Αλλαγές στο καθεστώς χορήγησης της γονικής άδειας προβλέπει νέα διάταξη του σχεδίου νόμου του υπουργείου Εργασίας «Κανόνες στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας – Προστασία εργαζομένων στις πλατφόρμες – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/2831 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2024 – Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις – Λοιπές διατάξεις» που τέθηκε σε διαβούλευση.
Ειδικότερα καταργείται ο περιορισμός της συμπλήρωσης ενός έτους πραγματικής απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη μεταξύ της λήξης της γονικής άδειας για ένα παιδί και της χορήγησης άδειας για επόμενο παιδί. Με τη ρύθμιση, το δικαίωμα γονικής άδειας για κάθε παιδί παραμένει αυτοτελές, χωρίς να απαιτείται πλέον η μεσολάβηση του συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος. Διατηρείται, ωστόσο, η γενική προϋπόθεση της συμπλήρωσης ενός έτους συνεχόμενης απασχόλησης ή απασχόλησης με διαδοχικές συμβάσεις ορισμένου χρόνου στον ίδιο εργοδότη για τη θεμελίωση του δικαιώματος.
Τέσσερις μήνες γονικής άδειας για κάθε παιδί
Κάθε εργαζόμενος γονέας ή πρόσωπο που ασκεί τη γονική μέριμνα δικαιούται γονική άδεια διάρκειας τεσσάρων μηνών για την ανατροφή του παιδιού, την οποία μπορεί να λάβει συνεχόμενα ή τμηματικά, μέχρι το παιδί να συμπληρώσει το όγδοο έτος της ηλικίας του. Σε περίπτωση υιοθεσίας ή αναδοχής παιδιού ηλικίας έως οκτώ ετών, η άδεια χορηγείται από την ένταξή του στην οικογένεια.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Για τους δύο πρώτους μήνες της άδειας, η ΔΥΠΑ καταβάλλει σε κάθε γονέα μηνιαίο επίδομα ίσο με τον εκάστοτε ελάχιστο νομοθετημένο μισθό, καθώς και την αναλογία των δώρων εορτών και του επιδόματος άδειας. Σε περίπτωση περισσότερων παιδιών, το δικαίωμα στη γονική άδεια και στο επίδομα είναι αυτοτελές για καθένα από αυτά. Ειδική πρόβλεψη ισχύει για τους γονείς διδύμων, τριδύμων ή περισσότερων πολύδυμων τέκνων, οι οποίοι δικαιούνται να λάβουν την άδεια ξεχωριστά για κάθε παιδί, συνεχόμενα ή διακεκομμένα, καθώς και επίδομα για δύο επιπλέον μήνες, ανεξάρτητα από τον αριθμό των παιδιών που γεννήθηκαν μαζί. Διπλάσια άδεια και επίδομα δικαιούνται επίσης οι μόνοι γονείς λόγω θανάτου του άλλου γονέα, ολικής αφαίρεσης της γονικής μέριμνας ή μη αναγνώρισης του παιδιού από τον άλλο γονέα.
Σε περίπτωση λήξης σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου, η γονική άδεια διακόπτεται, αλλά μπορεί να συνεχιστεί εφόσον η σύμβαση ανανεωθεί ή παραταθεί ή εφόσον ο εργαζόμενος συνάψει σύμβαση εργασίας με άλλον εργοδότη, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι προβλεπόμενοι όροι.
Πώς υποβάλλεται η αίτηση και πότε χορηγείται
Η αίτηση για τη χορήγηση της γονικής άδειας υποβάλλεται στον εργοδότη εγγράφως ή ηλεκτρονικά, τουλάχιστον έναν μήνα πριν από την έναρξή της, με προσδιορισμό της ημερομηνίας έναρξης και λήξης. Σε έκτακτες περιπτώσεις, η άδεια μπορεί να ζητηθεί σε μικρότερο χρονικό διάστημα. Ο εργοδότης οφείλει, έπειτα από διαβούλευση με τον εργαζόμενο, να απαντήσει άμεσα και το αργότερο εντός ενός μήνα. Η άδεια χορηγείται στον χρόνο που ζητείται, εκτός εάν η απουσία του εργαζομένου προκαλεί σοβαρή διατάραξη της λειτουργίας της επιχείρησης. Σε αυτή την περίπτωση, ο εργοδότης υποχρεούται να αιτιολογήσει εγγράφως την αναβολή και να προτείνει, εφόσον είναι δυνατόν, εναλλακτικές ημερομηνίες ή ευέλικτους τρόπους χορήγησης. Σε κάθε περίπτωση, η άδεια πρέπει να χορηγηθεί εντός δύο μηνών από την υποβολή της αίτησης.
Απόλυτη προτεραιότητα στη χορήγηση της άδειας προβλέπεται για γονείς με αναπηρία, γονείς παιδιών με αναπηρία ή με μακροχρόνια ή αιφνίδια ασθένεια, πολύτεκνους, μονογονείς στις προβλεπόμενες περιπτώσεις, καθώς και για γυναίκες μετά την άδεια μητρότητας και την ειδική παροχή προστασίας της μητρότητας. Προτεραιότητα προβλέπεται επίσης για γονείς παιδιών που νοσηλεύονται ή ασθενούν, για γονείς λόγω αναπηρίας ή σοβαρής ασθένειας του συζύγου, του συντρόφου συμβίωσης ή συγγενούς, για γονείς πολύδυμων τέκνων και για γονείς μετά από πρόωρο τοκετό.
Η άδεια μπορεί να χορηγείται και με ευέλικτες μορφές, όπως μειωμένο ημερήσιο ωράριο ή συγκεκριμένες ημέρες άδειας σε εβδομαδιαία ή μηνιαία βάση, χωρίς να θίγεται το δικαίωμα του εργαζομένου στο επίδομα. Ο εργαζόμενος προσδιορίζει στην αίτησή του τον χρόνο και τον τρόπο με τον οποίο επιθυμεί να κάνει χρήση της άδειας, ενώ ο εργοδότης εξετάζει το αίτημα λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της επιχείρησης και του εργαζομένου. Σε περίπτωση απόρριψης, οφείλει να αιτιολογήσει γραπτώς την απόφασή του εντός ενός μήνα. Η γονική άδεια αναρτάται στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.
Τι ισχύει για την ασφάλιση και την επιστροφή στην εργασία
Κατά τη διάρκεια της άδειας, οι εργαζόμενοι διατηρούν το δικαίωμα ενημέρωσης και συμμετοχής στις διαδικασίες προαγωγών και εσωτερικής στελέχωσης κενών θέσεων εργασίας, χωρίς διακρίσεις. Ο χρόνος για τον οποίο καταβάλλεται επίδομα από τη ΔΥΠΑ λογίζεται ως χρόνος ασφάλισης στους κλάδους κύριας σύνταξης και ασθένειας, καθώς και στην επικουρική ασφάλιση, με τις προβλεπόμενες εισφορές να υπολογίζονται επί του ποσού του επιδόματος. Για το μη επιδοτούμενο διάστημα, ο εργαζόμενος μπορεί να αναγνωρίσει τον χρόνο απουσίας του και να εξασφαλίσει πλήρη ασφαλιστική κάλυψη, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.
Μετά τη λήξη της άδειας, ο εργαζόμενος δικαιούται να επιστρέψει στην ίδια ή σε ισοδύναμη ή ανάλογη θέση εργασίας, με όχι λιγότερο ευνοϊκούς όρους, καθώς και να επωφεληθεί από τυχόν βελτιώσεις των συνθηκών εργασίας που θα δικαιούνταν κατά την απουσία του. Ο χρόνος της γονικής άδειας λογίζεται ως χρόνος πραγματικής υπηρεσίας για τον υπολογισμό των αποδοχών, τη χορήγηση της ετήσιας κανονικής άδειας και του επιδόματος άδειας, την επαγγελματική εξέλιξη και τον υπολογισμό της αποζημίωσης απόλυσης. Τέλος, το επίδομα γονικής άδειας παραμένει αφορολόγητο, ανεκχώρητο και ακατάσχετο, δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο ή τρίτους και δεν προσμετράται στο συνολικό πραγματικό ή τεκμαρτό οικογενειακό εισόδημα.
