Η έκθεση του ελληνικού στόλου στην κλιμακούμενη κρίση στη Μέση Ανατολή είναι ιδιαίτερα υψηλή, καθώς εκατοντάδες πλοία ελληνικών συμφερόντων βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου την ώρα που η ένταση επηρεάζει καθοριστικά τις βασικές θαλάσσιες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου.
Ο πόλεμος στο Ιράν και η γενικευμένη αστάθεια στην περιοχή έχουν δημιουργήσει μια εξαιρετικά σύνθετη κατάσταση για τη διεθνή ναυτιλία και την παγκόσμια οικονομία, με το de facto κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες αναταραχής.
Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών αργού πετρελαίου, καθώς και σημαντικές ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Η δραστική μείωση των διελεύσεων έχει προκαλέσει σοβαρούς κλυδωνισμούς στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, επιτείνοντας μια ήδη δύσκολη συγκυρία για το διεθνές εμπόριο.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη καθώς η κρίση στο Ορμούζ εξελίσσεται παράλληλα με τη συνεχιζόμενη ανασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα. Οι επιθέσεις των ανταρτών Χούθι, που διατηρούν στενή πολιτική και επιχειρησιακή σχέση με την Τεχεράνη, έχουν αναγκάσει μεγάλο μέρος του εμπορικού στόλου να αποφεύγει τη Διώρυγα του Σουέζ και να κατευθύνεται γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας. Σύμφωνα με το Διεθνές Ναυτικό Επιμελητήριο (ICS), η ταυτόχρονη παράκαμψη του Σουέζ και ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ δημιουργούν τον μεγαλύτερο γεωγραφικό κατακερματισμό του παγκόσμιου εμπορίου από την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αυξάνοντας σημαντικά τη ζήτηση για μεταφορικό έργο.
Στο επιχειρησιακό επίπεδο, η εικόνα στον Περσικό Κόλπο χαρακτηρίζεται από μεγάλη συσσώρευση πλοίων. Εκτιμήσεις της Clarksons αναφέρουν ότι περισσότερα από 3.200 πλοία έχουν παραμείνει εγκλωβισμένα στην περιοχή, ενώ οι διελεύσεις από τα Στενά του Ορμούζ έχουν μειωθεί έως και κατά 80% μετά από επιβεβαιωμένες επιθέσεις. Μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες έχουν αναστείλει δρομολόγια, περιμένοντας να ξεκαθαρίσει το τοπίο ασφαλείας.
Η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από την απόφαση μεγάλων ασφαλιστικών ομίλων να αποσύρουν την κάλυψη πολεμικού κινδύνου για τα πλοία που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, γεγονός που καθιστά τα ταξίδια ιδιαίτερα δύσκολα από οικονομική άποψη. Παράλληλα, οι αναφορές για επιθέσεις με drones υπογραμμίζουν τον αυξημένο κίνδυνο για τα πληρώματα και τα πλοία.
Η συμπίεση της διαθέσιμης μεταφορικής δυναμικότητας έχει ήδη οδηγήσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα τη ναυλαγορά. Στη σποτ αγορά των υπερδεξαμενόπλοιων (VLCC), τα ημερήσια ναύλα για μεταφορά αργού από τη Μέση Ανατολή προς την Ασία έχουν ξεπεράσει τα 430.000 δολάρια. Ενδεικτικά, ναυτιλιακές εταιρείες φέρονται να έχουν ναυλώσει πλοία για ταξίδια περίπου 60 ημερών με ημερήσιο ναύλο που προσεγγίζει τα 436.000 δολάρια, αντανακλώντας τη δραματική αύξηση της ζήτησης για μεταφορικό έργο.
Παρά τη σημαντική άνοδο των ναύλων, η παρατεταμένη διακοπή της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ δημιουργεί ερωτήματα για τη δυνατότητα επαρκούς τροφοδοσίας της παγκόσμιας αγοράς. Χωρίς πρόσβαση στους μεγάλους ενεργειακούς τερματικούς σταθμούς της Μέσης Ανατολής, οι αγορές θα αναζητήσουν φορτία στον Ατλαντικό, μια διαδικασία που όμως δύσκολα μπορεί να αναπληρώσει πλήρως τις χαμένες ποσότητες.
Σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνόκτητη ναυτιλία παραμένει κρίσιμος παράγοντας για τη διατήρηση της μεταφορικής ικανότητας του παγκόσμιου εμπορίου. Σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών και της BIMCO, οι ελληνικών συμφερόντων εταιρείες ελέγχουν πάνω από το 20% της παγκόσμιας χωρητικότητας και περίπου το 31% του στόλου δεξαμενόπλοιων.
Ταυτόχρονα, όμως, η παρουσία ελληνικών πλοίων στην περιοχή είναι σημαντική. Στις αρχές της εβδομάδας περίπου 325 πλοία ελληνικών συμφερόντων βρίσκονταν στον Περσικό Κόλπο, με 85 Έλληνες ναυτικούς να υπηρετούν στα πληρώματα. Ορισμένα πλοία μάλιστα εισήλθαν στην περιοχή ακόμη και μετά την έναρξη της κρίσης, επιχειρώντας να εκμεταλλευτούν την έντονη άνοδο των ναύλων.
