Από την λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μέχρι το 1990 υπήρχε μεγάλη πιθανότητα σύγκρουσης των δυο κυρίαρχων συστημάτων. Του καπιταλιστικού στη Δύση με το σοσιαλιστικό στην Ανατολή.
Η αντιπαράθεση στην Ευρώπη σε όλη τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου, η κρίση της Κούβας το 1962 και οι πόλεμοι στη Μ. Ανατολή το 1967 και το 1973 όξυναν τις καταστάσεις αλλά παρ’ όλα αυτά άμεση πολεμική σύγκρουση μεταξύ των δυο αντιπάλων συστημάτων δεν υπήρξε.
Σήμερα, χωρίς τον ένα αντίπαλο, υπάρχει ένας επικίνδυνος θερμός πόλεμος μεταξύ Ανατολής και Δύσης, αδελφοκτόνος καθ’ όλα με τα καπιταλιστικά δεδομένα, για την επιρροή σε ζώνες και εμπορικά κέρδη.
Ποιος θα περίμενε ότι οι εμπορικοί αποκλεισμοί θα επανέρχονταν σε μια περίοδο που ο καπιταλισμός έχει γίνει περισσότερο χρηματοπιστωτικός και τα κέρδη διακινούνται ηλεκτρονικά;
Ποιος θα περίμενε να συζητάμε τις πιθανότητες, έστω και μικρές, πυρηνικού πολέμου ενώ υπάρχει μόνο ένα σύστημα παγκόσμια, το καπιταλιστικό;
Ποιος θα περίμενε όλα τα πανάκριβα οπλικά συστήματα που κατασκευάστηκαν τις δεκαετίες του ψυχρού πολέμου να χρησιμοποιούνται μετά από 30 χρόνια και η τεχνολογία που στο μεταξύ έχει προχωρήσει να τα αντιμετωπίζει ‘’χαμογελώντας’’ με τον πιο φτηνό εμπορικό τρόπο, με μερικά παιδιάστικα drones;
Ποιος θα περίμενε ότι τα χαρακώματα του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου θα αποδεικνύονταν πάλι χρήσιμα καθώς και οι νάρκες και τα αντιαρματικά εμπόδια;
Όπως γράφτηκε στο dnews.gr, ο Γερμανός Υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους, μιλώντας αυτές τις μέρες στο γερμανικό κοινοβούλιο, ανέφερε ότι ‘’πρέπει να είμαστε έτοιμοι για πόλεμο έως το 2029…Δεν πρέπει να πιστέψουμε ότι ο Πούτιν θα σταματήσει στα σύνορα της Ουκρανίας’’ και ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου της Γερμανίας εκτίμησε ότι η Ρωσία θα χρειαστεί 5-8 χρόνια για την ανασυγκρότηση των δυνάμεών της από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Κάτι που σημαίνει ότι το ΝΑΤΟ πρέπει να είναι έτοιμο για πιθανή σύγκρουση έως το 2029.
Ανακοίνωσαν δε ότι θα προτείνουν την επαναφορά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας στη Γερμανία, που είχε καταργηθεί το 2011, όπως και στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης (σ.σ. πλην Σκανδιναβικών χωρών και Ελλάδος).
Ανάλογες δηλώσεις έγιναν από κύκλους της Ανατολικής Ευρώπης, όπου η ανησυχία είναι ιδιαίτερα έντονη.
Στη διάρκεια του 19ου αιώνα οι προστατευτικοί δασμοί στη Βρετανία και στη Γαλλία άρχισαν να μειώνονται από το 1860 με την αγγλο-γαλλική συμφωνία, οπότε οι δασμοί μεταξύ τους περιορίστηκαν στο 30%!!!
Τώρα ο πρόεδρος Μπάϊντεν ανακοίνωσε 100% αύξηση φόρων στα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα…
Οι περιορισμοί στο εμπόριο, το μοίρασμα των αποικιών και η επικίνδυνη για τα στρατιωτικά δεδομένα (ταχύτερη μεταφορά στρατευμάτων) επέκταση των σιδηροδρόμων, οδήγησαν στον Α΄Π.Π.
Στη διάρκεια του μεσοπολέμου, οι ασφυκτικοί οικονομικοί και στρατιωτικοί περιορισμοί στη Γερμανία και η οικονομική κρίση του 1929, οδήγησαν στον Β΄Π.Π.
Τώρα η ραγδαία ανάπτυξη της Κίνας, σαν πρώτη παραγωγική δύναμη παγκόσμια, η δημιουργία πολυπολικού κόσμου με συρρίκνωση του αμερικανικού και ευρωπαϊκού δυναμικού, οδηγούν σε αντιπαλότητα και εμπορικούς περιορισμούς.
Η Γερμανία προσπαθεί να περιορίσει την εξάρτηση από την Κίνα ενώ οι Κινέζοι κατασκευάζουν εργοστάσια ηλεκτρικών αυτοκινήτων στην Ισπανία και στην Ουγγαρία. Οι Γερμανοί επιχειρηματίες προσπαθούν, κατά περίπτωση, να διατηρηθούν στην κινεζική αγορά, όπου για παράδειγμα πουλάνε το 30% των αυτοκινήτων Volkswagen και των χημικών της BASF.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η διακοπή τροφοδοσίας της Ευρώπης με ρωσικό φυσικό αέριο, δείχνουν ότι η αντιπαλότητα της Δύσης με την Ρωσία έχει ξεπεράσει τα όρια του οικονομικού πολέμου και οδηγείται σταδιακά σε οξείες μορφές.
Οι δηλώσεις του Γερμανού υπουργού Άμυνας προετοιμάζουν την κοινωνία και δείχνουν ότι ισχύει η γραμμική εξέλιξη: οικονομική ύφεση – προστατευτικά οικονομικά μέτρα – ένταση στις σχέσεις – πολεμική αναμέτρηση.
Φυσικά κανείς σήμερα δεν πιστεύει ότι η Ρωσία επιθυμεί να καταλάβει την Βαρσοβία, το Βερολίνο ή τις Βρυξέλλες. Ακόμη και αν υπήρχε η επιθυμία των Ρώσων δεν υπάρχουν οι στρατιωτικές της δυνατότητες. Στην Ουκρανία οι Ρώσοι πολεμάνε δυο χρόνια, ουσιαστικά χωρίς ουκρανική αεροπορία και με μεγάλη ισχύ πυρός και δεν μπόρεσαν να καταλάβουν περισσότερες από τρείς μεσαίου μεγέθους πόλεις. Πανηγυρίζουν για κάποια χωριά και μερικά χωράφια και θα μπορέσουν να καταλάβουν την Ευρώπη, έχοντας απέναντί τους τους ευρωπαϊκούς και τον αμερικανικό στρατό;
Επόμενα, η σκλήρυνση της στάσης των Αμερικανών, της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Βρετανίας, των Ανατολικών χωρών και των Σκανδιναβών στοχεύει περισσότερο στην ανατροπή της οικονομικής υπεροχής των αναδυόμενων χωρών και στην προστασία των Δυτικών.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, μέχρι το 1990, οι εφτά πλουσιότερες χώρες (G7) αντιπροσώπευαν το 12% του παγκόσμιου πληθυσμού και το 50% της παγκόσμιας οικονομίας. Οι αναπτυσσόμενες χώρες, γνωστές σαν χώρες του ΟΑΣΑ (OECD), είχαν το 21% του παγκόσμιου πληθυσμού και περισσότερο από το 81% των παγκόσμιων εσόδων.
Ενώ οι φτωχές και μη αναπτυσσόμενες χώρες με το 19% του πληθυσμού, είχαν μόνο 19% των εσόδων.
Το 2030, προβλέπεται οι χώρες του ΟΑΣΑ να έχουν το 17% του παγκόσμιου πληθυσμού και η οικονομία τους να έχει συρρικνωθεί στο 17%.
Ενώ οι λοιπές χώρες, μερικές εκ των οποίων πρώην αποικίες, θα έχουν σημαντική άνοδο στην οικονομία τους και θα φθάσουν το 75% των παγκόσμιων εσόδων.
Το ΑΕΠ των ΗΠΑ είναι 25,4 τρις δολ. Τις ακολουθούν από κοντά η Κίνα με ΑΕΠ 17,96 τρις. Οι λοιπές χώρες βρίσκονται αρκετά μακριά. Η Ρωσία με ΑΕΠ 2,24 τρις, η Γερμανία με ΑΕΠ 4 τρις, η Γαλλία 2,7 τρις, η Ινδία 3,4 τρις, η Βραζιλία 1,92 τρις, η Τουρκία 907 δις.
Η κατάσταση όπως διαμορφώνεται έχει από την μια πλευρά τις ΗΠΑ που υποστηρίζεται από την Ευρώπη και τις άλλες δυτικές χώρες (Αυστραλία, Ν. Ζηλανδία, Ιαπωνία, Φιλιππίνες) και από την άλλη την Κίνα που τροφοδοτείται από την φτηνή ρωσική ενέργεια και την πολεμική τεχνολογία και τις χώρες των BRICS, οι οποίες μπορεί να μην έχουν ενιαία πολιτική και νόμισμα αλλά άρχισαν να καταλαβαίνουν τη δύναμή τους. Διευρύνονται συνέχεια και αυτές τις μέρες ανακοινώθηκε η συμμετοχή της Τουρκίας. Ειδικό ρόλο παίζει η Ινδία σαν μεγάλη πληθυσμιακά, με σοβαρό επιστημονικό και βιομηχανικό δυναμικό. Η διαμάχη θα γίνει για το ποια πλευρά θα την κερδίσει.
Οι δυτικές χώρες και ειδικά η επικεφαλής τους ΗΠΑ έχουν εγκαταλείψει εδώ και χρόνια το δόγμα των ‘’δυο πολέμων’’. Νόμιζαν ότι χρειάζονταν μικρές σε μέγεθος ένοπλες δυνάμεις, οι οποίες με την τεχνολογία και την ισχύ πυρός θα αντιμετώπιζαν μικρές και αδύναμες χώρες ή αντάρτες. Από την εποχή Ομπάμα κατέληξαν ότι αρκεί η δυνατότητα αντιμετώπισης ‘’ενός πολέμου’’.
Τώρα χρειάζεται να υποστηρίξουν τρία θέατρα πολέμου, τον πόλεμο στην Ουκρανία, στο Ισραήλ ενώ υπάρχει περίπτωση τρίτου στην Ταϊβάν ή στη Νότια Κορέα.
Η αποχώρηση από την Μέση Ανατολή προκειμένου να επικεντρωθούν στον Ειρηνικό έχει αποτύχει και το Ιράν εκμεταλλεύτηκε κάθε κενό στην περιοχή ενώ μέσω των πωλήσεων πετρελαίου και drones έχει πλησιάσει πολύ την Κίνα και τη Ρωσία.
Το στρατιωτικο-βιομηχανικό σύστημα των ΗΠΑ δεν μπορεί να εφοδιάσει όλους τους πολέμους με πυρομαχικά και όπλα. Εναγώνια ψάχνει αμυντικές βιομηχανίες και βάσεις στο εξωτερικό για τα αμερικανικά στρατεύματα.
Η Ευρώπη, η Ιαπωνία, η Αυστραλία, τρέχουν να εξοπλιστούν.
Στη Γερμανία το 67% των πολιτών έχει ‘’πεισθεί’’ ότι είναι ισχυρή η απειλή για την ασφάλεια και ειρήνη στην Ευρώπη.
Κι εδώ αρχίζουν τα ερωτηματικά. Το όλο ψυχροπολεμικό κλίμα που καλλιεργείται είναι προϊόν σοβαρής πολιτικο-στρατιωτικής ανάλυσης ή στοχεύει στην προετοιμασία μιας πολιτικής προστατευτισμού της δυτικής οικονομίας που θα περιβάλλεται από ένα τοίχος στρατιωτικής προστασίας;
Ο οικονομικός πόλεμος και οι προστατευτισμοί είναι προ των πυλών. Μετά το ρωσικό φυσικό αέριο τι θα γίνει με τα κινεζικά προϊόντα;
Αποδεικνύεται ότι ο καπιταλισμός δεν στηρίζεται στον πολυδιαφημισμένο ‘’υγιή’’ ανταγωνισμό αλλά στην κυριαρχία των ‘’δικών μας’’ μονοπωλίων και όταν αυτά κινδυνέψουν προσφεύγουν στα κράτη που τα προστατεύουν.
Αυτό γινόταν με την απαγόρευση των υφαντουργικών ινδικών προϊόντων και αυτό γινόταν με την προώθηση του οπίου από τους Βρετανούς στην Κίνα τον 19ο αιώνα, με την βοήθεια του βρετανικού στόλου. Οικονομικά ήταν κύρια τα αίτια έναρξης των δυο μεγάλων πολέμων στην Ευρώπη.
Το αν οι καταναλωτές θα μπορούν να αγοράζουν φτηνότερα προϊόντα δεν τους ενδιαφέρει.
Ετοιμάζεται το ‘’φρούριο’’ Ευρώπη, με τα προϊόντα των δυτικών βιομηχανικών κρατών. Τους φτηνούς υποχρεωτικούς στρατούς, την ‘’οικονομία πολέμου’’ που θα βάζει τις προτεραιότητες και θα κατευθύνει τις πολεμικές δαπάνες σε βάρος των κοινωνικών. Αποδεικνύεται ότι ‘’οικονομία πολέμου’’ δεν είναι μόνο οι εξοπλισμοί.
Η κινδυνολογία συσπειρώνει τους πολίτες και τους στέλνει ακόμη και στην Ακροδεξιά και παράλληλα βοηθάει την οικονομία των κυρίαρχων κρατών. Δεν θα υπάρχουν διεκδικήσεις των εργαζόμενων και θα προτιμούν τα ‘’δικά τους’’ προϊόντα.
Και αν ο επιθετικός και αυταρχικός Πούτιν είναι επικίνδυνος, μερικοί σκέφτονται τόσο το καλύτερο…
Δεν είμαστε όμως στην εποχή του 17ου-19ου αι. όταν οι δυτικές χώρες άπλωσαν την στρατιωτική και εμπορική κυριαρχία στον υπόλοιπο κόσμο για να συσσωρεύσουν κεφάλαια και να τα χρησιμοποιήσουν στην εποχή των εργοστασίων. Είμαστε στην εποχή της χρηματοοικονομίας και της παραγωγής με ρομπότ και τεχνητή νοημοσύνη.
Η πολιτική των κανονιοφόρων είναι ξεπερασμένη.
Η οικονομία έχει δυναμική όταν όλη η κοινωνία συμμετέχει ενεργά και είναι ικανοποιημένη. Αλλιώς θα αναζητήσει άλλα πρότυπα που μπορεί να μην είναι προς το συμφέρον της. Είδαμε δυο φορές στη διάρκεια του 20ου αι. πόσο αυτό είναι καταστρεπτικό.
Ας ελπίσουμε σε αυτές τις εκλογές, οι μάζες των εργαζόμενων να ακολουθήσουν το δικό τους συμφέρον και το συμφέρον της ειρήνης.
(Ο Νίκος Τόσκας είναι πρώην υπουργός και υποστράτηγος ε.α.)
