Έχουμε σχεδόν φτάσει στην κόψη του ξυραφιού για χρήση πυρηνικών όπλων στην Ευρώπη και την ειδησεογραφία για το θέμα την βλέπουμε στα ψιλά των εφημερίδων. Έχει επικρατήσει η αντίληψη ότι θα είναι μικρό το κακό σε περίπτωση τοπικού πυρηνικού πολέμου γιατί και τώρα με τα συμβατικά όπλα υπάρχουν μεγάλες καταστροφές και χιλιάδες νεκροί.
Συνηθίσαμε στους πολέμους ή πιστεύουμε είναι κάτι μακρινό που δεν μας αγγίζει, όπως το παρουσιάζουν τα ΜΜΕ;
Μήπως οι Ευρωπαίοι μπήκαμε για τα καλά στη νοοτροπία της ατομικής επιβίωσης και δεν μας ενδιαφέρει η διατήρηση της Ανθρωπότητας;
Που είναι οι διαδηλώσεις υπέρ της ειρήνης και κατά των πυρηνικών πυραύλων που ταρακουνούσαν την Ευρώπη την δεκαετία του ’80;
Που είναι οι πολιτικοί ηγέτες (αριστεροί και δεξιοί) που έβαζαν μπροστά την λογική και την ύπαρξη του πλανήτη εκείνη την εποχή;
Το παρελθόν
Το 1983 οι Αμερικανοί θέλησαν να εγκαταστήσουν 108 πυραύλους εδάφους-εδάφους τύπου Pershing II στην Ευρώπη, με βεληνεκές 1770 χλμ και 464 πυραύλους Cruise, με μια πυρηνική κεφαλή για να αντισταθμίσουν 243 σοβιετικούς πυραύλους SS-20, με τρείς κεφαλές και βεληνεκές 4400 χλμ, που είχαν εγκατασταθεί στην Ανατολική Ευρώπη το 1979.
Ήταν η πρώτη φορά που η Ρωσία (τότε ΕΣΣΔ) απειλείτο από το ίδιο το ευρωπαϊκό έδαφος και η δυτική Ευρώπη από την ανατολική περιοχή της ηπείρου. Αυτό σήμαινε ότι χαμένοι θα ήταν οι Ευρωπαίοι.
Οι αμερικανικοί πύραυλοι θα εγκαθίσταντο στην Βρετανία, Δυτική Γερμανία, Ιταλία και αργότερα στο Βέλγιο και Ολλανδία, στο πλαίσιο του νέου δόγματος της ‘’ευέλικτης ανταπόδοσης’’ (flexible response) δηλαδή της απάντησης όχι μόνο με πυρηνικά όπλα, που είχε εγκρίνει το 1961 ο Κέννεντυ, αντικαθιστώντας το δόγμα των ‘’μαζικών αντιποίνων’’ (massive retaliation) του Αϊζενχάουερ, που ίσχυε από το 1954 και προέβλεπε μαζική χρήση πυρηνικών σε περίπτωση εισβολής, ακόμη και με συμβατικές δυνάμεις από τους σοβιετικούς.
Ξεσηκώθηκαν χιλιάδες διαδηλωτών στην Ευρώπη και στην Αμερική, που ακόμη θυμόντουσαν τα δεινά του πολέμου. Μόνο στην Γερμανία 1.000.000 διαδηλωτές. Στην τότε πρωτεύουσα της Δ. Γερμανίας, Βόννη, ο πρώην καγκελάριος Βίλλυ Μπράντ μίλησε κατά των πυραύλων σε 300.000 άτομα.
Τελικά, η λύση δόθηκε από τον συντηρητικό Ρήγκαν, που προώθησε την λογική zero-zero και υπέγραψε με τον Γκορμπατσώφ το 1987 την συμφωνία (INF-Intermediate Nuclear Forces Treaty) για μείωση όλων των πυραύλων μεσαίου βεληνεκούς, από 500-5500 χλμ. Η συμφωνία ανεστάλη το 2019 από τον Τράμπ, ο οποίος κατηγόρησε την Ρωσία ότι την παραβιάζει.
Τα πυρηνικά στον κόσμο
Σήμερα υπάρχουν 12.500 πυρηνικά όπλα σε όλο τον κόσμο με το 88% να ανήκουν στις ΗΠΑ και στη Ρωσία (ΗΠΑ: 5044, Ρωσία: 5580, Κίνα: 500, Γαλλία: 290, Βρετανία: 225, Ινδία: 170, Πακιστάν: 170, Ισραήλ: 90, Β. Κορέα: 50).
Από όλα αυτά υπάρχουν 3.780 αναπτυγμένα στρατηγικά (έτοιμα για χρήση σε πυραύλους, αεροσκάφη, υποβρύχια) και υπάρχουν και τα τακτικά, δηλαδή αυτά που δεν υπόκεινται σε κανένα περιορισμό ή συμφωνία και έχουν μικρό βεληνεκές και μικρή σχετικά ισχύ.
Μπορούν να μεταφερθούν κρυφά σε ένα φορτηγό ή σε ένα αεροσκάφος και να βληθούν από πυροβόλο ξηράς, πύραυλο εδάφους-εδάφους, αεροσκάφος ή πλοίο.
Η συνήθης ισχύς τους είναι από 1ΚΤ (ισοδύναμη με 1000 τόνους συμβατικών εκρηκτικών) μέχρι 100 ΚΤ. Ενδεικτικά, η ισχύς της βόμβας της Χιροσίμα ήταν 15 ΚΤ και του Ναγκασάκι 20 ΚΤ.
Μπορεί να υπάρξουν και μικρότερα του 1ΚΤ τακτικά πυρηνικά όπλα.
Από τα αμερικανικά υπάρχουν 100 ανεπτυγμένα στην Ευρώπη, με ισχύ 0,3 ΚΤ έως 170 ΚΤ και τα υπόλοιπα είναι αποθηκευμένα στις ΗΠΑ:
Τουρκία (Ιντσιρλίκ) : 20
Βέλγιο: 15
Ολλανδία: 15
Γερμανία: 15
Ιταλία (Aviano): 35
Η Ρωσία διαθέτει 2.000 τακτικά πυρηνικά, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές.
Οι θέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας
Το ρωσικό δόγμα χρησιμοποίησης προβλέπει ότι μπορεί να γίνει χρήση ‘’σε περίπτωση που η Ρωσία δεχτεί πυρηνικό πλήγμα ή ακόμη επίθεση με συμβατικά όπλα που θα απειλήσουν την ύπαρξη της ρωσικής κυριαρχίας’’.
Από την αρχή του πολέμου στην Ουκρανία ο Πούτιν έχει δηλώσει ότι θα χρησιμοποιήσει ‘’όλα τα μέσα’’ για να προστατέψει την Ρωσία. Παρόμοιες δηλώσεις έκανε πρόσφατα και ο Μεντβέντεφ, ο οποίος δήλωσε ότι ‘’δεν μπλοφάρει’’ για τη χρήση πυρηνικών, σε περίπτωση δυτικής επέμβασης.
Ασκήσεις για χρήση πυρηνικών έγιναν τελευταία με τη συνεργασία της Λευκορωσίας. Παρόμοιες ασκήσεις έγιναν και στο δυτικό στρατόπεδο.
Η τελευταία απόφαση του Μπάϊντεν για χρήση συμβατικών όπλων εντός του ρωσικού εδάφους, μια απόφαση που συνοδεύτηκε από παρόμοιες δηλώσεις του Γερμανού Σόλτς και του Μακρόν, των Βρετανών, του Γ.Γ. του ΝΑΤΟ, της Πολωνίας, των Βαλτικών και των Σκανδιναβικών χωρών, δημιουργεί ‘’μια νέα εποχή’’ του πολέμου στην Ουκρανία.
Υποτίθεται ότι η Ουκρανία δεν θα μπορεί να πλήξει στόχους σε μεγάλο βάθος μέσα στο ρωσικό έδαφος ή κατοικημένους τόπους αλλά τα όρια είναι ασαφή. Πλέον οι δυτικοί μιλούν ανοιχτά για αποστολή εκπαιδευτών εντός της Ουκρανίας όπου θα εκπαιδεύσουν μαζικά δυνάμεις των Ουκρανών αλλά και σε περίπλοκα οπλικά συστήματα όπως οι πύραυλοι SCALP μεγάλου βεληνεκούς.
Μην ξεχνάμε ότι στο Βιετνάμ η αμερικανική επέμβαση άρχισε με τους λεγόμενους ‘’εκπαιδευτές’’. Αν ακολουθήσουν πολωνικές, γαλλικές, βρετανικές ή ακόμη αμερικανικές δυνάμεις πως θα αντιδράσουν οι Ρώσοι;
Οι κίνδυνοι
Και ερχόμαστε τώρα στην επικίνδυνη πραγματικότητα. Σε λίγες μέρες η Ουκρανία θα παραλάβει τα αεροσκάφη F-16 καθώς και νέα φορτία πυραύλων εδάφους-εδάφους ATACMS, με βεληνεκές 300 χλμ και SCALP/Storm Shadow , με βεληνεκές 400 χλμ.
Πως θα γνωρίζουν τα ρωσικά αντιαεροπορικά/ αντιβαλλιστικά συστήματα ότι το F-16 ή ο πύραυλος δεν έχει πυρηνική κεφαλή; Αν αντιδράσουν με πυρηνικό από τον φόβο επερχόμενης απειλής;
Υπόψη ότι τις τελευταίες μέρες καταστράφηκαν εντός ρωσικού εδάφους δυο ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης για πυρηνική απειλή. Αυτά τα ραντάρ έβλεπαν μόνο διηπειρωτικούς πυραύλους. Ήταν τεράστια ανοησία ή προβοκάτσια η καταστροφή τους. Τώρα αν ένα αεροσκάφος θεωρηθεί διηπειρωτικός πύραυλος και εξαπολυθεί ανάλογο πλήγμα με αντίστοιχο πυρηνικό-διηπειρωτικό, τι θα γίνει;
Ερωτηματικά υπάρχουν επίσης για τις πληροφορίες που κυκλοφορούν ότι Έλληνας πιλότος-εκπαιδευτής βρίσκεται στην Ουκρανία. Γινόμαστε έτσι μέρος του προβλήματος.
Η αργή ρωσική προέλαση, για τα δεδομένα του Β’ Π.Π., για να συνεχιστεί χρειάζεται νέες δυνάμεις συγκεντρωμένες στον βορρά για το Χάρκοβο είτε στο νότο για την Οδησσό είτε για άλλες περιοχές. Οι συγκεντρωμένες αυτές δυνάμεις δεν θα προσβληθούν με τα νέα όπλα, ακόμη και μέσα στο ρωσικό έδαφος; Και αν αυτό θεωρηθεί απειλή της ρωσικής κυριαρχίας από την Μόσχα;
Αν οι δυτικοί δουν ότι καταρρέει το ουκρανικό μέτωπο. Κάτι που είναι πιθανό μια και οι Ουκρανοί αγωνίζονται σθεναρά στα ανατολικά αλλά δεν έχουν βάθος στην άμυνά τους, μήπως θελήσουν να επέμβουν; Ποια θα είναι η στάση των Ρώσων, σε μια τέτοια περίπτωση;
Αν πάλι οι Ρώσοι καθυστερήσουν να προχωρήσουν στην ολοκλήρωση κατάληψης του Ντομπάς και θελήσουν να επιταχύνουν την προέλασή τους προτού ενισχυθεί η Ουκρανία μήπως θεωρήσουν το τοπικό πυρηνικό σαν την εύκολη λύση;
Οι συνέπειες
Τα τακτικά πυρηνικά επηρεάζουν μικρή σχετικά περιοχή. Ένα τακτικό πυρηνικό όπλο 1 ΚΤ μπορεί να σκοτώσει ένα τάγμα των 500 στρατιωτών και να καταστρέψει κάποια κτίρια. Όμως για 3-5 εβδομάδες δεν θα μπορούν να μπουν στην περιοχή άνθρωποι λόγω της ραδιενέργειας και μετά μόνο με προστατευτικό ρουχισμό ή οχήματα.
Είναι φυσικό το τακτικό πυρηνικό να μη βληθεί κοντά σε ρωσικές δυνάμεις. Δηλαδή θα είναι στα δυτικά. Και αν ο άνεμος μεταφέρει το ραδιενεργό νέφος στην Πολωνία ή σε άλλη δυτική χώρα δεν θα είναι αιτία κήρυξης πολέμου από το ΝΑΤΟ;
Κάποιοι θα ισχυριστούν ότι και τώρα σκοτώνονται άνθρωποι. ‘’Αν είναι να σταματήσει ο πόλεμος ας γίνει μια πρόσκαιρη κλιμάκωση’’ (δόγμα escalate to de-escalate). Μεγάλο λάθος. Το μικρό κακό μπορεί να φέρει το πολύ μεγάλο κακό. Θα αποδεσμευτούν πυρηνικά μεγαλύτερης ισχύος και θα καταστραφεί μεγάλο μέρος του πλανήτη.
Εκτός ότι θα έχει γίνει ιστορικά μια κακή αρχή και θα δούμε ακόμη και τοπικούς πολέμους με πυρηνικά.
Σύγκρουση καπιταλισμών;
Η Ουκρανία το πιθανότερο θα καταρρεύσει και θα συρθεί σε διαπραγματεύσεις, το πιθανότερο χωρίς τον Ζελένσκυ. Αν όμως η Δύση θεωρήσει ότι παλεύει για να νικήσει το μειωμένης παραγωγικότητας καπιταλιστικό σύστημά της απέναντι στις χώρες με την μεγαλύτερη παραγωγικότητα; Δηλαδή, αν ο χρηματοπιστωτικός καπιταλισμός κινηθεί εναντίον του παραγωγικού καπιταλισμού, τότε θα είναι πόλεμος μέχρις εσχάτων μεταξύ Δύσης και Ρωσίας-Κίνας-BRICS και τα πυρηνικά θα παίξουν ρόλο προκειμένου να γίνει αναδιανομή πόρων σε ότι απομείνει.
Το χρηματικό κέρδος είναι αδυσώπητο και δεν υπολογίζει κινδύνους.
Εμείς όμως δεν θέλουμε να καταστραφεί ο πλανήτης. Θέλουμε να τον σώσουμε και να κάνουμε την ζωή των ανθρώπων καλύτερη και δικαιότερη.
Και θυμόμαστε τι είχε πει ο Αϊνστάιν ‘’αν ο 3ος παγκόσμιος πόλεμος γίνει με πυρηνικά ο 4ος θα γίνει με ρόπαλα…’’.
Συμπέρασμα: Είναι ευθύνη όλων να μη βγει το ‘’τζίνι’’ από το μπουκάλι. Ήδη ξέρουμε τι σημαίνει Χιροσίμα και Ναγκασάκι…
Ο Ν. Τόσκας είναι πρώην υπουργός και υποστράτηγος ε.α.
