Η Ελλάδα καταγράφει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά μονογονεϊκών νοικοκυριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2025, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική απόκλιση που τη χωρίζει από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Την ώρα που σχεδόν ένα στα οκτώ νοικοκυριά με παιδιά στην ΕΕ λειτουργεί με την ευθύνη ενός και μόνο ενήλικα, στη χώρα μας το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται μόλις στο 3,8%, το δεύτερο χαμηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών μετά τη Σλοβακία.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καταγράφηκαν συνολικά 6,1 εκατομμύρια μονογονεϊκές οικογένειες, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 12,9% όλων των νοικοκυριών με παιδιά. Τα στοιχεία αναδεικνύουν μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στις χώρες της Ένωσης. Η Εσθονία βρίσκεται στην κορυφή της σχετικής κατάταξης, καθώς το 40,6% των νοικοκυριών με παιδιά αποτελείται από έναν μόνο ενήλικα. Ακολουθούν η Λιθουανία με 32,7% και η Λετονία με 28,5%, ποσοστά που είναι πολλαπλάσια του ελληνικού. Αντίθετα, μετά τη Σλοβακία (3,1%), η Ελλάδα με 3,8% και η Σλοβενία με 4% εμφανίζουν τη χαμηλότερη παρουσία μονογονεϊκών οικογενειών στην ΕΕ.
Τα αναλυτικά στοιχεία δείχνουν ότι στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 40.800 μονογονεϊκά νοικοκυριά με παιδιά. Από αυτά, περίπου 28.800 αφορούν οικογένειες με ένα παιδί, 10.500 οικογένειες με δύο παιδιά, ενώ ιδιαίτερα περιορισμένος είναι ο αριθμός των νοικοκυριών με τρία ή περισσότερα παιδιά. Η εικόνα αυτή ακολουθεί τη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση, καθώς και στην ΕΕ η πλειονότητα των μονογονεϊκών οικογενειών μεγαλώνει ένα παιδί.
Συγκεκριμένα, από τα 6,1 εκατομμύρια μονογονεϊκά νοικοκυριά στην Ευρώπη, τα 3,67 εκατομμύρια έχουν ένα παιδί, τα 1,89 εκατομμύρια δύο παιδιά και περίπου 550.000 τρία ή περισσότερα παιδιά. Με άλλα λόγια, το 60,1% των μονογονεϊκών οικογενειών στην Ένωση έχει ένα παιδί, το 30,9% δύο παιδιά και μόλις το 9% τρία ή περισσότερα.
Η σύγκριση με τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες αποτυπώνει ακόμη πιο έντονα τις διαφορές. Η Γαλλία καταγράφει περίπου 1,48 εκατομμύρια μονογονεϊκά νοικοκυριά, η Γερμανία 1,31 εκατομμύρια και η Ιταλία περισσότερα από 581.000. Τα μεγέθη αυτά αντανακλούν όχι μόνο το μεγαλύτερο πληθυσμό των χωρών αυτών, αλλά και διαφορετικές κοινωνικές και οικογενειακές δομές.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σύνθεση των μονογονεϊκών νοικοκυριών στην Ευρώπη. Από το σύνολο των 6,1 εκατομμυρίων οικογενειών, περίπου 5 εκατομμύρια έχουν επικεφαλής γυναίκα, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 81,6%, ενώ οι άνδρες αποτελούν το 18,4%. Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των γυναικών στην ανατροφή των παιδιών μετά από έναν χωρισμό ή άλλη μεταβολή της οικογενειακής κατάστασης.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το χαμηλό ποσοστό της Ελλάδας συνδέεται με τη διατήρηση ενός πιο παραδοσιακού οικογενειακού μοντέλου, όπου η ανατροφή των παιδιών βασίζεται κυρίως στα ζευγάρια και στη στήριξη από το ευρύτερο οικογενειακό περιβάλλον. Παράλληλα, η εικόνα αντανακλά χαμηλότερα ποσοστά διαζυγίων σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και πιο παραδοσιακές κοινωνικές αντιλήψεις γύρω από την οικογένεια.
Ωστόσο, το χαμηλό ποσοστό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και λιγότερες κοινωνικές προκλήσεις. Αντίθετα, αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι στην Ελλάδα η παραμονή των γονέων στο ίδιο νοικοκυριό επηρεάζεται συχνά και από οικονομικούς λόγους. Το υψηλό κόστος στέγασης, οι αυξημένες δαπάνες διαβίωσης και η δυσκολία δημιουργίας ενός δεύτερου νοικοκυριού μετά από έναν χωρισμό αποτελούν παράγοντες που επηρεάζουν τις οικογενειακές αποφάσεις.
