Η πολιτική εκπροσώπηση των γυναικών αποτελεί σοβαρό δημοκρατικό έλλειμμα, το οποίο υπονομεύει τη νομιμότητα του σύγχρονου δημοκρατικού ιδεώδους. Συνεπώς, η ισοτιμία της δημοκρατίας και η προώθηση των γυναικών σε θέσεις λήψης αποφάσεων αποτελούν σημαντικό παράγοντα.
Οι γυναίκες που τα παράτησαν
Δεν είναι λίγες οι γυναίκες που παρ όλο τον αγώνα εκλογής τους, δεν άντεξαν και τα παράτησαν.
Με πιο πρόσφατο παράδειγμα την Νίκολα Στέρτζιον, πρώτη γυναίκα πρόεδρο της Σκωτίας η οποία παραιτήθηκε στα μέσα Φεβρουαρίου. Η ίδια βέβαια σε δήλωση της ανέφερε πως ήρθε η ώρα να «δώσει» χώρο σε κάποιον άλλον, θέλοντας να δείξει πως ήταν δική της επιλογή και όχι αποτέλεσμα των πολιτικών αποτυχιών της το τελευταίο διάστημα.
«Γνωρίζω ότι τώρα είναι η ώρα να παραιτηθώ», δήλωσε χαρακτηριστικά η Στέρτζιον, γνωρίζοντας - απ ότι φαίνεται και η ίδια - ότι το πολιτικό της μέλλον θα είχε ημερομηνία λήξης. Παραδέχτηκε ότι υπήρχαν «δύσκολα ζητήματα» που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση και είπε ότι χρειάζεται να υπάρξει ένας νέος ηγέτης του SNP για να προωθήσει το εγχείρημα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας.
Σαν να μην έφτανε μόνο αυτό, τα ποσοστά του κόμματος όσο και της ίδιας φαίνεται να επηρεάστηκαν και από πρόσφατη εμπλοκή της σε διένεξη όσον αφορά τις πολιτικές για τους διεμφυλικούς μετά την υιοθέτηση από την Σκωτία της Μεταρρύθμισης Αναγνώρισης Γένους, η οποία καθιστά ευκολότερη νομικά την αλλαγή φύλου.
Η Λιζ Τρας, δεν κατάφερε να μείνει παραπάνω από 45 ημέρες και αποτελεί πλέον την πρωθυπουργό με τη μικρότερη θητεία στην ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου. Στις 20 Οκτωβρίου του 2022, εν μέσω κυβερνητικής κρίσης που ξέσπασε μετά από τις διαρκείς μεταστροφές της στο οικονομικό της πρόγραμμα και ύστερα από την αμφισβήτηση που δέχτηκε από 17 συντηρητικούς βουλευτές, η Τρας υπέβαλε την παραίτησή της από την πρωθυπουργία του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και από την ηγεσία του Συντηρητικού Κόμματος.
Αν και μόλις 42 ετών η πολιτικός που έκανε τη διαφορά στη Νέα Ζηλανδία, Τζασίντα Αρντέρν, ανακοίνωσε ότι της λείπει η ενέργεια για να συνεχίσει για ακόμη τέσσερα χρόνια. Ανέλαβε πρωθυπουργός κυβέρνησης συμμαχίας το 2017, στα 37 της, προτού οδηγήσει το Εργατικό κόμμα σε εκλογικό θρίαμβο και στην απόλυτη πλειοψηφία στο νεοζηλανδικό κοινοβούλιο τρία χρόνια αργότερα. Η ραγδαία πτώση, ωστόσο, στις δημοσκοπήσεις την έκανε να αναθεωρήσει την απόφαση να συνεχίσει και στις επόμενες εκλογές τον Οκτώβριο.
Παρά την ηλικία της η Αρντέρν δεν ήταν «αφελής» σχετικά με τις δυσκολίες που θα αντιμετώπιζε συνδυάζοντας την επαγγελματική και την οικογενειακή ζωή. Πίστευε ότι η σημαντικότερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην καριέρα τους είναι η συνεχής προσδοκία ότι πρέπει να κάνουν περισσότερα σε όλες τις πτυχές της ζωής.
Η Νατάλια Γκαβριλίτα που ανέλαβε τα καθήκοντά της στην Μολδαβία τον Αύγουστο του 2021, όταν το φιλοευρωπαϊκό κόμμα της, το Κόμμα Δράσης και Αλληλεγγύης, εξασφάλισε την πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο με εντολή να αντιμετωπίσει τη διαφθορά. Παρ όλα αυτά ανακοίνωσε πως η κυβέρνησή της παραιτείται, έπειτα από 18 ταραχώδεις μήνες στην εξουσία που σημαδεύτηκαν από οικονομική αναταραχή και τις συνέπειες του πολέμου της Ρωσίας στη γειτονική Ουκρανία.
Τον ίδιο συνέβη και με την πρωθυπουργό της Λιθουανίας, Ίνγκριντα Σιμονιτέ, που παραιτήθηκε από τη θέση της υπουργού μετά τις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2012, κατά τις οποίες η κυβέρνηση υπέστη ήττα από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Λιθουανίας, και η η πρωθυπουργός της Λετονίας, Λαϊμντότα Στραουγιούμα, μετά από μία περίοδο έντονων κλυδωνισμών στον κυβερνητικό συνασπισμό.
Η ισότιμη δημοκρατία
Η ισότιμη δημοκρατία συνεπάγεται την ίση εκπροσώπηση γυναικών και ανδρών σε θέσεις λήψης αποφάσεων. Πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα, καθώς βασίζεται στην ιδέα ότι οι γυναίκες δεν αποτελούν μειονότητα, αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ήμισυ της πολιτικής σκηνής.
Περισσότερες γυναίκες από ποτέ κατέχουν θέσεις λήψης πολιτικών αποφάσεων παγκοσμίως, αλλά η ισότητα των φύλων απέχει ακόμη πολύ, σύμφωνα με την έκδοση 2023 του Χάρτη των Γυναικών της IPU-ΟΗΕ για τις Γυναίκες στην Πολιτική.
Περισσότερες γυναίκες σε ανώτατες κρατικές θέσεις
Από την 1η Ιανουαρίου 2023, το 11,3% των χωρών έχουν γυναίκες αρχηγούς κρατών (17 από τις 151 χώρες, εξαιρουμένων των συστημάτων που βασίζονται στη μοναρχία) και το 9,8% έχουν γυναίκες πρωθυπουργούς (19 από τις 193). Πρόκειται για αύξηση σε σύγκριση με μια δεκαετία πριν, όταν τα ποσοστά ήταν 5,3% και 7,3% αντίστοιχα. Από όλες τις ηπείρους, η Ευρώπη εξακολουθεί να έχει τον υψηλότερο αριθμό χωρών με γυναίκες επικεφαλής (16).
Σε έκθεση, που δημοσιεύθηκε από τη Διακοινοβουλευτική Ένωση (IPU) και τη UN Women, παρουσιάζει νέα στοιχεία για τις γυναίκες σε εκτελεστικές θέσεις και εθνικά κοινοβούλια από την 1η Ιανουαρίου 2023. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων παγκοσμίως και ότι η επίτευξη της ισότητας των φύλων στην πολιτική ζωή απέχει πολύ.
Οι γυναίκες αποτελούν το 26,5% των μελών του Κοινοβουλίου
Σε παγκόσμιο επίπεδο, λιγότερο από ένας στους τέσσερις υπουργούς είναι γυναίκα (22,8%). Τα νέα στοιχεία δείχνουν ότι οι γυναίκες ηγούνται σημαντικών χαρτοφυλακίων πολιτικής για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ισότητα των φύλων και την κοινωνική προστασία, ενώ οι άνδρες κυριαρχούν σε τομείς πολιτικής όπως η άμυνα και η οικονομία.
Η Ευρώπη και η Αμερική έχουν τις περισσότερες γυναίκες υπουργούς στο υπουργικό συμβούλιο
Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν το 22,8% των υπουργικών συμβουλίων ανά τον κόσμο από την 1η Ιανουαρίου 2023. Η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική (31,6%) και η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική (30,1%) είναι οι περιοχές με το υψηλότερο ποσοστό γυναικών στα υπουργικά συμβούλια.
Ωστόσο, στις περισσότερες άλλες περιοχές, οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται σημαντικά, πέφτοντας στο 10,1% στην Κεντρική και Νότια Ασία και στο 8,1% στα νησιά του Ειρηνικού (Ωκεανία εκτός Αυστραλίας και Νέας Ζηλανδίας).
Μόνο 13 χώρες, κυρίως στην Ευρώπη, έχουν υπουργικά συμβούλια με ισότητα μεταξύ των δύο φύλων, με 50% ή περισσότερο γυναίκες μέλη του υπουργικού συμβουλίου.
Χώρες με γυναίκες που κατέχουν το 50% του «πολιτικού χώρου»
- Νικαράγουα - 58,82%
- Αυστρία - 57,14%
- Βέλγιο - 57,14%
- Σουηδία - 57,14%
- Αλβανία - 56,25%
- Ρουάντα - 54,84%
- Κόστα Ρίκα - 52,00%
- Καναδάς - 51,43%
- Ανδόρα, Φινλανδία, Γαλλία, Γουινέα-Μπισσάου, Ισπανία - 50,00%
Οι πιο ισχυρές γυναίκες πολιτικοί
The World’s 100 Most Powerful Women, forbes
The World’s 100 Most Powerful Women, forbes
Γιατι ειναι σημαντικό να συμμετέχουν γυναίκες στη λήψη πολιτικών αποφάσεων
Η εκλογή γυναικών σε θέσεις πολιτικής εξουσίας εξασφαλίζει στις γυναίκες, επί ίσοις όροις με τους άνδρες, το δικαίωμα να συμμετέχουν στη διαμόρφωση της κυβερνητικής πολιτικής και στην εφαρμογή της και να κατέχουν δημόσια αξιώματα και να ασκούν όλα τα δημόσια καθήκοντα σε όλα τα επίπεδα της κυβέρνησης.
Επιπρόσθετα η ισότιμη συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική ζωή διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη βελτίωση της θέσης των γυναικών με την ευρεία έννοια.
Η ισότιμη συμμετοχή των γυναικών στη λήψη αποφάσεων μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως απαραίτητη προϋπόθεση για να ληφθούν υπόψη τα συμφέροντα των γυναικών.
Που οφείλεται το γεγονός ότι πολλές χώρες δεν εκπροσωπούνται από γυναίκες. Τα πέντε σημεία
Έρευνες δείχνουν ότι η υποεκπροσώπηση των γυναικών στην πολιτική οφείλεται σε:
Αυτοπεποίθηση: Οι γυναίκες - για διάφορους άκρως λογικούς λόγους - έχουν περισσότερες αμφιβολίες να θέσουν τον εαυτό τους υποψηφιότητα για εκλογές
Επιλογή υποψηφίων: Από τη στιγμή που οι γυναίκες συμφωνούν να θέσουν υποψηφιότητα, είναι συχνά δύσκολο γι' αυτές να πάρουν μια θέση στον εκλογικό κατάλογο.
Κουλτούρα: Η πολιτική είναι ένας ανδρικός κόσμος. Ο σεξισμός είναι ανεξέλεγκτος και οι γυναίκες - συχνά - δεν είναι ευπρόσδεκτες.
Χρήματα: Όταν οι γυναίκες θέτουν υποψηφιότητα στις εκλογές, λαμβάνουν λιγότερα χρήματα από τους άνδρες
Παιδιά: Στις χώρες της ΕΕ, οι γυναίκες ξοδεύουν διπλάσιο χρόνο για τη φροντίδα των παιδιών σε σύγκριση με τους άνδρες
