Στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου από 22 Ιουνίου 1944 ως 19 Αυγούστου 1944 έγινε η μεγαλύτερη μάχη στο κέντρο της Ευρώπης που έδωσε τη νίκη στους Σοβιετικούς, κατέλαβαν το Μίνσκ της Λευκορωσίας, όλη την περιοχή από το Λένιγκραντ μέχρι την Ρουμανία και έφτασαν στα περίχωρα της Βαρσοβίας, κατέστρεψαν τον κύριο όγκο των γερμανικών δυνάμεων και άνοιξαν τον δρόμο για το Βερολίνο. Ονομάσθηκε επιχείρηση Bagration από το όνομα του Ρώσου στρατάρχη των Ναπολεόντειων πολέμων.
Από πλευράς σοβιετικών συμμετείχαν 1,6 εκατ. στρατιώτες και από πλευράς Γερμανών 800.000. Οι γερμανικές απώλειες ήταν 150.000 νεκροί και οι σοβιετικοί είχαν 180.000 νεκρούς.
Ουσιαστικά την πρώτη εβδομάδα των επιχειρήσεων είχε κυκλωθεί ο κύριος όγκος των γερμανικών δυνάμεων και όλη η επιχείρηση διήρκεσε δυο μήνες.
Η επιτυχία των Σοβιετικών οφειλόταν στην maskirovka (παραπλάνηση). Οι Σοβιετικοί έπεισαν τους Γερμανούς ότι η κύρια επίθεση θα εκδηλωνόταν στο νότιο μέρος του μετώπου και στις ουκρανικές πεδιάδες ενώ εκδηλώθηκε στη Λευκορωσία.
Εφαρμόσθηκε η τακτική της ταχείας διάσπασης του μετώπου και της βαθιάς διείσδυσης (deep battle) που είχε εμπνευστεί ο Τουχατσέφσκι. Κάτι αντίστοιχο είχαν εφαρμόσει οι Γερμανοί τον Ιούνιο του 1941, όταν σε τρείς μήνες έφτασαν από την Πολωνία στη Μόσχα. Η γερμανική τακτική στη συνέχεια και ιδιαίτερα μετά τη μάχη του Κουρσκ (Ιουλ.-Αυγ. 1943) όπου υπέστησαν μεγάλες απώλειες τα γερμανικά τεθωρακισμένα, οδηγήθηκε στην οχύρωση των πόλεων και χωριών (τακτική του σκαντζόχοιρου) και έτσι άφησε τον χώρο των πεδιάδων ελεύθερο για τα σοβιετικά τεθωρακισμένα.
Τέτοια μορφή πολέμου δεν βλέπουμε σήμερα. Και υπάρχει η απορία. Είναι θέμα τεχνολογικών και στρατιωτικών δυνατοτήτων ή είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιδιώξεων;
Σήμερα βλέπουμε μια μικροδιαχείριση του πολέμου στην Ουκρανία. Πολλές μικρές μάχες μέσα σε χωριά, με λίγες δυνάμεις, με αποτέλεσμα πλήρη καταστροφή των χωριών και μεγάλες απώλειες στους λίγους στρατιώτες που εμπλέκονται. Τον κύριο ρόλο παίζουν τα drones και το πυροβολικό κάθε είδους ενώ οι κινήσεις και οι ελιγμοί αρμάτων μάχης (τανκς) είναι σπάνιοι.
Οι αντικειμενικοί σκοποί των Ρώσων είναι:
· Η κατοχή της ρωσόφωνης ανατολικής περιοχής της Ουκρανίας.
· Η εκδίωξη του καθεστώτος Ζελένσκι.
· Η ουδετεροποίηση της Ουκρανίας.
· Η οικονομική αποδυνάμωση της Ευρώπης (κύρια της Γερμανίας).
Οι αντικειμενικοί σκοποί των Ουκρανών είναι:
· Η αποκατάσταση του κατεχόμενου από τους Ρώσους εδάφους. Πρόσφατα και σε περίπτωση που αυτό δεν είναι δυνατό η κατοχή άλλων εδαφών (Κούρσκ) ώστε να υπάρξει ανταλλαγή στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
· Η ενίσχυση του στρατιωτικού δυναμικού από την Δύση ώστε να αποτελέσει το δυτικό προπύργιο στην Ανατολική Ευρώπη και μελλοντικά να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ.
Οι αντικειμενικοί σκοποί των Δυτικών (κύρια Αμερικανών και Βρετανών) είναι:
· Η μακρόχρονη φθορά της ρωσικής στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος.
· Η αποδυνάμωση του καθεστώτος Πούτιν.
· Η μείωση των Ρωσικών δυνατοτήτων υποστήριξης της Κίνας.
· Η αντικατάσταση της γερμανικής ατμομηχανής από την βρετανική.
Να θυμίσουμε ότι με την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο του 2022 οι Ρώσοι επιτέθηκαν μέσω της Λευκορωσίας και έφτασαν κοντά στο Κίεβο με λίγες δυνάμεις, ελπίζοντας στην κατάρρευση του καθεστώτος Ζελένσκι. Ένα μήνα μετά άρχισαν διαπραγματεύσεις στην Κωνσταντινούπολη, στις οποίες είχαν αρχικά συμφωνήσει οι αντιμαχόμενοι σε θέσεις παρόμοιες με τις συμφωνίες του Μινσκ. Με πίεση και υποσχέσεις των δυτικών ο Ζελένσκι υπαναχώρησε και άρχισε ξανά ο πόλεμος που κατέληξε στη σημερινή κατάσταση.
Η αντεπίθεση των Ουκρανών το καλοκαίρι του 2023 ήταν ασθενής, με μικρές δυνάμεις και σε πολλά μέτωπα. Προσέκρουσε στην καλά οργανωμένη ρωσική άμυνα που θύμιζε την άμυνα στο Κουρσκ το καλοκαίρι του 1943.
Οι Ρώσοι αφού ήδη εξασφάλισαν μεγάλο μέρος της ανατολικής Ουκρανίας προωθούνται δυτικότερα με τακτική μυρμηγκιού, από χωριό σε χωριό, προσπαθώντας να αποδυναμώσουν τον ουκρανικό στρατό και το καθεστώς.
Οι Ουκρανοί έκαναν την απελπισμένη αντεπίθεση στο Κουρσκ, σε βάθος 35 χλμ, χωρίς ουσιαστικά εμφανή αντικειμενικό σκοπό, στην κυριολεξία μια επίθεση στο ‘’πουθενά’’. Η προσπάθεια κατάληψης του πυρηνικού σταθμού του Κουρσκ δείχνει την επιδίωξη ανταλλαγής με τον μεγάλο πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίγια που έχουν καταλάβει οι Ρώσοι.
Η επιδίωξη αποδυνάμωσης του Πούτιν μέσω της κατάληψης ρωσικού εδάφους μάλλον φαίνεται ουτοπία.
Σε στρατιωτικό επίπεδο η ανακούφιση των άλλων μετώπων από την ρωσική πίεση δεν φαίνεται να επιτυγχάνεται γιατί οι Ρώσοι ενισχύουν την περιοχή του Κουρσκ με εφεδρείες και δυνάμεις από τα σύνορα της Λευκορωσίας και δεν μειώνουν τις επιθέσεις εντός Ουκρανίας.
Συνεχίζεται, δηλαδή, ο πόλεμος φθοράς του Ουκρανικού στρατού από τους Ρώσους, με μικρές προωθήσεις δυνάμεων, κατάληψη χωριών και κωμοπόλεων. Οι Ουκρανοί με μόλις 10.000 στρατιώτες και 2-3 ταξιαρχίες, προσπαθούν να καταλάβουν όσο το δυνατό περισσότερο ρωσικό έδαφος, για να το διαπραγματευτούν και να ανυψώσουν το ηθικό τους, με κίνδυνο όμως να εγκλωβιστούν και να καταστραφούν.
Οι Δυτικοί ενισχύουν όλο και περισσότερο την Ουκρανία για να την καταστήσουν ‘’Ισραήλ του Βορρά’’. Έχουν επιτρέψει στους Ουκρανούς να πλήττουν στρατηγικούς στόχους σε βάθος μέχρι 150 χλμ για να αποδυναμώσουν τον Πούτιν και ποντάρουν σε ένα μακρόχρονο πόλεμο που θα δυναμώσει την Ουκρανία και θα φθείρει την Ρωσία.
Οι Ρώσοι στοχεύουν στην απομόνωση της Ευρώπης από την Αμερική και την οικονομική της αποδυνάμωση, χωρίς την φθηνή ρωσική ενέργεια, με υπέρογκους εξοπλισμούς και την αποβιομηχάνιση προ των πυλών. Οι γέφυρες των δυο ηπείρων γκρεμίζονται ενώ ενισχύονται οι συνεργασίες Ρωσίας-Κίνας και η επιρροή των δυο χωρών στην Αφρική και Μέση Ανατολή.
Οι επιδιώξεις της Δύσης αλλά και της Ρωσίας δείχνουν ότι ο πόλεμος συμφέρει όλους.
Οι στόχοι τους είναι μακροπρόθεσμοι και δεν περιορίζονται στις εύφορες ουκρανικές πεδιάδες.
Να θυμίσουμε ότι τελευταία κάποιοι πόλεμοι διήρκεσαν 20 χρόνια και δεν είχαν αίσιο τέλος για την Δύση. Επίσης ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος διήρκεσε 4 χρόνια, είχε σαν αποτέλεσμα εκατομμύρια νεκρών και προκάλεσε την κατάρρευση τεσσάρων αυτοκρατοριών (Γερμανική, Αυστροουγγρική, Ρωσική, Οθωμανική). Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος διήρκεσε 5 χρόνια και είχε σαν αποτέλεσμα την διαίρεση της Ευρώπης και την αλλαγή του συσχετισμού δυνάμεων σε γεωπολιτικό επίπεδο αλλά και υπέρ των εργαζόμενων στην Ευρώπη.
Για την Ελλάδα, η μονοδιάστατη/δεδομένη πολιτική απροκάλυπτης υποστήριξης της δυτικής πολιτικής στην Ουκρανία και την Μ. Ανατολή, αδυνατίζει την άμυνα του Αιγαίου, με την παράδοση στην Ουκρανία οπλικών συστημάτων και πυρομαχικών.
Αδυνατίζει την οικονομική ανάπτυξη με την μη προσέλκυση κινεζικών επενδύσεων. Αδυνατίζει τον τουρισμό και το εμπόριο λόγω των κυρώσεων. Ενισχύει τις τουρκικές θέσεις και την οικονομία, η οποία προσελκύει επενδύσεις από όλους, τουρισμό από παντού και άνεση κινήσεων στον διεθνή περίγυρο, χωρίς πολλές δεσμεύσεις και με συνεχείς διεκδικήσεις στη Ν.Α Μεσόγειο και στο Αιγαίο.
Όσο ο πόλεμος στην Ουκρανία απομακρύνεται από το τέλος του και ο πόλεμος στη Μ. Ανατολή πλησιάζει σε μεγαλύτερη ανάφλεξη, η εμπλοκή της χώρας μας, με την μονομερή και ‘’δεδομένη’’ πολιτική εξάρτησης της κυβέρνησης, θα αδυνατίζει τη χώρα γεωπολιτικά, στρατιωτικά και οικονομικά.
(Ο Νίκος Τόσκας είναι πρώην υπουργός και υποστράτηγος ε.α.)
