Απαιτούνται συγκεκριμένες προτάσεις για τους ελέγχους που θα επιτρέψουν να κατευθυνθούν οι πόροι αυτοί στην εξυπηρέτηση των σκοπών υπέρ των οποίων διατέθηκαν.
Άκουσα τον αρμόδιο για την λειτουργία των νοσοκομείων υφυπουργό να επιβεβαιώνει την φήμη ότι τα χειρουργεία που είναι στοκαρισμένα, εδώ και μήνες, και δεν γίνονται λόγω ελλείψεων σε ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, θα γίνουν με την βοήθεια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας!
Προς στιγμήν, μπερδεύτηκα επειδή πίστευα ότι τα χρήματα του Ταμείου προορίζονταν για να βοηθήσουν την χώρα να ενισχύσει τις κρίσιμες υποδομές και τα έργα που θα της επιτρέψουν να αντέξει στον Αρμαγεδώνα της κλιματικής αλλαγής, των μονιμοκρίσεων και των καταστροφών που τον συνοδεύουν.
Μάλιστα, έμεινα ενεώς όταν άκουσα ότι για τα χειρουργεία αυτά οι ασθενείς δεν θα πληρώσουν απολύτως τίποτα, επειδή τους τα κάνει δώρο το Ταμείο Ανάκαμψης! Με την ίδια φιλοσοφία μπορεί να απαιτήσει κάθε κοινωνική ομάδα να περιληφθεί στην λίστα εκείνων που θα ευργετηθούν (πχ οι αγρότες για κάλυψη των ζημιών που έχουν υποστεί η οι συνταξιούχοι για περαιτέρω αύξηση των συντάξεών τους, κλπ).
Η είδηση αυτή μου έφερε στο νου κάτι πολύ συγγενές. Αρκετά χρόνια πριν (2007-2014) σ’ ένα από τα περιβόητα (και διαβόητα;) ΕΣΠΑ υπήρξε μια απίστευτα μεγάλη, για τα ελληνικά δεδομένα, χρηματοδότηση (περί τα 3 δις) ενός οριζόντιου προγράμματος για την μεταρρύθμιση της Δημόσιας Διοίκησης. Από το πρόγραμμα εκείνο δεν πραγματοποιήθηκαν παρά ήσσονος σημασίας έργα και οι πόροι του διατέθηκαν για να καλύψουν χρηματοδοτικές ανάγκες στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής (πχ. ενοίκια και έξοδα παιδικών σταθμών). Σημειωτέον ότι δεν υπήρξε καμία συμπληρωματική χρηματοδότηση ώστε να καλυφθούν οι δαπάνες εκείνες, όπως προεξοφλείται ότι θα γίνει και με τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Εννοείται ότι δεν υπήρξε, μετά το 2014, άλλο οριζόντιο κοινοτικό πρόγραμμα για τις διοικητικές μεταρρυθμίσεις παρά «στοχευμένες» δράσεις-διάβαζε, μπαλώματα- των οποίων η δυναμική για δρομολόγηση ευρύτερων αλλαγών ήταν και είναι ανύπαρκτη.
Δεν υποστηρίζω ότι υπάρχει κάποιο θέμα αρχής να μην δίδονται οι πόροι εκεί που υπάρχουν πιεστικές κοινωνικές ανάγκες. Πιστεύω, όμως, ότι οι μεταρρυθμίσεις που έχει απολύτως ανάγκη η χώρα δεν μπορούν να αξιολογούνται ως υποδεέστερης σημασίας έναντι των άμεσων κοινωνικών αναγκών. Θεωρώ δε σωστό, κάθε φορά που για ποικίλους λόγους (με τον λαϊκισμό, προεξάρχοντα), πρέπει μια κυβέρνηση να δώσει ένα ψάρι σ’ εκείνον που το ζητάει, είναι προτιμότερο να τον μάθει να ψαρεύει, κατά την γνωστή κινεζική παροιμία.
Το ίδιο, είμαι βέβαιος, ότι πιστεύουν πολλοί από την κυβέρνηση, όπως, εξ άλλου, κι από τις προηγούμενες κυβερνήσεις. Παραμένει, συνεπώς, γεγονός αδιαμφισβήτητο ότι η δύναμη του λαϊκισμού εις βάρος των αλλαγών και των μεταρρυθμίσεων είναι μεγαλύτερη. O «βραχυχρόνιος ηδονισμός» (short-run hedonism) για να χρησιμοποιήσουμε έναν όρο του σπουδαίου εγκληματολογου Albert Cohen δεν προσιδιάζει μόνον στους νεαρούς εγκληματίες αλλά και στους πελατοκράτες λαϊκιστές που ασκούν την διακυβέρνηση.
Δεν πρέπει να μείνουν στο απυρόβλητο και οι ευθύνες των κοινοτικών υπηρεσιών και οργάνων ελέγχου. Οι «έλεγχοί» τους εξαντλούνται, συνήθως, στην επίνευση των όποιων εθνικών σχεδιασμών, ακόμη κι αν αυτοί δεν είναι τίποτα περισσότερο από φληναφήματα. Τέτοια «σχέδια» έχουμε δει πολλά στις τελευταίες δεκαετίες που η κατασπατάληση των κοινοτικών πόρων με σκοπό την ιδιοτελή εκμετάλλευσή τους (ατομική είτε ομαδική) είναι πολιτική αντίληψη και πρακτική, εν πολλοίς, επιδοκιμαζόμενη.
Απέναντι σε μια νοοτροπία εκμετάλλευσης των κοινοτικών (ου μην αλλά και των εθνικών) πόρων με σκοπό την συντήρηση και αναπαραγωγή του πελατειακού κράτους δεν αρκεί η καταγγελία της. Απαιτούνται συγκεκριμένες προτάσεις για τους ελέγχους που θα επιτρέψουν να κατευθυνθούν οι πόροι αυτοί στην εξυπηρέτηση των σκοπών υπέρ των οποίων διατέθηκαν. Ατυχώς, δεν μπορεί να τις περιμένει κανείς από κυβερνήσεις που συντηρούν την ακριβώς αντίθετη αντίληψη, εκείνης, δηλαδή, του κουβά που όποιος προλάβει να «εξυπηρετηθεί», πρόλαβε.
Ξανά, η κοινωνία πολιτών φαίνεται να αποτελεί τον μοναδικό πιθανό θετικό αποδέκτη των μηνυμάτων για μια ορθολογική διάθεση των κοινοτικών πόρων, απ’ όποιο ειδικότερο πρόγραμμα κι αν αυτοί προέρχονται.
Ο Π. Καρκατσούλης είναι εμπειρογνώμονας δημόσιας διοίκησης, π.βουλευτής
