Μια νέα συζήτηση γύρω από τη φορολογική αντιμετώπιση των κλειστών ακινήτων ανοίγει η προσωπική πρόταση του κυβερνητικού εκπροσώπου, Παύλου Μαρινάκη, για χαμηλότερο ΕΝΦΙΑ στις κατοικίες που αξιοποιούνται και μεγαλύτερη επιβάρυνση σε εκείνες που παραμένουν κλειστές. Πρόκειται για μια προσέγγιση που επιχειρεί να δώσει κίνητρα για την επιστροφή περισσότερων κατοικιών στην αγορά, εγείρει όμως σοβαρά ερωτήματα ως προς το κατά πόσο μπορεί πράγματι να συμβάλει στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης ή αν τελικά θα καταλήξει σε μία ακόμη φορολογική επιβάρυνση για τους ιδιοκτήτες.
Η ιδέα επιβολής ενός πρόσθετου φόρου ή ειδικού τέλους στα κλειστά σπίτια είχε περάσει πριν από αρκετούς μήνες από το κυβερνητικό τραπέζι, στο πλαίσιο της αναζήτησης λύσεων για το στεγαστικό πρόβλημα. Τότε, ωστόσο, είχε απορριφθεί σχετικά γρήγορα, καθώς είχε επικρατήσει η εκτίμηση ότι οι λόγοι για τους οποίους ένα ακίνητο παραμένει κλειστό είναι πολλοί και διαφορετικοί και ότι ένας οριζόντιος πρόσθετος φόρος δεν αποτελεί από μόνος του λύση.
Τώρα, ο Παύλος Μαρινάκης, σε συνέντευξή του στη «Ναυτεμπορική», επαναφέρει το ζήτημα από διαφορετική οπτική, καταθέτοντας, όπως ο ίδιος διευκρίνισε, μια προσωπική πρόταση. Σύμφωνα με αυτή, τα σπίτια που «ανοίγουν» και αξιοποιούνται, αλλά και οι πρώτες κατοικίες, θα μπορούσαν να πληρώνουν σημαντικά χαμηλότερο ΕΝΦΙΑ, ενώ μεγαλύτερο μέρος του φορολογικού βάρους θα μεταφερόταν στα ακίνητα που εξακολουθούν να παραμένουν κλειστά.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
«Κάποια σπίτια είναι κλειστά γιατί ο κόσμος δεν έχει λεφτά να τα ανακαινίσει. Εκεί επιδοτείς την ανακαίνιση για να δοθούν για ενοικίαση. Ένας άλλος λόγος είναι γιατί το έχουν αμελήσει», ανέφερε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, υποστηρίζοντας ότι το κράτος θα πρέπει να εξετάσει πιο τολμηρές παρεμβάσεις.
Η πραγματικότητα
Το βασικό πρόβλημα, ωστόσο, βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη διάκριση. Ένα ακίνητο μπορεί να παραμένει κλειστό για λόγους που δεν σχετίζονται με αμέλεια ή με συνειδητή επιλογή του ιδιοκτήτη να το κρατήσει εκτός αγοράς. Μπορεί να απαιτεί εκτεταμένες και δαπανηρές εργασίες ανακαίνισης, να είναι πρακτικά μη κατοικήσιμο, να βρίσκεται αντιμέτωπο με κληρονομικές ή ιδιοκτησιακές εκκρεμότητες ή ο ιδιοκτήτης του να μην έχει την οικονομική δυνατότητα να το επισκευάσει.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επιβολή υψηλότερου ΕΝΦΙΑ δύσκολα μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο. Αντίθετα, υπάρχει ο κίνδυνος να μετατραπεί σε τιμωρητική φορολογία για έναν ιδιοκτήτη που ήδη αδυνατεί να χρηματοδοτήσει την ανακαίνιση του ακινήτου του. Με άλλα λόγια, εάν κάποιος δεν διαθέτει τα χρήματα για να καταστήσει ένα σπίτι κατοικήσιμο, η επιβολή ενός ακόμη μεγαλύτερου φόρου δεν λύνει το πρόβλημα που κρατά το ακίνητο κλειστό.
Παράλληλα, προκύπτει ένα σημαντικό πρακτικό ζήτημα: με ποια κριτήρια θα χαρακτηρίζεται ένα σπίτι «κλειστό» και πώς θα αποδεικνύεται ότι ο ιδιοκτήτης επιμένει να μην το αξιοποιεί; Μια κατοικία που δεν καταναλώνει ηλεκτρικό ρεύμα δεν είναι απαραίτητα διαθέσιμη προς ενοικίαση, ενώ ένα ακίνητο μπορεί να χρησιμοποιείται περιστασιακά, να βρίσκεται υπό ανακαίνιση ή να μην πληροί τις προϋποθέσεις για να κατοικηθεί. Χωρίς σαφείς εξαιρέσεις και αντικειμενικά κριτήρια, ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες αδικίες και σημαντικές δυσκολίες στην εφαρμογή του.
Η πρόταση Μαρινάκη έχει τη λογική της δημιουργίας ενός ισχυρού οικονομικού κινήτρου για την αξιοποίηση του υφιστάμενου αποθέματος κατοικιών. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά της εξαρτάται από το εάν το κράτος μπορεί να διαχωρίσει εκείνους που κρατούν ένα κατοικήσιμο ακίνητο κλειστό από επιλογή από εκείνους που αντικειμενικά αδυνατούν να το διαθέσουν στην αγορά.
Σε διαφορετική περίπτωση, η αύξηση του ΕΝΦΙΑ κινδυνεύει να αντιμετωπίσει το σύμπτωμα και όχι την αιτία του προβλήματος. Η στεγαστική κρίση δεν οφείλεται αποκλειστικά στην ύπαρξη κλειστών κατοικιών, ούτε όλα τα κενά ακίνητα μπορούν αυτομάτως να μετατραπούν σε διαθέσιμες κατοικίες προς ενοικίαση. Για να επιστρέψουν περισσότερα σπίτια στην αγορά απαιτούνται, μεταξύ άλλων, ουσιαστικά κίνητρα για ανακαινίσεις και άρση των εμποδίων που κρατούν ακίνητα αναξιοποίητα.
Υπό αυτή την έννοια, μια οριζόντια λογική «κλειστό σπίτι ίσον υψηλότερος ΕΝΦΙΑ» θα μπορούσε να αποδειχθεί όχι μόνο αναποτελεσματική αλλά και κοινωνικά άδικη.
