Ως ιδιαίτερης σημασίας για το καθεστώς ευθύνης στις δικηγορικές εταιρείες χαρακτηρίζεται η Γνωμοδότηση 90/2025 του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με την οποία αποσαφηνίζεται το ποιοι εταίροι ευθύνονται για ασφαλιστικές οφειλές δικηγορικών εταιρειών και υπό ποιες προϋποθέσεις.
Η γνωμοδότηση εκδόθηκε κατόπιν ερωτήματος του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών του e-ΕΦΚΑ και αφορά υπόθεση πρώην εταίρου δικηγορικής εταιρείας, η οποία βρέθηκε αντιμέτωπη με μπλοκάρισμα ασφαλιστικής ενημερότητας λόγω εταιρικών χρεών, παρότι δεν είχε ποτέ διαχειριστικό ρόλο.
Το ΝΣΚ διακρίνει ρητά δύο χρονικές περιόδους. Για ασφαλιστικές οφειλές που δημιουργήθηκαν έως και τις 23 Ιουλίου 2021, δηλαδή πριν από την τροποποίηση του Κώδικα Δικηγόρων με τον νόμο 4820/2021, όλοι οι εταίροι αστικής επαγγελματικής δικηγορικής εταιρείας ευθύνονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον, ανεξάρτητα από το αν άσκησαν ή όχι καθήκοντα διαχείρισης. Η ευθύνη αυτή απορρέει ευθέως από τις διατάξεις του ν. 4072/2012 περί προσωπικών εταιρειών και συνδέεται με την ιδιότητα του εταίρου καθαυτή.
Αντίθετα, για οφειλές που γεννήθηκαν μετά την 23η Ιουλίου 2021, εφαρμόζεται το νέο καθεστώς που εισήγαγε το άρθρο 187 του ν. 4820/2021. Σύμφωνα με αυτό, έναντι του Δημοσίου και των φορέων κοινωνικής ασφάλισης ευθύνονται προσωπικά και αλληλεγγύως μόνο τα πρόσωπα που είχαν διαχειριστική ή διοικητική ιδιότητα κατά τον χρόνο που οι οφειλές κατέστησαν ληξιπρόθεσμες, δηλαδή οι διαχειριστές ή νόμιμοι εκπρόσωποι της εταιρείας, και όχι οι απλοί εταίροι.
Η γνωμοδότηση έρχεται να επιβεβαιώσει τη θέση της διοίκησης του e-ΕΦΚΑ για την παλαιότερη περίοδο, απορρίπτοντας τον ισχυρισμό ότι η μεταγενέστερη νομοθετική ρύθμιση έχει αναδρομική ισχύ.
Παράλληλα, αναδεικνύει τη βούληση του νομοθέτη να περιορίσει από το 2021 και μετά την υπέρμετρη ευθύνη των απλών εταίρων, προκειμένου να ενισχυθεί η συμμετοχή δικηγόρων σε εταιρικά σχήματα, χωρίς όμως να θίγονται τα ήδη γεννηθέντα δικαιώματα των ασφαλιστικών φορέων.
Η γνωμοδότηση είναι ομόφωνη και αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αναμένεται να αποτελέσει οδηγό για ανάλογες υποθέσεις που εκκρεμούν στον e-ΕΦΚΑ και στα διοικητικά δικαστήρια, ιδίως σε περιπτώσεις πρώην εταίρων δικηγορικών εταιρειών που διεκδικούν ασφαλιστική ενημερότητα για μεταβιβάσεις ακινήτων ή άλλες συναλλαγές.
