Πριν λίγα χρόνια κανείς δεν περίμενε ότι θα βλέπαμε πάλι τόσο μεγάλες πολεμικές συγκρούσεις στη γειτονιά της Ευρώπης και την δική μας.
Πριν τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία ξέσπασε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, με κίνδυνο να προκαλέσει ευρύτερη ανάφλεξη στην περιοχή.
Αυτή η γραμμή αντιπαράθεσης περνάει κοντά από εμάς και μας επηρεάζει.
Μετά την δολοφονία του μετριοπαθούς Γιτζάκ Ράμπιν το 1995, οι ακροδεξιές κυβερνήσεις με κυρίαρχη μορφή τον Νετανιάχου που κυβερνάει για περίπου 20 χρόνια μετά το 1995, έστριψαν την ισραηλινή πολιτική σε μια πλήρη στρατιωτικοποίηση, με σκοπό την δια των όπλων και της επέκτασης των εποικισμών, επιβολή ενός μεγαλύτερου και ισχυρότερου Ισραήλ (Greater Israel) που θα φοβούνται όλοι.
Σαν αποτέλεσμα θα μπορούσε να αναρωτηθεί κάποιος πότε το Ισραήλ ήταν ποιο ασφαλές το 1995 που υπογράφτηκαν οι ατελείς συμφωνίες του Όσλο και της Ουάσιγκτον ή τώρα;
Η τρομοκρατική ενέργεια της Χαμάς πριν ένα χρόνο με 1.200 Ισραηλινούς νεκρούς και 200 περίπου απαχθέντες εκ των οποίων 100 κρατούνται ακόμη όμηροι, άναψε τη φωτιά και απελευθέρωσε τα σχέδια του Νετανιάχου και των ακροδεξιών κύκλων. Αποτέλεσμα μέχρι τώρα, 42.111 νεκροί στη Γάζα (+21 χθες σε τζαμί) και στην Δυτική όχθη ενώ στον Λίβανο σε δυο εβδομάδες 2.000 νεκροί και 1, 2 εκατ. ξεσπιτωμένοι από τα 5 εκατομμύρια του λιβανικού πληθυσμού.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Μπάιντεν απάντησε μόλις χθες ότι ‘’με κανένα πρόεδρο η αμερικανική πολιτική δεν ήταν τόσο υποστηρικτική στο Ισραήλ όπως τώρα’’. Και αυτό είναι αλήθεια. Το 1982 τα ισραηλινά στρατεύματα αποχώρησαν από την περιοχή της Βηρυτού με ένα τηλεφώνημα του Νίξον αφού βέβαια είχε προηγηθεί σε αυτόν τηλεφώνημα του βασιλιά της Σαουδικής Αραβίας.
Από τότε άλλαξαν τόσα πολλά. Η Σαουδική Αραβία, ο πιστότερος φίλος των ΗΠΑ στην περιοχή, ομαλοποίησε τις σχέσεις με τον χειρότερο εχθρό της, το Ιράν, με την βοήθεια της Κίνας. Η Αίγυπτος αγοράζει κινεζικά σύγχρονα πολεμικά αεροσκάφη. Η Τουρκία μπαίνει στην περιοχή όχι σαν μέλος του ΝΑΤΟ αλλά για να διασπάσει την φιλοδυτική τους κατεύθυνση και να εξυπηρετήσει όχι τα αμερικανικά συμφέροντα αλλά τα δικά της.
Η Κίνα προωθεί την πρωτοβουλία ‘’Belt and Road’’ για να ανοίξει εμπορικούς δρόμους προς την Ευρώπη και η Αμερική με τον ‘’Ινδικό δρόμο’’ μέσω Ισραήλ και Μέσης Ανατολής για να κόψει τον κινεζικό δρόμο. Εξάλλου ο Νετανιάχου έδειξε χάρτες στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών που αποκαλύπτουν αυτά τα σχέδια. Το Ιράν διευκολύνει την κινεζική οικονομική και την ρωσική γεωπολιτική επέκταση, το Ισραήλ την αμερικανική γεωπολιτική και την ινδική οικονομική.
Για την Αμερική ο μόνος πιστός σύμμαχος στη Μέση Ανατολή που απέμεινε είναι το Ισραήλ.
Οι απόψεις ότι ο Νετανιάχου δεν ακούει τις αμερικανικές εντολές είναι για λόγους προεκλογικής χρήσης και μείωσης της εχθρότητας που υπάρχει στους πληθυσμούς της περιοχής απέναντι στην Αμερική. Μια 24ωρη διακοπή παροχής βομβών από την Αμερική θα σταματούσε τους εκτεταμένους βομβαρδισμούς του Ισραήλ.
Ήδη ο Μακρόν ζήτησε να σταματήσει η παροχή όπλων στο Ισραήλ. Ίσως γιατί πουλάει Rafale στις αραβικές χώρες.
Η αποτυχία των ‘’συμφωνιών Αβραάμ’’ για ομαλοποίηση των σχέσεων του Ισραήλ με τις Αραβικές χώρες, μια πρωτοβουλία της Αμερικής για να ξεφύγει στην Άπω Ανατολή, οδήγησε στην πολιτική επιβολής του Ισραήλ σαν ‘’μπαμπούλα’’ της περιοχής.
Η επιβολή αυτή έχει σαν επακόλουθο ατέρμονες συγκρούσεις, ριζοσπαστικοποίηση και εμφάνιση όλων των πιθανών ακραίων κύκλων, από τους τζιχαντιστές μέχρι τους ακροδεξιούς σιωνιστές.
Η παγκόσμια αναδιανομή ισχύος (οικονομικής και στρατιωτικής) που γίνεται με μεγάλη ένταση λόγω της μείωσης των καπιταλιστικών κερδών και επιβράδυνσης των δυτικών οικονομιών και της παραγωγικότητας, οδήγησε στον πόλεμο της Ουκρανίας και συνέβαλε στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και στις κρίσεις στην Αφρική που άλλαξαν και συνεχίζουν να αλλάζουν τους παγκόσμιους συσχετισμούς.
Τα πλεονάσματα των κεφαλαίων στην Ευρώπη αντί να οδηγηθούν σε κοινωνικά προγράμματα και επιστημονική έρευνα πηγαίνουν σε εξοπλισμούς. Σαν αποτέλεσμα η παραγωγή κοινών αγαθών υποβαθμίζεται και ο ανταγωνισμός αποδυναμώνεται υπέρ της Κίνας. Οι δε εργαζόμενοι απογοητευμένοι τρέχουν να ‘’σωθούν’’ στην Ακροδεξιά.
Σε αυτό το τοπίο που αλλάζει, η χώρα μας με την πολιτική της Δεξιάς που ονειρεύεται πάντα προστάτες και βλέπει σαν πάτρωνα της κυριαρχίας μας τους Αμερικανούς και σαν στυλοβάτη της οικονομίας μας την Ε.Ε. αδυνατεί να δει την μεγάλη εικόνα ή ακολουθεί τα οικονομικά συμφέροντα της ολιγαρχίας που την καθοδηγούν.
Η πολιτική της πλήρους ταύτισης με την αμερικανική έχει παρασύρει και την κυπριακή πολιτική ενώ υπάρχει υποχωρητικότητα στην νοτιοανατολική Μεσόγειο και ανεκτικότητα στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο η τουρκική πλευρά θεωρεί σαν de facto δική της ΑΟΖ. Τα γεγονότα στην Κάσο επιβεβαιώνουν ότι χάριν της ‘’σταθερότητας’’ στο Αιγαίο και της μείωσης των ροών των μεταναστών, η Ν.Α. Μεσόγειος και κατ’ επέκταση η Κύπρος έχουν αφεθεί χωρίς ελληνική στήριξη και παρουσία.
Η πολιτική αυτή που θεωρεί ότι αφού η Τουρκία ολισθαίνει προς τις χώρες των BRICS και έχει καλές συνεργασίες με την Κίνα και την Ρωσία εμείς θα πρέπει να σφιχταγκαλιαστούμε με τα δυτικά συμφέροντα, κόβει το κλαδί των διεθνών σχέσεων που ακολουθούσαμε εδώ και πολλά χρόνια και μας οδηγεί βαθύτερα σε αντιπαράθεση με την Τουρκία.
Η Κρήτη με την βάση της Σούδας είναι η κύρια βάση ανεφοδιασμού των αμερικανικών πλοίων και αεροσκαφών ενώ η Αλεξανδρούπολη με το λιμάνι της έχει γίνει το αντίστοιχο της Σούδας στην βόρεια Ελλάδα, για την εξυπηρέτηση της Ουκρανίας.
Όμως με αυτές τις δεσμεύσεις ποιος θα δεχτεί ελληνικές ειρηνευτικές πρωτοβουλίες όταν έχουμε πάρει σαφή θέση υπέρ ενός των εμπολέμων;
Ποιος θα μιλήσει για διεθνές δίκαιο όταν έχουμε πάρει το μέρος της καταπάτησής του;
Το επιχείρημα που προτάσσουμε για να υποστηρίξουμε την Ουκρανία έναντι της ρωσικής εισβολής δεν ισχύει για την ισραηλινή στον Λίβανο;
Αφού είμαστε τόσο άτεγκτοι με την εφαρμογή των ευρωπαϊκών αποφάσεων γιατί επιτρέπουμε το λαθρεμπόριο ρωσικού πετρελαίου στο Αιγαίο; Ποιοι ωφελούνται και δεν αντιδρά η ελληνική κυβέρνηση; Και βέβαια αν κτυπηθούν οι ιρανικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις όλοι αυτοί θα τρίβουν τα χέρια τους με την άνοδο της τιμής από 74 δολ. το βαρέλι σήμερα στα 100 ή ακόμη παραπάνω.
Τέλος πάντων, που είναι η ηθική υποστήριξης των καταπιεσμένων και των δεινοπαθούντων;
Γιατί δεν στηρίζουμε τώρα την κατάπαυση του πυρός στη Γάζα μια και όλοι πιστεύουν ότι αυτό είναι προϋπόθεση της ειρήνευσης και στον Λίβανο;
Γιατί δεν συμμετέχουμε σε καμία πρωτοβουλία ειρήνευσης;
Γιατί άλλες ευρωπαϊκές χώρες ευνοούν και επωφελούνται από την οικονομική συνεργασία με την Κίνα όπως η Ισπανία, η Ιταλία ακόμη και η Γερμανία και εμείς ‘’πιστοί’’ και ‘’πειθαρχημένοι’’ επιμένουμε να μην τους βλέπουμε;
Ακόμη και εμπορικά να το δούμε οι σχέσεις μας με το Ισραήλ είναι ανισομερείς. Τους παρέχουμε χώρο για εκπαίδευση της αεροπορίας τους σε μεγάλες αποστάσεις (ηλίου φαεινότερο ότι αφορά απεικόνιση της προσβολής ιρανικών στόχων) και αγοράζουμε ισραηλινά όπλα και πυρομαχικά ενώ δεν πουλάμε σχεδόν τίποτα.
Με αυτή την κατάσταση θα είναι αφέλεια να νομίζουμε ότι στην επόμενη φάση θα δούμε επενδύσεις από Αραβικές χώρες, την Κίνα ή θα δούμε Ρώσους τουρίστες ή ότι θα τις αντισταθμίσουμε με αντίστοιχες ευρωπαϊκές ή αμερικανικές.
Αυτό που είναι πιθανό να δούμε είναι κοινές ελληνο-τουρκικές επενδύσεις για εξορύξεις στην Ν.Α. Μεσόγειο, με ότι αυτό σημαίνει για την κυριαρχία της χώρας μας.
Η νοοτροπία της ανάθεσης των έργων από την νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση μας έχει παρασύρει και στις διεθνείς σχέσεις. Νομίζουμε ότι θα κάνουμε outsourcing για την προστασία της χώρας μας και θα την αναθέσουμε στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε.
Ξεχνάμε ότι η μισή Κύπρος χάθηκε όταν είμαστε πιο ‘’δεδομένοι’’ από ποτέ και νομίζαμε ασφαλείς από κάθε απειλή.
Στο επίπεδο της μεγάλης στρατηγικής, αν επικρατήσει το δυτικό σχέδιο, απομονωθεί το Ιράν και αποκλεισθεί ο κινεζικός δρόμος των προϊόντων θα μπορέσει η Ινδία να υποκαταστήσει την κινεζική παραγωγή; Μάλλον απίθανο.
Όσο μεγαλώνει η τάση μείωσης του ποσοστού κέρδους στην Ευρώπη ενώ η Κίνα και η Ινδία θα τροφοδοτούνται με φτηνή ρωσική ενέργεια, ο ανταγωνισμός θα εντείνεται.
Την παραγωγικότητα του Παγκόσμιου Νότου και τα μεγάλα αποθέματα σπάνιων γαιών η Δύση προσπάθησε να αντισταθμίσει με σταθερούς μισθούς και είσοδο μεταναστών με φτηνά μεροκάματα. Το κενό όμως μεγάλωσε.
Είδαμε από το 2011 πόσοι ‘’ασκοί’’ άνοιξαν με την προσπάθεια της Δύσης να ανατρέψει τον Άσαντ. Νωρίτερα, το 1953, η ανατροπή του εκλεγμένου Μοσαντέκ από την CIA και την βρετανική MI6 γιατί ήθελε να εθνικοποιήσει τα πετρέλαια του Ιράν, οδήγησε στο αυταρχικό καθεστώς Σάχη και ακόλουθα στο σημερινό καθεστώς.
Όλα τα προηγούμενα πειράματα αλλαγής καθεστώτων με εξωτερική παρέμβαση (Αφγανιστάν, Ιράκ, Λιβύη, Συρία, Ουκρανία) απέτυχαν ή είχαν δραματική εξέλιξη.
Ας σκεφτούμε τι μπορεί να συμβεί αν η προσπάθεια ‘’επανασχεδιασμού’’ της περιοχής από την Δύση και το Ισραήλ αρχίζει να επεκτείνεται στο Ιράν, στη Συρία, στο Λίβανο και στον περίγυρό τους.
Οι βομβαρδισμοί όσο εκτεταμένοι και να ήταν δεν έριξαν κυβερνήσεις ή καθεστώτα, πιθανόν σκλήρυναν τη στάση τους. Ας δούμε τι έγινε στον Β’ Π.Π. με την Γερμανία και το ίδιο με τους Άγγλους.
Η χώρα μας δεν κατάλαβε έγκαιρα τις παγκόσμιες τάσεις ενώ παραδόθηκε χωρίς αντιστάσεις στις πολιτικές της Ευρώπης. Αυτές τις πολιτικές που δεν καταδικάζουν ούτε τις αραβικές δικτατορίες ούτε τις σφαγές και τις πρακτικές εκδίωξης μέσω των μαζικών βομβαρδισμών κατοικημένων τόπων των Παλαιστινίων αλλά και των φτωχών Λιβανέζων, που εφαρμόζει το καθεστώς Νετανυάχου.
Ίσως για πρώτη φορά στην ιστορία, οι μαζικοί ισραηλινοί βομβαρδισμοί έχουν σκοπό να εκδιώξουν τα φτωχά ριζοσπαστικοποιημένα στρώματα που βρίσκονται στη Γάζα και στα νότια προάστια της Βηρυτού και να μείνουν οι πλούσιοι υποταγμένοι ή οι διεφθαρμένοι από τα χρήματα της διεθνούς βοήθειας, που φυσικά δεν προβάλουν αντίσταση.
Η χώρα μας πρέπει να ακολουθήσει τις πολιτικές της αλήθειας, όχι μόνο για λόγους ηθικής αλλά σαν διαχρονικές σταθερές.
Να ζουν σε ειρήνη και οι Ισραηλινοί και οι Άραβες, με δημιουργία Παλαιστινιακού κράτους, στη βάση των αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών.
Δεν πρέπει να είμαστε τυχοδιωκτικό παρακολούθημα συμφερόντων άλλων.
Το συμφέρον της χώρας μας είναι η ειρήνη στην περιοχή.
(Ο Νίκος Τόσκας είναι πρώην υπουργός και υποστράτηγος ε.α.)
