Ένα ιδιαίτερα σύνηθες φαινόμενο για πολλούς ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες είναι να έχουν σωρευμένες οφειλές από ασφαλιστικές εισφορές κυρίως λόγω της πολυετούς οικονομικής κρίσης, αλλά και της πανδημικής κρίσης. Το βασικό πρόβλημα σε αυτές τις περιπτώσεις είναι το πώς θα μπορέσουν αυτοί οι ασφαλισμένοι να λάβουν σύνταξη, παρά την ύπαρξη των οφειλών.
Σε προηγούμενο άρθρο είχαμε αναλύσει τη δυνατότητα εξέτασης παραγραφής των οφειλών. Αυτό είναι και το πρώτο βήμα που θα πρέπει κανείς να κάνει προκειμένου να ελεγχθεί από τις υπηρεσίες του ΕΦΚΑ αν κάποιο διάστημα ασφάλισης έχει υποπέσει σε παραγραφή. Το επόμενο που πρέπει να γνωρίζουν οι ασφαλισμένοι είναι ότι για να χορηγήσει σύνταξη ο ΕΦΚΑ απαιτείται η οφειλή ασφαλιστικών εισφορών να μην ξεπερνά τις 20.000€ για ελεύθερους επαγγελματίες/αυτοαπασχολούμενους και τις 6.000€ για αγρότες (υπό προϋποθέσεις που θα αναλύσουμε παρακάτω τα όρια αυτά ανεβαίνουν στις 30.000€ και 10.000€ αντίστοιχα).
Προσοχή: Στο παραπάνω όριο δεν συνυπολογίζονται οι οφειλές που τυχόν κάποιος ασφαλισμένος έχει στο ΚΕΑΟ ως εργοδότης. Παράδειγμα: Ασφαλισμένος στον πρ. ΟΑΕΕ έχει ατομική επιχείρηση (π.χ. καφέ) και απασχολεί προσωπικό. Για να λάβει σύνταξη θα πρέπει να έχει οφειλή στον ΟΑΕΕ κάτω από 20.000€ για τις προσωπικές του και μόνο ασφαλιστικές εισφορές, ανεξάρτητα αν οφείλει στο ΙΚΑ εργοδοτικές εισφορές ως εργοδότης.
Α. Στην περίπτωση λοιπόν που κάποιος ασφαλισμένος οφείλει στο ΚΕΑΟ έως 20.000€ (ή 6.000€ για αγρότες) μπορεί κανονικά να λάβει σύνταξη, ενώ ο οργανισμός θα του παρακρατήσει την οφειλή σε 60 ισόποσες δόσεις (5 χρόνια). Να επισημάνουμε επίσης ότι στο ποσό της οφειλής συνυπολογίζονται και τα ποσά από τυχόν εξαγορές πλασματικών ετών.
Β. Στη δεύτερη περίπτωση που η οφειλή είναι πάνω από 20.000€ (ή 6.000€ για αγρότες), τότε θα πρέπει εντός 2 μηνών από τη γνωστοποίηση της ύπαρξης οφειλής να καταβάλει ο ασφαλισμένος το ποσό που υπερβαίνει το όριο, προκειμένου η οφειλή να πέσει στις 20.000€ ή 6.000€ αντίστοιχα. Στην περίπτωση όμως που η οφειλή είναι κατά πολύ μεγαλύτερη, τότε ο ασφαλισμένος θα πρέπει να αναζητήσει τρόπους ρύθμισης της οφειλής (κάποια έτη νωρίτερα από τη συνταξιοδότηση) είτε με την πάγια ρύθμιση του ΚΕΑΟ, είτε με τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών.
Γ. Η τρίτη περίπτωση αφορά υποψήφιους συνταξιούχους με συνολική οφειλή έως 30.000€ (ή 10.000€ για αγρότες) που πληρούν σωρευτικά τις παρακάτω προϋποθέσεις:
α. έχουν συμπληρώσει το 67ο έτος ηλικίας ή το 62ο και 40 χρόνια ασφάλισης,
β. έχουν εξοφλήσει τις ασφαλιστικές εισφορές τουλάχιστον 20 ετών ή 6.000 ενσήμων,
γ. συναινούν στην άρση του τραπεζικού τους απορρήτου και έχουν τραπεζικές καταθέσεις έως 12.000€ (ή 6.000€ για αγρότες).
Αν πληρούνται οι παραπάνω προϋποθέσεις, τότε ο ΕΦΚΑ χορηγεί σύνταξη με όριο οφειλής τις 30.000€ (ή 10.000€ για αγρότες) ως εξής: Ο οργανισμός παρακρατεί το 60% της μηνιαίας σύνταξης μέχρι η οφειλή να φτάσει στις 20.000€ (ή τις 6.000€ για αγρότες) και το υπόλοιπο των 20.000€ ή 6.000€ σε 60 ισόποσες δόσεις όπως στην πρώτη περίπτωση.
Συνεπώς, η συνταξιοδότηση ασφαλισμένων με οφειλές ασφαλιστικών εισφορών είναι εφικτή, αλλά οι προϋποθέσεις απαιτούν ειδική γνώση και χειρισμό. Οι υποψήφιοι συνταξιούχοι να μην απογοητεύονται, αλλά να αναζητούν την κατάλληλη για την περίπτωσή τους λύση λαμβάνοντας εξειδικευμένες συμβουλές.
