Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αποδίδει καθοριστικό ρόλο στη μεταρρύθμιση της φορολογικής διοίκησης για την ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας. Σε ειδική έκθεση με τίτλο «Πώς η φορολογική διοίκηση στήριξε την οικονομική ανάκαμψη της Ελλάδας» (How Tax Administration Supported Greece’s Economic Recovery), το ΔΝΤ αναφέρει ότι η χώρα, που πριν από λίγα χρόνια αποτελούσε «παράδειγμα προς αποφυγή» στην Ευρώπη, συγκαταλέγεται πλέον μεταξύ των πέντε κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που καταγράφουν πρωτογενές δημοσιονομικό πλεόνασμα. Σύμφωνα με την έκθεση, η βελτίωση αυτή συνδέεται άμεσα με τη σταδιακή μείωση της φοροδιαφυγής, την ενίσχυση της συμμόρφωσης και τη δημιουργία ενός πιο αξιόπιστου φορολογικού μηχανισμού.
Το Ταμείο επισημαίνει ότι η Ελλάδα είναι πλέον καλύτερα θωρακισμένη απέναντι σε εξωτερικούς κινδύνους, ακόμη και απέναντι στις επιπτώσεις από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε κοντά στο 5% του ΑΕΠ την περίοδο 2024-2025, ενώ το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ έχει μειωθεί κατά περίπου 65 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με την κορύφωσή του το 2020. Παράλληλα, το κόστος δανεισμού της χώρας έχει επιστρέψει σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.
Η ανάλυση του ΔΝΤ χωρίζει τη φορολογική μεταρρύθμιση της Ελλάδας σε τρεις φάσεις. Η πρώτη περίοδος, από το 2010 έως το 2012, επικεντρώθηκε στη σταθεροποίηση των δημόσιων εσόδων, μέσω μέτρων κατά της φοροδιαφυγής και της ψηφιοποίησης της διαδικασίας υποβολής δηλώσεων ΦΠΑ. Το αποτέλεσμα ήταν η έγκαιρη υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ να αυξηθεί στο 96% το 2014, από 65% το 2010.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η δεύτερη φάση, από το 2013 έως το 2017, επικεντρώθηκε στη δημιουργία πιο ανθεκτικών θεσμών. Στο πλαίσιο αυτό μειώθηκε δραστικά ο αριθμός των τοπικών εφοριών και θεσπίστηκε το 2016 η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, με στόχο την απομάκρυνση πολιτικών παρεμβάσεων και την ενίσχυση της διοικητικής αυτονομίας. Το ΔΝΤ σημειώνει ότι κατά την περίοδο αυτή ο λόγος φόρων προς ΑΕΠ αυξήθηκε από 25,8% το 2013 σε 27,6% το 2017.
Η τρίτη φάση, από το 2018 έως το 2025, χαρακτηρίστηκε από την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού. Εφαρμόστηκαν συστήματα ηλεκτρονικής τιμολόγησης σε πραγματικό χρόνο, διασυνδέσεις ταμειακών μηχανών και προηγμένα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων για τον εντοπισμό φορολογικών κινδύνων. Σύμφωνα με την έκθεση, τα έσοδα από τον ΦΠΑ αυξήθηκαν από 7,1% του ΑΕΠ το 2010 σε περίπου 9,5% το 2025, ενώ ο συνολικός λόγος φόρων προς ΑΕΠ ανήλθε στο 28%, από 20,5% το 2009.
Το ΔΝΤ καταλήγει ότι η ελληνική εμπειρία αποδεικνύει πως η σταθερή πολιτική βούληση, η θεσμική ανεξαρτησία και οι επενδύσεις στην τεχνολογία μπορούν να μετατρέψουν μια βαθιά κρίση σε μακροχρόνια θεσμική ενίσχυση, προσφέροντας παράλληλα χρήσιμα διδάγματα και για άλλες χώρες που επιδιώκουν φορολογικές μεταρρυθμίσεις.
