Το ΝΑΤΟ έχει μείνει εκτός του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου στο Ιράν, ωστόσο η σύγκρουση έχει αποκαλύψει ρωγμές στις αμυντικές δυνατότητες της συμμαχίας, που θα την έφερναν σε δύσκολη θέση σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης.
«Οι συγκρούσεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή δεν είναι ξεχωριστά φαινόμενα· υπάρχουν πολλά που μπορούμε να μάθουμε και από τις δύο, όταν σκεφτόμαστε τους πολέμους του αύριο», δηλώνει ο στρατηγός Ντομινίκ Ταρντίφ, υπαρχηγός της γαλλικής πολεμικής αεροπορίας. «Αυτά τα συνδυασμένα διδάγματα θα πρέπει να μας οδηγήσουν σε καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο θα κατευθύνουμε την ανάπτυξη των δυνατοτήτων μας».
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει ότι η Μόσχα θα είχε την δυνατότητα να επιτεθεί σε κράτος-μέλος της συμμαχίας έως το 2029, υπογραμμίζοντας την επείγουσα ανάγκη για επιχειρησιακή ετοιμότητα και πολιτική συνοχή εντός του ΝΑΤΟ.
Το POLITICO μίλησε με δώδεκα διπλωμάτες, νυν και πρώην αξιωματούχους του ΝΑΤΟ και ειδικούς άμυνας - ορισμένοι εκ των οποίων ζήτησαν ανωνυμία - προκειμένου να αναδείξει πέντε κενά της συμμαχίας που αποκαλύφθηκαν από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
1. Τα πυρομαχικά εξαντλούνται
Ο πόλεμος στο Ιράν ανέδειξε με ιδιαίτερη ένταση την έλλειψη πυρομαχικών του ΝΑΤΟ.
Οι ΗΠΑ κατανάλωσαν περίπου το μισό συνολικό απόθεμα κρίσιμων πυραύλων αντιαεροπορικής άμυνας Patriot, ενώ Γάλλοι αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι τα αποθέματα πυραύλων Aster και Mica μειώνονταν ήδη μέσα στις πρώτες δύο εβδομάδες του πολέμου. Αμυντικές εταιρείες όπως η Rheinmetall και η MBDA επισήμαναν επίσης την εκτόξευση της ζήτησης και τις επικείμενες ελλείψεις.
Εάν οι ΗΠΑ συνεχίσουν να μετατοπίζουν την προσοχή τους προς τον Ινδο-Ειρηνικό, «σημαντικά μέσα θα αποσυρθούν» από την Ευρώπη, εξηγεί ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. «Διαθέτουμε πολύ λίγα από αυτά τα μέσα».
Αν το ΝΑΤΟ δεν αλλάξει πορεία, η Ρωσία «θα μας βγάλει γρήγορα εκτός πολέμου λόγω του υψηλού κόστους του», προειδοποιεί ο Κάλβιν Μπέιλι, βουλευτής του κυβερνώντος Εργατικού Κόμματος της Βρετανίας και μέλος της κοινοβουλευτικής επιτροπής άμυνας.
Με τη Μόσχα να παράγει «6.000 έως 7.000» μη επανδρωμένα επιθετικά drones μονής κατεύθυνσης τον μήνα, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ θα έμεναν χωρίς πυραύλους αντιαεροπορικής άμυνας μέσα σε «εβδομάδες», προσθέτει ο Τζάστιν Μπρονκ, ανώτερος ερευνητής στο Royal United Services Institute.
Αυτό δημιουργεί «επείγουσα ανάγκη για οικονομικότερους αναχαιτιστές» - κάτι που σημαίνει πως το ΝΑΤΟ θα πρέπει να στραφεί σε φθηνότερες εναλλακτικές του Patriot, όπως ο κατευθυνόμενος με λέιζερ πύραυλος AGR-20, και να αναπτύξει παθητικές άμυνες, όπως ενισχυμένα καταφύγια αεροσκαφών από σκυρόδεμα.
Οι ελλείψεις πυρομαχικών της συμμαχίας αναμένεται πλέον να αποτελέσουν κεντρικό θέμα στη σύνοδο κορυφής των ηγετών του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο, σύμφωνα με άτομο που γνωρίζει το ζήτημα.
2. Αεροπορική υστέρηση
Η ικανότητα του Ιράν να συνεχίσει να πλήττει γειτονικά κράτη του Κόλπου με περισσότερες από 5.000 επιθέσεις πυραύλων και drones, παρά την αμερικανική αεροπορική εκστρατεία, δείχνει τα «σαφή όρια της προσδοκίας ότι μπορείς να βομβαρδίσεις μια χώρα μέχρι να υποταχθεί» χρησιμοποιώντας συμβατικά αεροσκάφη, δηλώνει ο Πίτερ Βέζεμαν, ανώτερος ερευνητής στο Stockholm International Peace Research Institute.
Σε απάντηση, το ΝΑΤΟ πρέπει να επανεξετάσει την έννοια της αεροπορικής κυριαρχίας και να αναζητήσει δημιουργικές λύσεις αποτροπής της Ρωσίας, όπως η επιτάχυνση επενδύσεων σε όπλα ακριβείας μεγάλου βεληνεκούς ικανά να πλήττουν εγκαταστάσεις παραγωγής drones και στρατιωτικούς στόχους βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια, δήλωσε ο Μπρονκ.
«Εάν μπορέσουμε να επιτύχουμε αεροπορική υπεροχή σε μια αμφισβητούμενη περιοχή, τότε ακόμη και η Ευρώπη μόνη της θα μπορούσε να καταστρέψει ρωσικές δυνάμεις στο πεδίο», είπε, προτείνοντας αύξηση αγορών των αμερικανικών πυραύλων AGM-88G, με εμβέλεια έως 300 χιλιόμετρα.
Ο πόλεμος στο Ιράν έχει ήδη προκαλέσει νέες συζητήσεις εντός του ΝΑΤΟ σχετικά με την ανάγκη ενίσχυσης δυνατοτήτων βαθιάς κρούσης, ανέφεραν δύο διπλωμάτες της συμμαχίας, καθώς ξεκινούν φέτος οι διαπραγματεύσεις για τον επόμενο τετραετή κύκλο αμυντικού σχεδιασμού.
3. Αδύναμο ναυτικό
Η περιορισμένη ευρωπαϊκή ανάπτυξη δυνάμεων για τη στήριξη των συμμάχων στον Κόλπο ανέδειξε το πόσο υστερεί η Βορειοατλαντική Συμμαχία στη θάλασσα.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Ηνωμένο Βασίλειο: Αφού χρειάστηκαν τρεις εβδομάδες για να αναπτυχθεί το αντιτορπιλικό HMS Dragon προς τη Μεσόγειο, το πλοίο επέστρεψε στο λιμάνι λόγω τεχνικού προβλήματος.
Το ατυχές περιστατικό δεν προκαλεί έκπληξη. Ο επικεφαλής των βρετανικών ναυτικών δυνάμεων στρατηγός Γκουίν Τζένκινς παραδέχθηκε τον προηγούμενο μήνα ότι το Βασιλικό Ναυτικό δεν είναι έτοιμο για πόλεμο, επισημαίνοντας ότι και άλλοι σύμμαχοι υστερούν. Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ είχε δηλώσει προηγουμένως ότι λιγότερο από το μισό του στόλου της χώρας του είναι απολύτως λειτουργικό.
«Από το 2022 επικεντρωθήκαμε πολύ περισσότερο στις χερσαίες δυνάμεις… και τώρα ξαφνικά διαπιστώνουμε ότι η διαθεσιμότητα στόλων σε όλο το ΝΑΤΟ είναι πραγματικά πολύ χαμηλή», δήλωσε ο Εντ Άρνολντ, πρώην αξιωματούχος του ΝΑΤΟ.
Σε μια σύγκρουση με τη Μόσχα, τα ναυτικά μέσα θα είναι κρίσιμα για τον εντοπισμό υποβρυχίων κοντά στη ρωσική χερσόνησο Κόλα και την εξουδετέρωση πλοίων εξοπλισμένων με πυραύλους cruise Kalibr μεγάλου βεληνεκούς, εξηγελθ ο Σιντάρθ Κάουσαλ, ειδικός ναυτικής ασφάλειας στο RUSI.
Το ΝΑΤΟ πρέπει επίσης να βελτιώσει τις κοινές εγκαταστάσεις συντήρησης πλοίων, να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις προσωπικού και να επενδύσει σε ευέλικτα σκάφη πολλαπλών αποστολών, εμπνευσμένα από το ολλανδικό πρόγραμμα Multifunctional Support Ship.
4. Μεγαλώνει το χάσμα εντός ΝΑΤΟ
Ο πόλεμος διεύρυνε επίσης το χάσμα εντός του ΝΑΤΟ - με την Ευρώπη να απορρίπτει τις αιτιάσεις του αμερικανού προέδρου για στρατιωτική υποστήριξη, οδηγώντας την Ουάσιγκτον στον σχεδιασμό αντιποίνων.
Αυτό προκαλεί νέες ανησυχίες εντός της συμμαχίας, δηλώνουν δύο διπλωμάτες του ΝΑΤΟ, την ώρα που ο Τραμπ συνέχιζει να επιτίθεται ρητορικά στο ΝΑΤΟ, χαρακτηρίζοντάς το επανειλημμένα «χάρτινη τίγρη».
Ο κίνδυνος μετά το Ιράν, προσθέτει ο Άρνολντ, είναι ότι «ο πρόεδρος μπορεί να πει "δεν εμπλεκόμαστε αυτή τη φορά"» ή να δεσμευτεί μόνο σε περιορισμένη ανάπτυξη δυνάμεων εάν η Μόσχα εισβάλει σε άλλο κράτος-μέλος.
Σε απάντηση, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες πρέπει να υιοθετήσουν την ίδια «συναλλακτική προσέγγιση» με τον Τραμπ, τονίζει ο Άντερς Φογκ Ράσμουσεν, πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ. Θα πρέπει να συνδέσουν σαφώς τη στήριξή τους στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ με τη δέσμευση της Ουάσιγκτον απέναντι στο ΝΑΤΟ.
Προειδοποιεί επίσης να μην συνεχιστεί η τακτική κατευνασμού του Τραμπ, βασικό στοιχείο της προσέγγισης του σημερινού γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε. «Η εποχή της κολακείας τελείωσε», τονίζει ο Ράσμουσεν.
5. Η Ουκρανία έχει σημασία
Μέσα σε λίγες ημέρες από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, η Ουκρανία έστειλε ειδικούς στα drones - έμπειρους στη χρήση εγχώριων αναχαιτιστών για την κατάρριψη drones τύπου Shahed ιρανικής προέλευσης που χρησιμοποιεί η Ρωσία - για να βοηθήσουν χώρες της Μέσης Ανατολής. Το Κίεβο υπέγραψε τελικά δεκαετείς αμυντικές συνεργασίες με κράτη του Κόλπου.
Το ΝΑΤΟ έχει επεκτείνει ραγδαία τους δεσμούς του με την Ουκρανία, από το κοινό κέντρο εκπαίδευσης και έρευνας στην Πολωνία έως τις στρατιωτικές επισκέψεις στο Κίεβο και ένα νέο βιομηχανικό πρόγραμμα απόκτησης καινοτόμων τεχνολογιών από τη χώρα, με την ονομασία UNITE-Brave NATO.
Η συμμαχία θα πρέπει πλέον να εργαστεί για τη δημιουργία μιας αντι-drone «ζώνης» πιο κοντά στα ρωσικά σύνορα ως πρώτη γραμμή άμυνας, δηλώνει ο Μπρονκ.
Θα μπορούσε επίσης να ενισχύσει περαιτέρω τη βιομηχανική της σχέση με την Ουκρανία, αναφέρουν δύο διπλωμάτες του ΝΑΤΟ, μεταξύ άλλων μέσω αυξημένης χρηματοδότησης του προγράμματος UNITE-Brave.
«Η Ουκρανία λειτουργεί ως πάροχος ασφάλειας», εξηγεί τρίτος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. Ο πόλεμος στο Ιράν «το απέδειξε αυτό».
