Χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες βρίσκονται πλέον μπροστά σε μια σημαντική επιλογή που μπορεί να ενισχύσει άμεσα το εισόδημά τους. Το ισχύον πλαίσιο για την απασχόληση των συνταξιούχων επιτρέπει σε εμπόρους, βιοτέχνες, αυτοκινητιστές, μηχανικούς, δικηγόρους και γιατρούς να προχωρήσουν σε συνταξιοδότηση χωρίς να εγκαταλείψουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα.
Η δυνατότητα λήψης του συνόλου της σύνταξης, ακόμη και όταν συνεχίζεται η εργασία, αλλάζει τα δεδομένα για περισσότερους από 50.000 ασφαλισμένους των πρώην ταμείων ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ. Με το νέο καθεστώς, η σύνταξη μπορεί να λειτουργήσει ως ένα σταθερό μηνιαίο εισόδημα που προστίθεται στα έσοδα από την επαγγελματική δραστηριότητα, με μόνη επιβάρυνση μια πρόσθετη ασφαλιστική εισφορά.
Όπως επισημαίνει ο δικηγόρος Διονύσης Ρίζος για όσους έχουν συμπληρώσει ή βρίσκονται κοντά στη 40ετία ασφάλισης, η άμεση ενεργοποίηση της σύνταξης αποτελεί συχνά μια συμφέρουσα επιλογή. Σε πολλές περιπτώσεις, η αναμονή για λίγα ακόμη χρόνια ασφάλισης δεν οδηγεί σε ουσιαστική αύξηση της σύνταξης, ενώ αντίθετα η άμεση συνταξιοδότηση μπορεί να εξασφαλίσει ένα πρόσθετο σταθερό εισόδημα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αναγνώριση πλασματικών ετών αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς επιτρέπει σε πολλούς επαγγελματίες να συμπληρώσουν τα απαιτούμενα χρόνια ασφάλισης και να ανοίξουν νωρίτερα την πόρτα της συνταξιοδότησης, συνεχίζοντας παράλληλα την επαγγελματική τους πορεία.
Για ασφαλισμένους που έχουν συμπληρώσει 40 έτη ασφάλισης, η παραμονή στην ασφάλιση δεν αποδίδει πλέον το αναμενόμενο όφελος. Αντίθετα, η άμεση ενεργοποίηση της σύνταξης, ακόμη και με παράλληλη εργασία, εξασφαλίζει ένα σταθερό πρόσθετο εισόδημα από την πρώτη κιόλας στιγμή. «Σε αυτό το πλαίσιο, η εξαγορά πλασματικών ετών μετατρέπεται σε «κλειδί» για τη συμπλήρωση της 40ετίας και την επιτάχυνση της εξόδου, καθιστώντας τη συνταξιοδότηση όχι το τέλος της επαγγελματικής διαδρομής, αλλά την αρχή μιας νέας, πιο ισορροπημένης οικονομικά φάσης» επισημαίνει.
Συνταξιοδότηση και συνέχιση απασχόλησης
Πλέον ο επαγγελματίας μπορεί να πάρει ολόκληρη τη σύνταξή του και να συνεχίσει παράλληλα τη δραστηριότητά του, με μια πρόσθετη επιβάρυνση στις εισφορές του. Αυτό αλλάζει πλήρως τον σχεδιασμό για χιλιάδες μη μισθωτούς. Μέχρι πρότινος, πολλοί επέλεγαν να μένουν εκτός σύνταξης, παρότι είχαν θεμελιώσει δικαίωμα, επειδή δεν ήθελαν να χάσουν την επαγγελματική τους παρουσία.
Πλέον, το δίλημμα αυτό αμβλύνεται. Η σύνταξη μετατρέπεται σε ένα πρόσθετο σταθερό εισόδημα, που μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά σε μια φάση κατά την οποία η επαγγελματική δραστηριότητα συνεχίζεται μεν, αλλά συχνά με χαμηλότερες αποδόσεις από το παρελθόν. Ιδίως στα ελεύθερα επαγγέλματα, όπου δεν υπάρχει σαφές όριο αποχώρησης και η εργασιακή παρουσία παρατείνεται φυσιολογικά για πολλά χρόνια, η δυνατότητα αυτή αποδεικνύεται εξαιρετικά ελκυστική.
Ποιοι μπορούν να βγουν στη σύνταξη
Σύμφωνα με τον κ. Ρίζο, οι βασικές διαδρομές συνταξιοδότησης για τους ασφαλισμένους των πρώην ταμείων ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ είναι δύο.
- Η πρώτη είναι η γνωστή γενική διάταξη: πλήρης σύνταξη στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης. Πρόκειται για τη βασική πόρτα εξόδου για όσους δεν έχουν μακρύ ασφαλιστικό βίο, αλλά έχουν συμπληρώσει το ηλικιακό όριο.
- Η δεύτερη, που ενδιαφέρει και τους περισσότερους ενεργούς επαγγελματίες, είναι η πλήρης σύνταξη στα 62 με 40 έτη ασφάλισης. Εδώ ακριβώς κρύβεται και η μεγάλη ευκαιρία. Για όσους έχουν μακρά και σταθερή ασφαλιστική διαδρομή, η 40ετία στα 62 είναι το σημείο καμπής. Από εκεί και πέρα, η άμεση αίτηση συνταξιοδότησης είναι σε πολλές περιπτώσεις η πιο λογική κίνηση.
- Υπάρχει ακόμη η ειδική περίπτωση των νέων ασφαλισμένων μετά την 1η Ιανουαρίου 1993, οι οποίοι μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να λάβουν και μειωμένη σύνταξη στα 62, χωρίς να απαιτείται 40ετία. Η επιλογή αυτή αφορά κυρίως όσους έχουν τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης και συμπληρώνουν και τις ειδικές προϋποθέσεις της τελευταίας πενταετίας.
Γιατί η 40ετία συμφέρει περισσότερο από την αναμονή
Στο νέο περιβάλλον, η 40ετία παίζει καθοριστικό ρόλο. Ο λόγος είναι απλός: όταν ένας ασφαλισμένος έχει ήδη συμπληρώσει 40 χρόνια ή μπορεί να τα συμπληρώσει με εξαγορά πλασματικών ετών, η παραμονή του στην ασφάλιση για ένα ή δύο χρόνια ακόμη δεν οδηγεί πάντοτε σε τόσο μεγάλη αύξηση της μελλοντικής σύνταξης, ώστε να δικαιολογεί το κόστος και την αναμονή.
Αντίθετα, με την άμεση συνταξιοδότηση, ο επαγγελματίας αρχίζει να εισπράττει αμέσως ένα σταθερό ποσό κάθε μήνα και παράλληλα μπορεί να συνεχίσει να εργάζεται. Ετσι, το όφελος δεν είναι μόνο ασφαλιστικό, αλλά και ταμειακό. Η σύνταξη έρχεται να προστεθεί στο εισόδημα από την εργασία, κάτι που για πολλούς αποτελεί πλέον την πιο συμφέρουσα επιλογή.
Γι’ αυτό και η εξαγορά πλασματικών ετών γίνεται ιδιαίτερα ελκυστική. Ένας ασφαλισμένος που βρίσκεται κοντά στη 40ετία, έχει κάθε λόγο να εξετάσει σοβαρά αν μπορεί να συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο μέσω αναγνώρισης πλασματικών ετών και να επισπεύσει την έξοδό του.
Οι γυναίκες επαγγελματίες
Για τις γυναίκες επαγγελματίες, το πρώτο ασφαλές μονοπάτι είναι η έξοδος στα 67 με 15 χρόνια ασφάλισης. Πρόκειται για τη λύση που καλύπτει κυρίως όσες έχουν πιο περιορισμένο ασφαλιστικό χρόνο, αλλά έχουν φτάσει το γενικό ηλικιακό όριο.
Ασφαλισμένη με επιχείρηση στο όνομά της ξεκίνησε την ασφάλιση το 2005 και συμπλήρωσε εντός του 2025 το 67ο έτος της ηλικίας της. Έχει σήμερα 20 έτη ασφάλισης. Για την ίδια, η συμφέρουσα επιλογή είναι να υποβάλει άμεσα αίτηση συνταξιοδότησης, ανεξάρτητα από το αν θα συνεχίσει τη δραστηριότητά της.
Η δεύτερη, πιο αποδοτική συνήθως λύση, αφορά τις γυναίκες που συμπληρώνουν το 62ο έτος και διαθέτουν 40 χρόνια ασφάλισης ή μπορούν να τα συμπληρώσουν με αναγνωρίσεις.
Παράδειγμα: Ασφαλισμένη στο πρώην ΤΕΒΕ από το 1987 έχει ήδη 38 έτη ασφάλισης και βρίσκεται στο 62ο έτος. Αν εξαγοράσει δύο πλασματικά έτη, συμπληρώνει τη 40ετία και μπορεί να καταθέσει άμεσα αίτηση συνταξιοδότησης, χωρίς να χρειαστεί να περιμένει άλλα δύο χρόνια πραγματικής ασφάλισης.
Οι άνδρες επαγγελματίες
Αντίστοιχα, για τους άνδρες ασφαλισμένους ισχύει η γενική έξοδος στα 67 με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης. Στην πράξη, πρόκειται για διάταξη που αφορά κυρίως επαγγελματίες με ασυνεχή πορεία ή λιγότερα χρόνια δραστηριότητας.
Παράδειγμα: Ασφαλισμένος στο πρώην ΤΣΑ από το 1995 συμπληρώνει μέσα στο 2026 το 67ο έτος της ηλικίας του. Με 31 χρόνια ασφάλισης, η κίνηση που τον συμφέρει είναι να υποβάλει άμεσα αίτηση συνταξιοδότησης, ακόμη κι αν σκοπεύει να συνεχίσει να εργάζεται.
Η πιο κρίσιμη κατηγορία, ωστόσο, είναι και εδώ όσοι φτάνουν στα 62 με 40 έτη ασφάλισης ή πολύ κοντά σε αυτά.
Παράδειγμα: Ασφαλισμένος στο πρώην ΤΕΒΕ από το 1989 έχει 36 έτη ασφάλισης. Με αναγνώριση τεσσάρων πλασματικών ετών μπορεί να συμπληρώσει άμεσα τη 40ετία και να ανοίξει την πόρτα της συνταξιοδότησης.
Η ειδική περίπτωση των νέων ασφαλισμένων
Για όσους ασφαλίστηκαν πρώτη φορά μετά την 1η Ιανουαρίου 1993 υπάρχει και η δυνατότητα μειωμένης σύνταξης στα 62, χωρίς να απαιτείται 40ετία. Αυτή η επιλογή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για νέους ασφαλισμένους που δεν προλαβαίνουν ή δεν μπορούν να συμπληρώσουν 40 χρόνια, αλλά έχουν ήδη έναν σημαντικό ασφαλιστικό βίο.
Η μείωση αφορά μόνο το τμήμα της εθνικής σύνταξης, όχι την ανταποδοτική. Επομένως, σε αρκετές περιπτώσεις, το «κούρεμα» δεν είναι τέτοιο που να καθιστά απαγορευτική την επιλογή, ειδικά όταν το εναλλακτικό σενάριο είναι να συνεχίσει κανείς να εργάζεται χωρίς να λαμβάνει τίποτε.
Πλασματικά έτη: το εργαλείο που ξεκλειδώνει την έξοδο
Ο χρόνος στρατιωτικής θητείας, ο χρόνος σπουδών, ο χρόνος τέκνων και τα κενά ασφάλισης είναι από τα βασικά εργαλεία που μπορεί να αξιοποιήσει ένας επαγγελματίας για να συμπληρώσει τη 40ετία. Για πολλούς ασφαλισμένους, αυτή είναι η λεπτομέρεια που κάνει όλη τη διαφορά.
Αν λείπουν ένα, δύο, τρία ή και τέσσερα χρόνια για να συμπληρωθεί η 40ετία, τότε η εξαγορά συχνά αποδεικνύεται σαφώς πιο συμφέρουσα από την αναμονή. Ιδίως όταν η σύνταξη μπορεί να αρχίσει αμέσως και να συνδυαστεί με συνέχιση της επαγγελματικής δραστηριότητας.
Τι πληρώνει ο συνταξιούχος που συνεχίζει να εργάζεται
Το πιο ελκυστικό στοιχείο του σημερινού πλαισίου είναι ότι ο συνταξιούχος επαγγελματίας λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξή του. Από την άλλη πλευρά, επιβαρύνεται με αυξημένες εισφορές λόγω της παράλληλης απασχόλησης.
Στην πράξη, οι συνταξιούχοι που συνεχίζουν ως ελεύθεροι επαγγελματίες ή αυτοαπασχολούμενοι καταβάλλουν πρόσθετο ποσό, το οποίο υπολογίζεται πάνω στην ασφαλιστική κατηγορία που έχουν επιλέξει. Για όσους βρίσκονται στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, αυτή η επιβάρυνση είναι σχετικά περιορισμένη μπροστά στο όφελος της μηνιαίας σύνταξης. Αυτός είναι και ο λόγος που η επιλογή κρίνεται ιδιαίτερα συμφέρουσα για όσους έχουν ήδη θεμελιώσει δικαίωμα πλήρους σύνταξης.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα
Παράδειγμα 1: Έμπορος ασφαλισμένος στον πρώην ΟΑΕΕ με 40 συνολικά έτη ασφάλισης και ηλικία 62 ετών μπορεί να λάβει σύνταξη 1.054 ευρώ. Παραμένοντας στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, θα έχει μια σχετικά μικρή μηνιαία επιβάρυνση στις εισφορές του, αλλά θα αποκτήσει σταθερό μηνιαίο εισόδημα από τη σύνταξη, άνω των 1.000 ευρώ.
Παράδειγμα 2: Αυτοκινητιστής ασφαλισμένος στον πρώην ΤΣΑ με 30 έτη ασφάλισης και 3 χρόνια στο ΙΚΑ, στο 62ο έτος της ηλικίας του, μπορεί να λάβει πρόωρη μειωμένη σύνταξη ύψους 608,36 ευρώ. Ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, το σταθερό εισόδημα από τη σύνταξη λειτουργεί ενισχυτικά, ενώ η δραστηριότητα μπορεί να συνεχιστεί.
Παράδειγμα 3: Γιατρός ασφαλισμένος στον πρώην ΤΣΑΥ με 40 χρόνια ασφάλισης και ηλικία 62 ετών μπορεί να λάβει σύνταξη 1.173,6 ευρώ. Για έναν επαγγελματία που παραμένει ενεργός, η επιλογή αυτή εξασφαλίζει ένα σημαντικό πρόσθετο μηνιαίο εισόδημα.
Παράδειγμα 4: Μηχανικός με 40 χρόνια ασφάλισης και ηλικία 62 ετών μπορεί να λάβει σύνταξη 1.519,24 ευρώ. Πρόκειται για μία από τις περιπτώσεις όπου η άμεση ενεργοποίηση της σύνταξης είναι σαφώς πιο συμφέρουσα από την παράταση της αναμονής.
