Με σημαντική αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης θα βρεθούν αντιμέτωποι οι σημερινοί νέοι εργαζόμενοι στην Ελλάδα, και κυρίως όσοι εισήλθαν στην αγορά εργασίας από το 2024 και μετά.
Οι δημογραφικές εξελίξεις, σε συνδυασμό με τη σύνδεση των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής, οδηγούν –σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς– σε ένα μέλλον όπου η σύνταξη θα έρχεται αργότερα και θα είναι χαμηλότερη.
Η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ «Pensions at a Glance 2025» προβλέπει ότι και στην Ελλάδα θα αρχίσει σταδιακά να αυξάνεται η μέση ηλικία εξόδου από την εργασία, ακολουθώντας τη γενική ευρωπαϊκή τάση. Για τους νέους που μπήκαν στην αγορά εργασίας το 2024, και συγκεκριμένα για τους σημερινούς 22χρονους, η μέση ηλικία συνταξιοδότησης αναμένεται να αυξηθεί από τα 62 στα 66 έτη.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι νέοι αυτοί εργαζόμενοι θα χρειαστεί να συμπληρώσουν 44 έτη ασφάλισης, αντί για 40 που απαιτούνται σήμερα, προκειμένου να συνταξιοδοτηθούν. Η επιβάρυνση αυτή αποδίδεται κυρίως στη ραγδαία δημογραφική γήρανση της χώρας και στη συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού.
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες με τη μεγαλύτερη γήρανση πληθυσμού και τη μεγαλύτερη μείωση του εργατικού δυναμικού τις επόμενες δεκαετίες. Έως το 2050, σε κάθε 100 εργαζόμενους θα αντιστοιχούν 70 ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ θα είναι 52.
Παρά τα δυσμενή αυτά δεδομένα, η Ελλάδα εξακολουθεί να διατηρεί χαμηλότερα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης σε σύγκριση με πολλές χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Στον ιδιωτικό τομέα, η κανονική ηλικία εξόδου από την εργασία παραμένει περίπου στα 62 έτη, ενώ στον δημόσιο τομέα κινείται ακόμη χαμηλότερα, γύρω στα 60–61 έτη, γεγονός που την κατατάσσει στις τελευταίες θέσεις του ΟΟΣΑ.
Την ίδια εικόνα μεταφέρει και η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA), η οποία προειδοποιεί ότι τα δημόσια συστήματα κοινωνικής ασφάλισης δεν θα μπορούν στο μέλλον να χρηματοδοτήσουν επαρκώς τις συντάξεις, λόγω της επιδείνωσης της αναλογίας εργαζομένων προς συνταξιούχους.
Για την Ελλάδα, οι επιπτώσεις αναμένεται να είναι ακόμη πιο έντονες, καθώς το δημογραφικό πρόβλημα είναι βαθύτερο σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι ασφαλισμένοι προβλέπεται να μειωθούν από 4,1 εκατ. το 2022 σε μόλις 3,3 εκατ. έως το 2050, ενώ οι συνταξιούχοι θα αυξηθούν και θα φτάσουν τα 3 εκατ. άτομα.
Παράλληλα με την αύξηση των ορίων ηλικίας, διαμορφώνεται και μια νέα γενιά χαμηλοσυνταξιούχων.
Καθοριστικό ρόλο παίζουν οι χαμηλοί μισθοί, η εκτεταμένη εργασιακή ευελιξία, αλλά και οι χαμηλές ασφαλιστικές εισφορές, ιδιαίτερα για ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες, όπου 9 στους 10 επιλέγουν τη χαμηλότερη ασφαλιστική κλάση.
Σε κάθε 100 εργαζόμενους θα αναλογούν 60 ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών ως το 2040 και 75 ηλικιωμένοι ως το 2050 (από 39 που είναι σήμερα).
Οι ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών από 39% που ήταν το 2022 στον πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας 20 έως 64 ετών, θα φτάσουν να αποτελούν το 60,6% έως το 2040 και το 74,4 το 2050.
Τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης που ισχύουν στην Ελλάδα και σε άλλες 15 χώρες της Ε.Ε. είναι τα εξής:
- Ελλάδα: 67 έτη με 15 έτη ασφάλισης, και 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης. Δίδεται επίσης μειωμένη σύνταξη στα 62, ενώ υπάρχουν παράθυρα για σύνταξη από τα 59 έως τα 62.
- Αυστρία: Άνδρες 65 έτη και γυναίκες 61 έτη.
- Βέλγιο: 65-67 έτη.
- Βουλγαρία: Οι άνδρες 64 έτη και 8 μήνες με 39 έτη και 8 μήνες ασφάλισης, και οι γυναίκες 62 έτη και 4 μήνες με 36 έτη και 8 μήνες ασφάλισης.
- Κύπρος: 65 έτη για άνδρες και γυναίκες και 63 έτη για τους ανθρακωρύχους.
- Δανία: 67 έτη και στα 69 έτη από το 2035.
- Φινλανδία: Η ηλικία συνταξιοδότησης αυξάνεται κατά 3 μήνες ετησίως μέχρι να φτάσει τα 65 έτη το 2027.
- Γαλλία: 62 έως 62,6 έτη για όσους γεννήθηκαν έως το 1962 και αυξάνεται σταδιακά μέχρι να φτάσει τα 64 έτη για άτομα που γεννήθηκαν μετά το 1968.
- Γερμανία: 65 έως 67 έτη.
- Ιρλανδία: 66 έτη.
- Ιταλία: 67 έτη.
- Λουξεμβούργο: 65 έτη.
- Πορτογαλία: 66 έτη και 4 μήνες. Με εισφορές 40 ετών, το όριο πέφτει στα 60 έτη.
- Ισπανία: 65 έτη (με τουλάχιστον 38 έτη και 3 μήνες εισφορών) και 67 έτη (με λιγότερα από 38 έτη και 6 μήνες εισφορών).
- Σουηδία: Ευέλικτη ηλικία συνταξιοδότησης από 63 έτη. Από το 2026 είναι τα 67 έτη.
- Ολλανδία: 67 έτη για το 2025 και 67,3 έτη από το 2028.
