Οι όροι της Εθνικής Κοινωνικής Συμφωνίας, που τέθηκε χθες προς διαβούλευση φαίνεται ότι κρύβει θολά σημεία. Όπως αναφέρουν οι νομικοί το καθεστώς της μετενέργειας, ανοίγει τον δρόμο για μειώσεις μισθών και γενίκευση των ατομικών συμβάσεων.
Επίσης σημειώνουν ότι τόσο στη διαδικασία της Μεσολάβησης όσο και στη Διαιτησία, οι αποφάσεις δεν θα έπρεπε να λαμβάνονται με πλειοψηφία αλλά ομόφωνα για να είναι συμβατή με όσα έχει επισημάνει το Διεθνές Γραφείο Εργασίας σχετικά με την αποφυγή της υποχρεωτικής διαιτησίας στη χώρα μας.
Σε μια περίοδο όπου μόλις το 20% έως 28% των εργαζομένων καλύπτεται σήμερα από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας το νέο σχέδιο νόμου ενισχύει τις ατομικές συμβάσεις εργασίας.
Σύμφωνα με νομικούς το κρισιμότερο ζήτημα αφορά το καθεστώς της μετενέργειας μετά τη λήξη των συλλογικών συμβάσεων. Το σχέδιο νόμου αναφέρει ότι «οι κανονιστικοί όροι συλλογικής σύμβασης εργασίας που θα λήξει ή θα καταγγελθεί, εξακολουθούν να ισχύουν επί ένα τρίμηνο από τη λήξη ή την καταγγελία τους και εφαρμόζονται και στους εργαζόμενους που προσλαμβάνονται στο διάστημα αυτό. Με την πάροδο του τριμήνου όλοι οι κανονιστικοί όροι της συλλογικής σύμβασης εργασίας εξακολουθούν να ισχύουν μέχρις ότου αντικατασταθούν από εκείνους της νέας συλλογικής σύμβασης εργασίας ή της νέας ή της τροποποιημένης ατομικής σύμβασης».
Η πρόβλεψη για πλήρη μετενέργεια των κανονιστικών όρων μιας ΣΣΕ μετά την τρίμηνη παράταση δεν εγγυάται, όπως υποστηρίζουν, τη διατήρηση της συλλογικής προστασίας. Αντίθετα, μετά την πάροδο του τριμήνου, ο εργοδότης μπορεί να ζητήσει από τον εργαζόμενο να υπογράψει ατομική σύμβαση εργασίας. Σε συνθήκες άνισης διαπραγματευτικής ισχύος, ο εργαζόμενος βρίσκεται ουσιαστικά μπροστά σε ένα δίλημμα χωρίς πραγματική επιλογή, με αποτέλεσμα την αποδοχή δυσμενέστερων όρων και τον κίνδυνο μειώσεων μισθών.
Έτσι η μετενέργεια, αντί να λειτουργεί ως μηχανισμός συνέχειας των συλλογικών συμβάσεων, μετατρέπεται σε μεταβατικό στάδιο προς την ατομική σύμβαση. Μετά το τρίμηνο, η συλλογική σύμβαση παύει να δεσμεύει ουσιαστικά και «αναβιώνει» στην πράξη ως ατομική συμφωνία, αποδυναμώνοντας τον πυρήνα της συλλογικής διαπραγμάτευσης.
Ο δικηγόρος- εργατολόγος Γιάννης Καρούζος
Ο δικηγόρος- εργατολόγος Γιάννης Καρούζος σημειώνει ότι στο στάδιο της διαιτησίας, όσον αφορά την εξέταση των προϋποθέσεων από την Επιτροπή, θα έπρεπε να απαιτείται ομόφωνη απόφαση, ώστε η συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση να είναι συμβατή με τις παρατηρήσεις του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας και όχι κατά πλειοψηφία όπως αναφέρει το σχέδιο νόμου. Τονίζει δε:
- ότι εξαλείφονται ορισμένες γραφειοκρατικές διατάξεις που είχαν τύχει σοβαρής νομικής αμφισβήτησης, κυρίως επειδή παραβιαζόταν η νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, αλλά και επειδή, με την εφαρμογή τους, ετίθετο σε αμφισβήτηση η συνταγματική αρχή της ελεύθερης συλλογικής διαπραγμάτευσης. Ειδικότερα, μέχρι το νέο νομοσχέδιο να τεθεί σε ισχύ, τηρούνται συγκεκριμένες διατυπώσεις και προϋποθέσεις εγγραφής των σωματείων στο ΓΕΜΗΣΟΕ (Γενικό Μητρώο Συνδικαλιστικών Οργανώσεων Εργαζομένων).
- ότι τίθεται ως προϋπόθεση, τόσο για την επέκταση μιας Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, όσο και για την άσκηση του δικαιώματος προσφυγής στη Μεσολάβηση εκ μέρους της συνδικαλιστικής οργάνωσης, η εγγραφή στο Γενικό Μητρώο Συνδικαλιστικών Οργανώσεων Εργαζομένων.
- ότι μεταβάλλεται το απαιτούμενο ποσοστό κάλυψης από 50% σε 40% των εργαζομένων του κλάδου από εργοδοτική συνδικαλιστική οργάνωση, προκειμένου να επεκτείνεται μια Συλλογική Σύμβαση Εργασίας. Η ρύθμιση αυτή διευρύνει το πεδίο επέκτασης των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, όχι όμως και εκείνων που εκκρεμούν ήδη για σχετικό έλεγχο στις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Εργασίας.
Σημεία Κοινωνικής Συμφωνίας
Με την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία:
- Σήμερα: η επέκταση μίας ΣΣΕ είναι δυνατή μόνο εφόσον δεσμεύει εργοδότες που απασχολούν ποσοστό μεγαλύτερο του 50% των εργαζομένων του κλάδου ή του επαγγέλματος.
Με την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία το ποσοστό αυτό μειώνεται από 50% σε 40%.
- Δημιουργείται μια νέα δυνατότητα για την επέκταση Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας. Το ποσοτικό κριτήριο του 40% δεν θα εξετάζεται καθόλου όταν την ΣΣΕ συνυπογράφουν Εθνικοί Κοινωνικοί Εταίροι.
- Δυνατότητα στη ΓΣΕΕ να μπορεί να συνάπτει ή να συνυπογράφει κλαδικές ΣΣΕ επικουρικά, εφόσον προσκληθεί από μέλος της να το κάνει, ώστε να εφαρμόζεται η νέα δυνατότητα της επέκτασης.
- Προσδιορισμός πεδίου εφαρμογής ΣΣΕ για τον εντοπισμό του πεδίου της επέκτασης με την αναφορά στο κείμενο των κλαδικών ΣΣΕ των Κ.Α.Δ. και άλλων στοιχείων που προσδιορίζουν τον εκάστοτε κλάδο.
- Λειτουργικά Μητρώα Οργανώσεων (ΓΕΜΗΣΟΕ και ΓΕΜΗΟΕ) για τον εντοπισμό του ποσοστού κάλυψης.
- Μείωση των στοιχείων που απαιτούνται για την εγγραφή στα απολύτως απαραίτητα.
- Επαναπροσδιορισμός των έννομων συνεπειών που συνεπάγεται η μη εγγραφή στα Μητρώα – Μη αναστολή των δικαιωμάτων που απορρέουν από τη συνδικαλιστική δράση.
- Η εγγραφή οργάνωσης απαιτείται μόνο για την επέκταση μιας ΣΣΕ και για την προσφυγή στον Ο.ΜΕ.Δ.
- Τα εκλογικά έγγραφα θα παραδίδονται από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις στο Πρωτοδικείο, αντί για το Μητρώο.
