H αναφορά-δέσμευση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν «θα κατοχυρώσουμε το στόχο του 90% για το 2040 στον Ευρωπαϊκό Κλιματικό Νόμο», στην ομιλία της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (18 Ιουλίου 2024), σηματοδοτεί κατά την ανάγνωση μου, τη σημαντική ενίσχυση της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κλιματική Αλλαγή κατά τη νέα πενταετή θητεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η αναφορά αφορά τη νομοθετική κατοχύρωση του στόχου της μείωσης των αερίων θερμοκηπίου κατά 90% το 2040 σε σχέση με το 1990. Ο στόχος αυτός είχε προταθεί (2023) από την Επιστημονική Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κλιματική Αλλαγή, ώστε να παραμείνει η αύξηση της θερμοκρασίας κάτω του 1.5 βαθμού Κελσίου (όπως προβλέπει η Συμφωνία των Ηνωμένων Εθνών στο Παρίσι) και να επιτευχθεί κλιματική ουδετερότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2050.
Η μείωση των αερίων θερμοκηπίου κατά 90% το 2040, που αποτελεί συνέχεια της αντίστοιχης μείωσης κατά 55% το 2030, προβλέπει (σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης) για την υλοποίηση της, μεταξύ άλλων, τα εξής:
Στον τομέα της ενέργειας τη ραγδαία αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με την πρόσθεση 34 GW το έτος από ηλιακή ενέργεια από το 2030 και μετά, αντί για 22 GW/έτος κατά το διάστημα 2018-2022, καθώς και 30 GW το έτος από αιολική ενέργεια από 10GW/έτος που ίσχυε κατά το διάστημα 2018-2022.
Στον τομέα των μεταφορών την προώθηση των ηλεκτρικών αυτοκινήτων και των μέσων μαζικής μεταφοράς για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου κατά 31 μεγατόνους το έτος από το 2030 και μετά, από 2 μόλις μεγατόνους το έτος όπως ίσχυε στο διάστημα 2005-2022.
Στον κτιριακό τομέα τη σημαντική μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων για θέρμανση μέσω της προώθησης της ηλεκτροδότησης για θέρμανση και της αντίστοιχης αύξησης των αντλιών θερμότητας κατά 50%.
Με βάση τα παραπάνω, το ποσοστό της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από τον ήλιο και τον άνεμο θα διαμορφωθεί μεταξύ 79 και 82% το 2040, ενώ παράλληλα ενισχύεται η δυναμική για τη σταδιακή εξάλειψη της χρήσης των ορυκτών καυσίμων μέχρι το 2050 και για αρνητικές εκπομπές (δηλαδή τη δέσμευση άνθρακα από την ατμόσφαιρα) από το 2050 και μετά.
Σε μία ευρύτερη ανάγνωση, ο στόχος του 90% το 2040, υποστηρίζει τέσσερεις ακόμα σημαντικές προτεραιότητες της Ε.Ε.:
-Nα περιορίσει το lock in στο οποίο έχει περιέλθει σήμερα με τις ΗΠΑ (λόγω της εξάρτησης σε εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου) και να καταστεί ενεργειακά αυτόνομη,
-Nα διαθέσει τους υπέρογκους πόρους που σήμερα δαπανά για την προμήθεια ορυκτών καυσίμων για την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή,
-Nα στηρίξει την Ευρωπαϊκή βιομηχανία μέσω της πράσινης ανάπτυξης και της στροφής στην καθαρή ενέργεια, και τέλος
-Nα ενισχύσει την έρευνα και την καινοτομία, ιδιαίτερα σε τομείς που σχετίζονται με την πράσινη ανάπτυξη και που σήμερα κυριαρχούνται από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
(Ο Κωνσταντίνος Καρτάλης είναι Καθηγητής στο ΕΚΠΑ και μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κλιματική Αλλαγή-Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από το K-Report)
