοθεσία με τον Ν. 4624/2019 με υπογραφή Σταϊκούρα!
Το άρθρο 21 ορίζει ξεκάθαρα πως για ανήλικους άνω των 15 ετών, απαιτείται η δική τους συγκατάθεση, ενώ για κάτω των 15 απαιτείται η συγκατάθεση των γονέων ή νόμιμων εκπροσώπων. Το δε κατώτατο όριο ηλικίας έχει ήδη θεσπιστεί πανευρωπαϊκά στα 13 έτη. Τι νέο, λοιπόν, φέρνει η κυβέρνηση και το «αποφασιστικό» Μαξίμου; Απολύτως τίποτα.
Αντί να ενσκύψουν στις ρίζες του προβλήματος, δηλαδή τους αλγορίθμους και τα επιχειρηματικά μοντέλα που βασίζονται στον εθισμό, οι κυβερνώντες επιλέγουν την εργαλειοποίηση του προβλήματος. Επιβάλλουν νέα τεχνολογικά μέτρα που εξοικειώνουν περαιτέρω τους νέους με πρακτικές κρατικής επιτήρησης και ελέγχου περιορίζοντας την ελευθερία και την ιδιωτικότητά τους, αποσπώντας επικοινωνιακά την προσοχή των πολιτών από τα οικονομικά και κοινωνικά αδιέξοδα που το Μαξίμου έχει δημιουργήσει και διογκώσει.
Πεδίο δόξης λαμπρό για μία αντιπολίτευση που αντιλαμβάνεται το σημερινό κόσμο και αυτόν που έρχεται, αντί να αρκείται σε σκυλοκαβγάδες για σεντς του ευρώ πάνω σε υπερκέρδη δισεκατομμυρίων…
(Ο Κωνσταντίνος Αλεξάκος είναι αρχιτέκτονας, πολιτικός αναλυτής)
