ΟΙ συνθήκες άλλαξαν (όπως και η ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων). Στιγμή να διερωτηθούμε. Η Ελλάδα υπέβαλε το αίτημα για την αγορά μιας μοίρας είκοσι (20) F-35 μαχητικών αεροσκαφών (με option για άλλα 20) τον Ιούλιο 2022. Είχε προηγηθεί η απόφαση για την αγορά είκοσι-τεσσάρων (24) μαχητικών Rafalle από τη Γαλλία και η αναβάθμιση 83 F-16 σε viper. Το αίτημα δηλαδή για την αγορά των F-35 (με κόστος πάνω από 80 εκ. δολάρια το καθένα) υποβλήθηκε σε μια χρονική στιγμή εντελώς διαφορετικών συνθηκών απ’ αυτές που επικρατούν σήμερα. Πρώτα απ’ όλα σήμερα έχουμε την εμπειρία των δύο συγκρούσεων σε Ουκρανία και Γάζα «που φέρνουν επανάσταση στη λογική του πολέμου, άμυνας και ασφάλειας» ( L.Freedman).
Ο πόλεμος στην Ουκρανία εξελίσσεται ως πόλεμος των drones. Ο πόλεμος στη Γάζα προέκυψε από την αποτυχία του στρατιωτικού δόγματος (και οπλοστασίου) του Ισραήλ να αποτρέψει την εγκληματική επίθεση της Χαμάς στο έδαφός του την 7η Οκτωβρίου. Όπως γράφει ο Economist (5/1), «το στρατιωτικό δόγμα του Ισραήλ που στηρίζεται σε όπλα υψηλής τεχνολογίας για την αναχαίτιση πυραυλικών επιθέσεων δεν δούλεψε. Απέτυχε (…). Η αεράμυνα των Ισραηλινών μπορεί εύκολα να καταβληθεί από το ολοένα και περισσότερο περίτεχνο οπλοστάσιο πυραύλων που κατέχουν φιλο-Ιρανικές ακραίες ομάδες σε Λίβανο, Υεμένη ή και αλλού».
Ο Economist λέγει ότι παρά τα λεγόμενα τα όπλα υψηλής τεχνολογίας δεν προστατεύουν το Ισραήλ ενισχύοντας την ασφάλειά του. Και στο ερώτημα ποιο πρέπει να είναι το νέο δόγμα που θα έκανε όντως το Ισραήλ περισσότερο ασφαλές, η απάντηση του είναι η επίλυση των προβλημάτων με τους Παλαιστινίους στη λογική των δύο κρατών με διαχρονική εξομάλυνση των σχέσεων στην περιοχή.
Η άλλη μεγάλη αλλαγή συνθηκών έγκειται βεβαίως στην εξομάλυνση των Ελληνοτουρκικών σχέσεων που βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και μήνες και παράγει αποτελέσματα όπως: μηδενική Τουρκική παραβατικότητα πάνω από το Αιγαίο, προώθηση της Θετικής Ατζέντας και Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ), υπογραφή της Διακήρυξης των Αθηνών, έναρξη του Πολιτικού Διαλόγου με έσχατο στόχο την κατάλληλη στιγμή οι δύο πλευρές να αναζητήσουν λύσεις στα κεντρικά επιλύσιμα προβλήματα μεταξύ τους είτε μέσω διαπραγμάτευσης ή με παραπομπή τους στη διεθνή δικαιοσύνη (ΔΔΧ).
Και βεβαίως υποτίθεται ότι θέλουμε ένα νέο, σύγχρονο αμυντικό/στρατιωτικό δόγμα μετά την αλλαγή ηγεσίας στις ένοπλες δυνάμεις.
Παρά τις καταιγιστικές αυτές εξελίξεις που δημιουργούν ένα νέο περιβάλλον , συνεχίζουμε να στοχεύουμε στην αγορά των F-35 που αποφασίστηκε κάτω από εντελώς διαφορετικές συνθήκες και γνώσεις ως εάν να μη συνέβη τίποτα. Πόσο ορθολογικό αλήθεια είναι αυτό; Δεν είμαι σε θέση να κρίνω. Μπορεί να είναι. Αλλά σε μια ανταλλαγή απόψεων με ειδήμονες Ευρωπαϊκών χωρών (Η.Β, Σουηδία, κ.α.) προέκυψε ως προκαταρκτική (preliminary) απάντηση ότι «τα F-35 δεν έχουν νόημα για την Ελλάδα. Χρειάζονται άλλα, smart όπλα για την ενίσχυση της ελληνικής αποτροπής».
Τούτων δοθέντων, δεν θα έπρεπε να υπάρξει τουλάχιστον μια υπεύθυνη μελέτη/τοποθέτηση που να εξηγεί τεκμηριωμένα γιατί μας χρειάζονται τα F-35 παρά τη δραματική αλλαγή των συνθηκών και το τεράστιο κόστος τους (για την Ελλάδα με τις ήδη υψηλότερες αμυντικές δαπάνες στο ΝΑΤΟ, 3,6% ΑΕΠ);
(Ο καθηγητής Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ, μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ και research assistant του LSE. Τελευταίο βιβλίο του «Ελλάδα: Ορίζοντας 2030. Οι Προκλήσεις Τουρκίας και Ευρώπης» (Εκδόσεις Παπαζήση)- Το άρθρο αποτελεί αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Τα Νέα")
