Αναζωπυρώνεται το ενδιαφέρον για τα καταφύγια που υπάρχουν στη χώρα μας, πολλά από τα οποία δημιουργήθηκαν πριν από σχεδόν έναν αιώνα.
Καθώς η ένταση στη Μέση Ανατολή κλιμακώνεται και ενισχύονται οι ανησυχίες για πιθανή επέκταση της αστάθειας στην ανατολική Μεσόγειο, επανέρχεται στο προσκήνιο το ζήτημα της πολιτικής προστασίας και της ετοιμότητας των κρατών σε περίπτωση γενικευμένης σύρραξης.
Ήδη από το 1936, ο τότε πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς, προβλέποντας τη διεθνή ένταση που θα οδηγούσε στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, είχε θεσπίσει την υποχρεωτική κατασκευή χώρων ασφαλείας και καταφυγίων σε κάθε νέο κτίριο με περισσότερους από δύο ορόφους. Η απόφαση αυτή οδήγησε στη δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου προστασίας, με περίπου 12.000 καταφύγια να κατασκευάζονται στην Αθήνα.
Από αυτά, περίπου 5.500 βρίσκονται σε ιδιωτική ιδιοκτησία, κυρίως κάτω από πολυκατοικίες, κατοικίες και βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Παρότι το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο καταργήθηκε το 1956, πολλοί από αυτούς τους χώρους εξακολουθούν να υφίστανται μέχρι σήμερα, κρυμμένοι κάτω από κεντρικούς δρόμους και λόφους της πρωτεύουσας.
Όπως αναφέρει η ΕΡΤ, το ερώτημα που τίθεται είναι πόσα από αυτά τα καταφύγια παραμένουν ενεργά. Σε απάντηση σχετικής ερώτησης στη Βουλή, τον Νοέμβριο του 2025, ο υφυπουργός Προστασίας του Πολίτη Ιωάννης Λαμπρόπουλος παρουσίασε τα επίσημα στοιχεία για την κατάσταση των καταφυγίων στη χώρα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που κατατέθηκαν, «κατά την τρέχουσα χρονική περίοδο, σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες της Ελλάδας έχουν χαρακτηριστεί ως καταφύγια 2.892 χώροι, συνολικής χωρητικότητας 1.981.514 ατόμων, με δυνατότητα αύξησης της χωρητικότητας έως και κατά 30%».
Η ευθύνη για τη λειτουργικότητα των χώρων αυτών κατανέμεται μεταξύ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των ιδιωτών. Οι δήμοι και οι περιφέρειες είναι αρμόδιοι για τη συντήρηση των δημόσιων καταφυγίων, ενώ οι ιδιοκτήτες ιδιωτικών εγκαταστάσεων οφείλουν να διασφαλίζουν ότι οι χώροι μπορούν να τεθούν σε επιχειρησιακή λειτουργία μέσα σε διάστημα 24 ωρών, εφόσον απαιτηθεί.
Ωστόσο, αρκετά από τα ιστορικά καταφύγια της Αθήνας δεν χρησιμοποιούνται πλέον για τον αρχικό τους σκοπό. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν αλλάξει χρήση, ενώ άλλα παραμένουν κλειστά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το καταφύγιο κάτω από το Μέγαρο της Βουλής των Ελλήνων, το οποίο από το 2000 έχει μετατραπεί σε υπόγειο χώρο στάθμευσης πέντε επιπέδων.
Δείτε τον χάρτη με όλα τα σημεία συγκέντρωσης σε περίπτωση κινδύνου.
