Το φάντασμα μιας νέας ενεργειακής κρίσης πλανάται ξανά πάνω από την ευρωπαϊκή οικονομία, με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή να εντείνουν την ανησυχία για τις επιπτώσεις στις τιμές ενέργειας και τον πληθωρισμό.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, εάν η ένταση παραταθεί, η κρίση θα μπορούσε να στερήσει από την ελληνική οικονομία έως και το 0,45% του ΑΕΠ το 2026, επιβραδύνοντας την ανάπτυξη και αυξάνοντας το κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Στην Αθήνα, το οικονομικό επιτελείο βρίσκεται σε αυξημένη επιφυλακή, αναμένοντας τις αποφάσεις που θα ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την αντιμετώπιση πιθανών αναταράξεων στις τιμές της ενέργειας. Το ενεργειακό κόστος αναμένεται να κυριαρχήσει στις συζητήσεις που θα ξεκινήσουν στο Eurogroup της Δευτέρας, όπου οι υπουργοί Οικονομικών της ευρωζώνης θα εξετάσουν τις επιπτώσεις μιας ενδεχόμενης νέας ενεργειακής κρίσης.
Με τις τιμές της ενέργειας να κινούνται ανοδικά και το κόστος μεταφορών να αυξάνεται, η Ευρώπη καλείται να αντιδράσει άμεσα. Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει και τη Σύνοδο Κορυφής της ευρωζώνης στις 19 Μαρτίου, όπου θα συναντηθούν οι ευρωπαίοι ηγέτες. Οι πρόσφατες εξελίξεις ενδέχεται να ανοίξουν τη συζήτηση για έκτακτες παρεμβάσεις με στόχο τον περιορισμό των αυξήσεων στα καύσιμα και στην ηλεκτρική ενέργεια.
Το κρίσιμο χρονικό όριο για να αποφευχθούν σοβαρές αναταράξεις στην πραγματική οικονομία εκτιμάται στις τρεις εβδομάδες. Αν οι συγκρούσεις διαρκέσουν περισσότερο από 21 ημέρες, οι συνέπειες ενδέχεται να γίνουν πιο έντονες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, επηρεάζοντας κρίσιμους τομείς της οικονομίας όπως οι μεταφορές, η βιομηχανία, η αγροτική παραγωγή αλλά και ο τουρισμός.
Μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να πυροδοτήσει νέο κύμα πληθωρισμού, αυξάνοντας το κόστος καυσίμων, λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας και υπηρεσιών, με αποτέλεσμα τη μείωση της κατανάλωσης και την επιβράδυνση της ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.
Οι διεθνείς αγορές ήδη αποτυπώνουν την ένταση της ανησυχίας. Οι τιμές του αργού πετρελαίου κατέγραψαν ισχυρή άνοδο, με το Μπρεντ να ξεπερνά τα 92,69 δολάρια το βαρέλι δολάρια το βαρέλι, ενώ δεν αποκλείεται, σε περίπτωση παρατεταμένων αναταράξεων στην περιοχή, να κινηθεί ακόμη και πάνω από τα 100 δολάρια.
Πιο σύνθετη είναι η εικόνα στην αγορά φυσικού αερίου, η οποία επηρεάζει άμεσα και τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Η έντονη μεταβλητότητα αποτυπώνεται στην αύξηση των τιμών άνω του 60% μέσα σε μόλις μία εβδομάδα. Χθες έκλεισε στα 53 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα. Παρά τις πιέσεις, η χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος στην Ελλάδα διαμορφώθηκε χθες στα 87,16 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδο χαμηλότερο σε σχέση με ορισμένες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης.
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και δηλώνει έτοιμη να ενεργοποιήσει μέτρα εφόσον χρειαστεί. Όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός στη Βουλή, τα συναρμόδια υπουργεία διαθέτουν εργαλεία τόσο για την αποτροπή αδικαιολόγητων ανατιμήσεων όσο και για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Στα πιθανά μέτρα περιλαμβάνονται εντατικοί έλεγχοι στην αγορά καυσίμων και στα αποθέματα βασικών αγαθών, ενώ εξετάζεται και η επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους εφόσον υπάρξουν ενδείξεις κερδοσκοπικών αυξήσεων. Παράλληλα, σε περίπτωση νέου κύκλου ανατιμήσεων, στο τραπέζι βρίσκεται και η επαναφορά του fuel pass, δηλαδή της επιδότησης καυσίμων στην αντλία, που είχε εφαρμοστεί για πρώτη φορά την άνοιξη του 2022.
Σε δημοσιονομικό επίπεδο, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι τα έσοδα του Φεβρουαρίου κινήθηκαν κοντά στους στόχους, μετά την υστέρηση που είχε καταγραφεί τον Ιανουάριο.
Ωστόσο, η πορεία της ελληνικής οικονομίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Στο δυσμενές σενάριο, η ανάπτυξη θα μπορούσε να επιβραδυνθεί κατά περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα, με πιθανές πιέσεις τόσο στην κατανάλωση όσο και στις επενδύσεις.
