Τη δυνατότητα να ακυρώνουν εύκολα και άμεσα μια σύμβαση που έχουν συνάψει εξ αποστάσεως, χωρίς πολύπλοκες διαδικασίες, αποκτούν οι καταναλωτές με τις νέες ρυθμίσεις που προωθούνται για την προστασία τους στις ηλεκτρονικές συναλλαγές και τις ψηφιακές υπηρεσίες.
Στο επίκεντρο των αλλαγών που ενσωματώνουν στην ελληνική έννομη τάξη τις κοινοτικές οδηγίες 2023/2673 για τις συμβάσεις χρηματοοικονομικών υπηρεσιών από απόσταση και 2023/2225 για τις συμβάσεις πίστωσης καταναλωτών βρίσκεται η καθιέρωση ενός απλού και ευδιάκριτου ψηφιακού μηχανισμού υπαναχώρησης, μέσω του οποίου ο καταναλωτής θα μπορεί να ακυρώνει μια σύμβαση που συνήψε μέσω Διαδικτύου, τηλεφώνου ή άλλου μέσου εξ αποστάσεως, χωρίς να χρειάζεται να αποστείλει έγγραφα, επιστολές ή να ακολουθήσει χρονοβόρες διαδικασίες. Η ακύρωση θα γίνεται ηλεκτρονικά, με λίγα μόνο βήματα, ενώ η επιχείρηση θα υποχρεούται να επιβεβαιώνει την υποβολή του αιτήματος υπαναχώρησης.
Οι ρυθμίσεις αυτές κρίνονται ιδιαίτερα σημαντικές λόγω της ραγδαίας ανάπτυξης του ηλεκτρονικού εμπορίου και των ψηφιακών τραπεζικών υπηρεσιών, καθώς όλο και περισσότερες συμβάσεις για αγορές προϊόντων, συνδρομητικές υπηρεσίες ή ακόμη και δάνεια συνάπτονται πλέον εξ ολοκλήρου μέσω ηλεκτρονικών πλατφορμών. Μέχρι σήμερα, πολλοί καταναλωτές αντιμετώπιζαν δυσκολίες στην ακύρωση συμβάσεων, καθώς οι διαδικασίες ήταν συχνά περίπλοκες ή απαιτούσαν επικοινωνία με τμήματα εξυπηρέτησης και συμπλήρωση εγγράφων.
Με το νέο πλαίσιο, στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι η διαδικασία ακύρωσης θα είναι εξίσου απλή με τη διαδικασία σύναψης της σύμβασης. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να παρέχουν σαφή ενημέρωση για το δικαίωμα υπαναχώρησης, τις προθεσμίες και τον τρόπο άσκησής του, ενώ θα απαγορεύονται πρακτικές που δυσκολεύουν ή αποθαρρύνουν τον καταναλωτή από την ακύρωση μιας σύμβασης.
Δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα εφαρμογής των νέων ρυθμίσεων δείχνουν πώς θα λειτουργεί στην πράξη το ψηφιακό κουμπί υπαναχώρησης και οι νέες υποχρεώσεις ενημέρωσης των καταναλωτών.
Στο πρώτο παράδειγμα, ένας καταναλωτής αγοράζει ένα κινητό τηλέφωνο από ηλεκτρονικό κατάστημα και επιλέγει να το πληρώσει μέσω υπηρεσίας Buy Now – Pay Later σε τέσσερις δόσεις. Μετά από λίγες ημέρες αλλάζει γνώμη και αποφασίζει να ακυρώσει τη σύμβαση χρηματοδότησης. Με το νέο σύστημα, θα μπορεί να μπει στην ιστοσελίδα ή στην εφαρμογή του παρόχου και να πατήσει το κουμπί «Υπαναχώρηση», να συμπληρώσει την ηλεκτρονική δήλωση και να ολοκληρώσει την ακύρωση άμεσα, χωρίς να χρειάζεται να στείλει email, επιστολές ή να επικοινωνήσει τηλεφωνικά με την εταιρεία.
Στο δεύτερο παράδειγμα, ένας καταναλωτής λαμβάνει καταναλωτικό δάνειο μέσω e-banking και μετά από μερικούς μήνες καθυστερεί μία δόση. Με βάση τις νέες ρυθμίσεις, η τράπεζα θα είναι υποχρεωμένη να τον ενημερώσει όχι μόνο για την καθυστέρηση, αλλά και για το ότι μπορεί να απευθυνθεί δωρεάν σε συμβουλευτικές υπηρεσίες της Ανεξάρτητης Αρχής Προστασίας Καταναλωτή ή σε ενώσεις καταναλωτών, ώστε να λάβει καθοδήγηση για τη διαχείριση της οφειλής και να αποφύγει την υπερχρέωση.
