Σε εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία καθαρισμού οικοπέδων για το 2026, με κρίσιμη προθεσμία για τους ιδιοκτήτες την 15η Ιουνίου, έως την οποία θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί ο καθαρισμός των οικοπέδων και να έχει υποβληθεί η σχετική δήλωση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα. Στη συνέχεια, από τις 16 Ιουνίου έως και τις 31 Οκτωβρίου, οι ιδιοκτήτες υποχρεούνται να διατηρούν τους χώρους καθαρούς καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, διαφορετικά προβλέπονται πρόστιμα και κυρώσεις.
Όπως κάθε χρόνο, ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων υποχρεούνται να προχωρήσουν στον καθαρισμό των χώρων τους και να υποβάλουν τη σχετική δήλωση στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας, σύμφωνα με το νέο νομοθετικό πλαίσιο (Ν. 5281/2026).
Αναμένεται το επόμενο διάστημα και η δημοσίευση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης που θα καθορίζει λεπτομέρειες εφαρμογής του νέου πλαισίου, στο οποίο έχουν προταθεί επιπλέον ρυθμίσεις για δικαιότερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή του μέτρου.
Ο καθαρισμός των οικοπέδων αποτελεί βασικό μέτρο πρόληψης πυρκαγιών και περιλαμβάνει την κοπή ξερών χόρτων και θάμνων, την απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων, τον καθαρισμό από κλαδιά και φυτική ύλη, την αραίωση πυκνής βλάστησης, καθώς και τη διατήρηση του χώρου καθαρού καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Η υποχρέωση καθαρισμού δεν αφορά μόνο τους ιδιοκτήτες, αλλά και μισθωτές, χρήστες οικοπέδων, επικαρπωτές, καθώς και φορείς του Δημοσίου για ακίνητα που διαχειρίζονται. Η υποχρέωση ισχύει για οικόπεδα εντός σχεδίου πόλης ή οικισμών, σε απόσταση έως 100 μέτρων από αυτά, καθώς και για εκτός σχεδίου περιοχές με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, έως 15 Ιουνίου οι υπόχρεοι πρέπει να έχουν καθαρίσει το οικόπεδό τους και να έχουν υποβάλει υπεύθυνη δήλωση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα. Από τις 16 Ιουνίου έως και τις 31 Οκτωβρίου, οι χώροι θα πρέπει να διατηρούνται καθαροί και συντηρημένοι καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Το νέο σύστημα προβλέπει και συγκεκριμένες κυρώσεις για όσους δεν συμμορφωθούν. Για μη καθαρισμό οικοπέδου προβλέπεται πρόστιμο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο τα 200 ευρώ και ανώτατο έως 2.000 ευρώ, ανάλογα με την έκταση. Για μη υποβολή δήλωσης επιβάλλεται πρόστιμο 500 ευρώ εάν δεν έχει γίνει καθαρισμός, ενώ εάν το οικόπεδο έχει καθαριστεί αλλά δεν υποβλήθηκε δήλωση, το πρόστιμο ανέρχεται σε 100 ευρώ. Σε περιπτώσεις ψευδούς δήλωσης προβλέπονται αυξημένες κυρώσεις και πιθανές ποινικές συνέπειες. Παράλληλα, οι Δήμοι αποκτούν ενισχυμένο ρόλο, καθώς μπορούν να προχωρούν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό και να χρεώνουν τη δαπάνη στον ιδιοκτήτη.
Όσον αφορά το κόστος καθαρισμού οικοπέδων, αυτό διαμορφώνεται ανάλογα με το μέγεθος του οικοπέδου, την πυκνότητα της βλάστησης, την πρόσβαση μηχανημάτων και την ανάγκη απομάκρυνσης απορριμμάτων. Ενδεικτικά, για μικρά οικόπεδα έως 300 τετραγωνικά μέτρα το κόστος κυμαίνεται από 200 έως 350 ευρώ, για οικόπεδα 300 έως 600 τετραγωνικών από 350 έως 600 ευρώ, ενώ για μεγαλύτερα οικόπεδα άνω των 1.000 τετραγωνικών το κόστος μπορεί να φτάσει από 600 έως 1.200 ευρώ ή και περισσότερο, ανάλογα με τη δυσκολία των εργασιών.
Σε περιπτώσεις που γειτονικό οικόπεδο παραμένει ακαθάριστο, οι πολίτες μπορούν να υποβάλουν επώνυμη ή ανώνυμη καταγγελία στην πλατφόρμα ή να απευθυνθούν στον Δήμο, ώστε να γίνει αυτοψία και να κινηθεί η διαδικασία αυτεπάγγελτου καθαρισμού με επιβολή προστίμων στον ιδιοκτήτη. Δεν επιτρέπεται πάντως η παρέμβαση σε ξένο οικόπεδο χωρίς άδεια, καθώς μπορεί να προκύψουν νομικά ζητήματα.
