Στο Νταβός, στο περιθώριο συζήτησης για το μέλλον της Ευρώπης, ο Αλέξανδρος Εξάρχου, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR, έθεσε με ευθύ τρόπο το ερώτημα που, όπως υποστήριξε, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφεύγει εδώ και δεκαετίες: τι θέλει τελικά να είναι. Η παρέμβασή του κινήθηκε σε έντονα πολιτικό και γεωοικονομικό πλαίσιο, με αιχμές για την έλλειψη στρατηγικής συνοχής και αποφασιστικότητας σε κρίσιμα ζητήματα.
Αναφερόμενος στον ενεργειακό τομέα, ο κ. Εξάρχου μίλησε για τη συμμετοχή του ως βασικού παράγοντα στον λεγόμενο «Κάθετο Διάδρομο», μια πρωτοβουλία για τη μεταφορά LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες προς την Ελλάδα και από εκεί στην υπόλοιπη Ευρώπη μέσω μακροχρόνιων συμφωνιών. Όπως σημείωσε, παρά την παρουσία Αμερικανών υπουργών σε σχετική εκδήλωση P-TECH, αρκετοί Ευρωπαίοι υπουργοί εμφανίστηκαν απρόθυμοι να στηρίξουν δημόσια την πρωτοβουλία, η οποία δέχθηκε έντονη κριτική ως υπερβολικά ακριβή.
Κατά τον ίδιο, η στάση αυτή αποκαλύπτει ένα βαθύτερο πρόβλημα συνέπειας και σοβαρότητας στην ευρωπαϊκή πολιτική. Την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αποφασίσει την επιβολή κυρώσεων στη Ρωσία και τη σταδιακή απαγόρευση του εμπορίου ρωσικού φυσικού αερίου και LNG από το 2028, αμφισβητεί παράλληλα τις μακροχρόνιες συμφωνίες που θα μπορούσαν να διασφαλίσουν την ενεργειακή της επάρκεια μετά από αυτή την ημερομηνία.
Ο κ. Εξάρχου υπογράμμισε ότι μετά το 2028 οι μόνες ρεαλιστικές πηγές φυσικού αερίου για την Ευρώπη θα είναι το LNG από τις ΗΠΑ και το Κατάρ, επισημαίνοντας ότι η σύγκριση των σημερινών τιμών του ρωσικού αερίου με τις τιμές των μακροχρόνιων συμβολαίων στερείται νοήματος, καθώς το ρωσικό αέριο απλώς δεν θα είναι διαθέσιμο. Όπως τόνισε, το κρίσιμο ζήτημα δεν θα είναι τόσο το κόστος όσο η εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων, με τις μακροχρόνιες συμφωνίες να αποτελούν το βασικό εργαλείο για τη σταθεροποίηση τόσο της προσφοράς όσο και της τιμής.
Στο ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο, επισήμανε ότι όταν η Ευρώπη λαμβάνει σοβαρές αποφάσεις, τα κράτη-μέλη οφείλουν να μιλούν με μία φωνή. Αν θέλει να είναι αξιόπιστη διεθνώς, πρέπει να ενεργεί αναλόγως, θέτοντας ευθέως το ερώτημα αν οι κυρώσεις που αποφασίζονται υιοθετούνται πραγματικά και από τα 27 κράτη-μέλη.
Όπως ανέφερε, αν η Ευρώπη επιλέξει να λειτουργήσει ως ομοσπονδία ή ως ενιαίο κράτος, αυτό προϋποθέτει κοινά οικονομικά συμφέροντα, κοινό στρατό και δυνατότητα αυτοάμυνας, με σαφείς συνέπειες για την εθνική κυριαρχία. Αν, αντίθετα, δεν υπάρχει τέτοια βούληση, τότε κάθε χώρα οφείλει να αναλάβει μόνη της την ευθύνη της ασφάλειάς της, χωρίς αυταπάτες. Στο πλαίσιο αυτό υπενθύμισε την εμπειρία της Ελλάδας και των χωρών του Νότου πριν από περίπου μία δεκαετία, όταν, όπως είπε, τους είχε ζητηθεί να «προστατευτούν μόνοι τους», τονίζοντας ότι μια τέτοια προσέγγιση είναι θεμιτή μόνο αν είναι ξεκάθαρη εξαρχής.
Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, σημείωσε ότι για δεκαετίες η Ευρώπη πίστευε πως ο πόλεμος δεν θα επιστρέψει στην ήπειρο. Όταν αυτό συνέβη, βασίστηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη συνέχεια δυσανασχέτησε όταν κλήθηκε να αναλάβει το κόστος. Στον κόσμο των επιχειρήσεων και της γεωπολιτικής, όπως είπε, ισχύει ο κανόνας του ισχυρότερου, υπενθυμίζοντας τη φράση ότι «αν δεν είσαι στο τραπέζι, είσαι στο μενού».
Ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι για να μπορέσει η Ευρώπη να καθίσει στο τραπέζι απέναντι σε παίκτες όπως η Κίνα, οι ΗΠΑ και η Ρωσία, πρέπει να αποκτήσει πραγματική ισχύ. Σήμερα, όπως τόνισε, παραμένει αδύναμη, τόσο λόγω της απουσίας κοινού στρατού όσο και λόγω της ανάγκης ομοφωνίας 27 κρατών για τη λήψη αποφάσεων, γεγονός που την καθιστά εξαιρετικά δυσκίνητη.
Απαντώντας σε ερωτήματα για το μέλλον της ευρωπαϊκής ενοποίησης, διευκρίνισε ότι δεν τοποθετείται στο αν είναι επιθυμητή ή όχι, αλλά στο ότι η Ευρώπη οφείλει να αποφασίσει τι θέλει να είναι, ώστε και οι υπόλοιποι διεθνείς παίκτες να γνωρίζουν με ποιον συνομιλούν. Όπως ανέφερε, η ήπειρος εξαναγκάζεται σήμερα να ωριμάσει και να απαντήσει σε ερωτήματα που θα έπρεπε να είχαν τεθεί πριν από δεκαετίες, με το δίλημμα να είναι σαφές: ομοσπονδιακό κράτος ή επιστροφή σε μια Ευρώπη όπου κάθε χώρα κοιτά αποκλειστικά τον εαυτό της.
Κλείνοντας, άσκησε κριτική στην υπερρύθμιση της Ευρώπης, υποστηρίζοντας ότι καθιστά τα πάντα ακριβά και οδηγεί τους νέους, παρά τους σχετικά καλούς μισθούς, στο να αδυνατούν να ζήσουν αξιοπρεπώς. Τόνισε ότι οι πολιτικές για την πράσινη ενέργεια δεν μπορούν να αγνοούν τον μέσο πολίτη και ότι η προστασία του ανθρώπου πρέπει να προηγείται των αφηρημένων στρατηγικών, καταλήγοντας ότι η Ευρώπη επέτρεψε στους άλλους να την εκφοβίζουν και ότι το βάρος αυτής της εξέλιξης βαραίνει πρωτίστως την ίδια.
