Σε πρώτη ανάγνωση, το κουβάρι δεν ξεμπλέκεται εύκολα. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Στέφανος Κασσελάκης θα διεκδικήσει την ηγεσία ενός νέου, ενιαίου φορέα της κεντροαριστεράς ακόμη και απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα, ενώ στο ΠΑΣΟΚ υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερα κορυφαία στελέχη που ενδιαφέρονται για τη διαδοχή του Νίκου Ανδρουλάκη, ο οποίος, παρόλα αυτά, θα δώσει σκληρή μάχη για να παραμείνει αρχηγός. Η εικόνα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο αν προσθέσει κανείς ότι ο Κασσελάκης αποκλείει το διάλογο με τους διασπαστές, όπως αποκαλεί την Νέα Αριστερά, αλλά όχι με την Ζωή Κωνσταντοπούλου, την οποία όμως δεν θεωρούν συνομιλήτρια στην Χαριλάου Τρικούπη. Εννοείται ότι το ΚΚΕ δεν μετέχει στις διεργασίες ανασύνθεσης του προοδευτικού χώρου, ο Γ. Βαρουφάκης και το ΜέΡΑ 25 βρίσκονται σε αμήχανη απομόνωση, ενώ ο Πέτρος Κόκκαλης του “Κόσμου” προσκλήθηκε ως πολιτικός αρχηγός στην πρεμιέρα του Ινστιτούτου του Αλέξη Τσίπρα έχοντας όμως “καεί” στις ευρωεκλογές. Όλα αυτά μαζί δημιουργούν μια χαοτική κατάσταση στο χώρο αριστερά της ΝΔ.
Άλλωστε, υπάρχει και τεράστιο διαδικαστικό μπέρδεμα. Θα πρέπει πρώτα να δρομολογηθεί εκλογή ηγεσίας από τη βάση στο ΠΑΣΟΚ και στη συνέχεια νέα εκλογής ηγεσίας ενός νέου πολιτικού φορέα στον οποίο θα ενταχθούν το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, αφού ο εκλογικός νόμος αποκλείει συνασπισμούς κομμάτων από το μπόνους εδρών στο πρώτο κόμμα. Επομένως, θα πρέπει να δημιουργηθεί κάτι σαν το ΚΙΝΑΛ στο οποίο πχ είχε ενταχθεί το ΚΙΔΗΣΟ του Γ. Παπανδρέου. Ωστόσο, είναι εντελώς διαφορετικό το να μπει ένα εξωκοινοβουλευτικό κόμμα κάτω από μια “ομπρέλα” από το να συγκατοικήσουν κόμματα με διψήφιο ποσοστό και διαφορά δύο μονάδων μεταξύ τους, όπως ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ, στο πλαίσιο νέου σχήματος με κοινό ψηφοδέλτιο και κοινό υποψήφιο πρωθυπουργό. Σε μια τέτοια περίπτωση, δύσκολα μπορεί κανείς να φανταστεί πώς ο Στ,. Κασσελάκης θα άφηνε άλλον να διεκδικήσει την πρωθυπουργία ή πώς στο ΠΑΣΟΚ θα αποδέχονταν την υποψηφιότητα του απέναντι στον Κ. Μητσοτάκη.
Με αυτά τα δεδομένα, φαίνεται απίθανη μια αίσια έκβαση της προσπάθειας για προοδευτικές συγκλίσεις που θα δημιουργήσουν ανταγωνιστικό αντίπαλο για τη ΝΔ και θα κάνουν εφικτή μια πολιτική αλλαγή στις προσεχείς εθνικές εκλογές είτε γίνουν το 2027, όπως είναι προγραμματισμένο, είτε νωρίτερα.
Στην πολιτική, όμως, η αόρατη δυναμική έχει συχνά μεγαλύτερη σημασία από την ορατή. Το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών έδειξε ότι το άθροισμα των ψηφοφόρων ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ ήταν όσο εκείνο της ΝΔ (περίπου 1,1 εκ.) και αυτό εκ των πραγμάτων αναδεικνύει την αναγκαιότητα ένωσης των δυνάμεων τους προκειμένου να ηττηθεί σε εκλογές το κυβερνών κόμμα. Πολύ περισσότερο, όταν το παράδειγμα της Γαλλίας επιβεβαιώνει ότι είναι δυνατή η υπέρβαση των αντιθέσεων στο όνομα ενός υπέρτερου διακυβεύματος. Έτσι, σοσιαλδημοκράτες, αριστεροί, κομμουνιστές και πράσινοι συσπειρώθηκαν στο Λαϊκό Μέτωπο για να αντιμετωπίσουν τον ακροδεξιό κίνδυνο και άφησαν πίσω μικρές και μεγάλες διαφορές και φιλοδοξίες, μικρούς και μεγάλους εγωισμούς και ναρκισσισμούς.
Γιατί δεν μπορεί να ισχύσει αυτό εδώ; Αν όχι, τώρα πότε; Αν όχι αυτοί, ποιοι;
Το 28% της ΝΔ στις ευρωεκλογές, που δεν είχε προβλεφθεί ούτε από τους πιο οξυδερκείς στο Μέγαρο Μαξίμου, απομακρύνει την προοπτική μιας νέας εκλογικής νίκης με αυτοδυναμία. Αυτό εκ των πραγμάτων πυροδοτεί συνειρμούς για σχηματισμό πολυκομματικής κυβέρνησης στο προβλεπτό μέλλον και αυτό, μοιραία, φέρνει κοντά ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ, είτε το θέλουν είτε όχι οι ηγεσίες.
Η αλήθεια είναι πως δεν το θέλουν αλλά και δεν μπορούν να το αποφύγουν.
Όσα συνέβησαν στην πρεμιέρα του Ινστιτούτου Τσίπρα ήταν χαρακτηριστικά σε επίπεδο ατμόσφαιρας. Ο Στ. Κασσελάκης πήγε στο Ωδείο Αθηνών και έφυγε βιαστικά για να μη συμπέσει με Αχτσιόγλου, Χαρίτση και τους άλλους πρώην συντρόφους του με τους οποίους είναι στα μαχαίρια. Ο Ν. Ανδρουλάκης δεν πήγε καθόλου για να μην νομιμοποιήσει τον Αλ. Τσίπρα ως πρωταγωνιστή της ανασύνθεσης του προοδευτικού χώρου, ενώ Γ. Παπανδρέου και Χ. Δούκας έδειξαν γενναιοδωρία απέναντι του, χωρίς όμως να έχουν το θεσμικό και πολιτικό βάρος που θα δημιουργούσε μια σημαντική πολιτική συνθήκη.
Συμπερασματικά: Όσο δύσκολη φαίνεται μια συνεργασία ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ, τόσο αναπόφευκτη είναι. Ο δρόμος θα είναι δύσβατος και θα συμβούν ατυχήματα στην πορεία αλλά δεν υπάρχει εναλλακτική διαδρομή που να καταλήγει στον συγκεκριμένο προορισμό που είναι η ήττα της ΝΔ στις προσεχείς εκλογές και ο σχηματισμός προοδευτικής κυβέρνησης. Αν τον αποφύγουν, απλώς δεν θα φτάσουν εκεί και θα περιπλανηθούν σε μικρότερα μονοπάτια.
(Η Αγγελική Σπανού είναι δημοσιογράφος)
