Η σύγκρουση στο Ιράν εξελίσσεται σε έναν ιδιότυπο «οικονομικό παγκόσμιο πόλεμο», με αλυσιδωτές επιπτώσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τα πεδία των μαχών και πλήττουν ήδη δεκάδες χώρες, κυρίως στην Ασία αλλά και στην Ευρώπη. Κυβερνήσεις λαμβάνουν έκτακτα μέτρα, επιχειρήσεις περιορίζουν τη λειτουργία τους και κοινωνίες προσαρμόζονται σε ένα νέο καθεστώς ενεργειακής στενότητας.
Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Με την Τεχεράνη να έχει ουσιαστικά μπλοκάρει τη διέλευση, η παγκόσμια προσφορά ενέργειας μειώνεται απότομα, οδηγώντας σε εκτόξευση τιμών και ελλείψεις. Αναλυτές εκτιμούν ότι η μείωση της προσφοράς μπορεί να φτάσει τα 12 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, προκαλώντας σοβαρό έλλειμμα στις αγορές.
Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Χώρες της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας επιβάλλουν περιορισμούς στην κατανάλωση ενέργειας: πανεπιστήμια κλείνουν στο Μπανγκλαντές, δημόσιοι υπάλληλοι στις Φιλιππίνες εργάζονται λιγότερες ημέρες, ενώ στην Ταϊλάνδη προωθείται μαζικά η τηλεργασία. Στο Πακιστάν έχουν μειωθεί οι εργάσιμες ημέρες στο Δημόσιο και έχουν αυξηθεί οι τιμές του φυσικού αερίου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ιδιαίτερα έντονη είναι η κρίση στην Ινδία, όπου καταγράφονται ελλείψεις και φαινόμενα αποθησαύρισης καυσίμων. Επιχειρήσεις εστίασης στη Μουμπάι αναγκάζονται να αναστείλουν τη λειτουργία τους, ενώ σε πόλεις όπως η Πούνε έχουν περιοριστεί ακόμη και οι καύσεις σε κρεματόρια λόγω έλλειψης υγραερίου, με τις αρχές να προτείνουν εναλλακτικές μεθόδους.
Η κρίση δεν περιορίζεται στην Ασία. Στην Ευρώπη εντείνονται οι ανησυχίες για άνοδο των τιμών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να εξετάζει επιβολή πλαφόν. Στην Ιαπωνία, η κυβέρνηση προχώρησε στη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, επιχειρώντας να συγκρατήσει τις τιμές.
Παράλληλα, αναδύονται γεωοικονομικές ανακατατάξεις. Η Κίνα ενδέχεται να ωφεληθεί μακροπρόθεσμα, αξιοποιώντας τα μεγάλα αποθέματά της και ενισχύοντας τη στροφή προς τον άνθρακα και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αντίθετα, οι χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας βρίσκονται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση.
Η νέα αυτή κρίση προστίθεται σε μια ήδη ταραχώδη δεκαετία, που περιλαμβάνει την πανδημία, τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις εμπορικές εντάσεις. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος των Φιλιππίνων, «είμαστε θύματα ενός πολέμου που δεν επιλέξαμε».
