Θέμα χρόνου είναι να αναλάβουν οι ιδιώτες τη διαχείριση των ασφαλιστικών οφειλών. Το υπουργείο Εργασίας και ο ΕΦΚΑ σχεδιάζουν να αναθέσουν σε ιδιωτικές εταιρείες συμβούλων ένα κρίσιμο μέρος του μηχανισμού είσπραξης χρεών, που πλέον ξεπερνούν τα 50 δισ. ευρώ.
Η απόφαση αυτή, που θα υλοποιηθεί μέσω διεθνούς διαγωνισμού έως το τέλος του έτους, προκαλεί έντονες αντιδράσεις, καθώς θεωρείται ότι μεταφέρει βασικές κρατικές αρμοδιότητες σε ιδιώτες και ανοίγει τον δρόμο για την εμπορευματοποίηση της κοινωνικής ασφάλισης.
Κάθε περίπτωση θα εξετάζεται ξεχωριστά, με βάση:
- το ύψος του χρέους
- το εισόδημα ή τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη
- τη συνέπειά του στο παρελθόν
- τη βιωσιμότητα της επιχείρησής του, και τυχόν εξασφαλίσεις που μπορεί να προσφέρει (π.χ. ακίνητα)
Παράδειγμα: Μέχρι τώρα, κάποιος μπορούσε να ενταχθεί μόνο σε πάγια ρύθμιση έως 24 δόσεων. Με το νέο «αλά καρτ» μοντέλο, ο ίδιος μπορεί να λάβει πρόταση π.χ. για 80 ή 120 δόσεις, αν αποδειχθεί ότι μπορεί να τηρήσει τη ρύθμιση και προσφέρει εγγυήσεις. Για πρώτη φορά, το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) αποκτά τη δυνατότητα να εφαρμόζει εξατομικευμένες ρυθμίσεις, πέρα από τις οριζόντιες 24 δόσεις που ίσχυαν μέχρι σήμερα. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι ιδιώτες θα μπορούν να προτείνουν στον ΕΦΚΑ ρυθμίσεις «κομμένες και ραμμένες» στα μέτρα κάθε οφειλέτη ή ομάδας οφειλετών - από τον μικροεπαγγελματία έως και τον μεγαλοοφειλέτη.
Αν και δεν θα έχουν απευθείας δικαίωμα είσπραξης, οι ιδιώτες θα εισφέρουν τη «τεχνογνωσία» τους σε ζητήματα αξιολόγησης κινδύνου, χαρτοφυλακίου και βιωσιμότητας ρυθμίσεων. Όπως σημειώνουν κυβερνητικές πηγές, ο στόχος είναι να αποφευχθεί η συσσώρευση νέων χρεών, ιδίως από μικροοφειλέτες που αδυνατούν να αντεπεξέλθουν στις υφιστάμενες αυστηρές ρυθμίσεις.
Η αποπληρωμή μπορεί να φτάνει έως και τις 120 δόσεις, υπό την προϋπόθεση παροχής εγγυήσεων ή εξασφαλίσεων. Για τους μεγάλους οφειλέτες, ωστόσο, ο δρόμος οδηγεί αναπόφευκτα στον εξωδικαστικό μηχανισμό – τη «βαριά» λύση για όσους έχουν χρέη εκατομμυρίων. Το υπουργείο σπεύδει να διευκρινίσει ότι δεν πρόκειται για ανάθεση σε εισπρακτικές εταιρείες ή δικηγορικά γραφεία, αλλά σε συμβουλευτικές ή τεχνικές εταιρείες με διεθνή εμπειρία στη διαχείριση απαιτήσεων. Παρ’ όλα αυτά, το εγχείρημα προκαλεί εύλογες ανησυχίες για το πόση “ιδιωτικοποίηση” αντέχει ένα δημόσιο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, και πόσο αποτελεσματικά μπορεί να διασφαλιστεί η διαφάνεια και η κοινωνική ευαισθησία μιας τέτοιας διαδικασίας.
Η κυβέρνηση υπόσχεται αυστηρή εποπτεία, στόχους απόδοσης και ρήτρες μη συμμόρφωσης. Όμως, για τους πιο καχύποπτους, πρόκειται για ένα ακόμη βήμα «εξωτερικής ανάθεσης» δημόσιων λειτουργιών, που μπορεί να αποδειχθεί δίκοπο μαχαίρι.
Πίσω από τα νούμερα των 50,3 δισ. ευρώ κρύβεται μια σκληρή πραγματικότητα: σχεδόν το 40% των οφειλών είναι προσαυξήσεις. Από τα 50,292 δισ., τα 20,44 δισ. ευρώ είναι τόκοι και πρόστιμα που ανατοκίζονται με ετήσιο επιτόκιο 8,5% – χωρίς κανένα ανώτατο όριο. Έτσι, μια οφειλή που δεν αυξάνεται από νέα χρέη μπορεί να μετατραπεί σε «χαμένη υπόθεση» μόνο και μόνο λόγω των προσαυξήσεων.
Το 10,26 δισ. ευρώ θεωρούνται ήδη ανεπίδεκτα είσπραξης, ενώ κάθε τρίμηνο το χρέος αυξάνεται κατά εκατοντάδες εκατομμύρια, κυρίως λόγω προσθέτων τελών. Μόνο το τελευταίο τρίμηνο, οι προσαυξήσεις προσέθεσαν 413 εκατ. ευρώ στο συνολικό ποσό.
Η εικόνα απόδοσης του ΚΕΑΟ είναι απογοητευτική:
Από 2,3 εκατ. ρυθμίσεις που έγιναν, μόνο το 34% ολοκληρώθηκαν, ενώ το 38% εγκαταλείφθηκαν. Με άλλα λόγια, 7 στους 10 οφειλέτες κάποια στιγμή σταματούν να πληρώνουν.
Η «πάγια» ρύθμιση των 24 δόσεων έχει ουσιαστικά καταρρεύσει: μόλις 150.000 οφειλέτες συνεχίζουν να την τηρούν, από 1,36 εκατ. που εντάχθηκαν κάποτε. Οι υπόλοιποι εγκατέλειψαν, αφήνοντας πίσω τους ανεξόφλητα ποσά 11,8 δισ. ευρώ.
Σήμερα, το ΚΕΑΟ εισπράττει περίπου 2 δισ. ευρώ τον χρόνο. Με την εμπλοκή ιδιωτών, ο στόχος είναι να διπλασιαστούν οι εισπράξεις στα 4 δισ. ευρώ.
Μένει, όμως, να αποδειχθεί αν το πρόβλημα είναι τεχνικό – ή βαθιά κοινωνικό. Γιατί, όπως δείχνουν τα στοιχεία, το 87% των οφειλετών χρωστούν έως 30.000 ευρώ· δηλαδή πρόκειται για επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις που απλώς δεν άντεξαν την υπερφορολόγηση και τις συνεχείς κρίσεις.
Εντός του δεύτερου τριμήνου του 2025 στο ΚΕΑΟ εντάχθηκαν 18.542 οφειλέτες από τον e-ΕΦΚΑ Μισθωτών/τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, 16.140 οφειλέτες από τον e-ΕΦΚΑ Μη Μισθωτών, 259 οφειλέτες από τον τ. ΟΑΕΕ, 149 οφειλέτες από το τ. ΕΤΑΑ, 246 οφειλέτες από το τ. ΕΤΕΑΕΠ και 85 οφειλέτες από φορείς εκτός e-ΕΦΚΑ. Συνολικά, στο δεύτερο τρίμηνο του 2025 εντάχθηκαν 35.421 νέοι οφειλέτες με οφειλές ύψους 35.675.933 ευρώ (κύριες οφειλές και πρόσθετα τέλη). Ανά εύρος οφειλής, οι περισσότεροι οφειλέτες (1.489.159 φυσικά ή νομικά πρόσωπα) χρωστούν έως 15.000 ευρώ έκαστος. Άρα, το 70,57% του συνόλου θεωρούνται μικροφειλέτες, αφού βρίσκονται στη χαμηλότερη κλίμακα. Το συνολικό χρέος, που έχει συσσωρευτεί σε αυτή την κατηγορία, ανέρχεται σε 5,67 δισ. ευρώ. Υπάρχουν άλλοι 358.717 οφειλέτες (φυσικά ή νομικά πρόσωπα) ή 15,33% του συνόλου, που χρωστούν από 15.001 έως 30.000 ευρώ έκαστος. Το συνολικό χρέος των ανωτέρω οφειλετών ανέρχεται στα 7,71 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με το ΚΕΑΟ, το 87,57% των οφειλετών (1.847.876 φυσικά ή νομικά πρόσωπα) έχουν χρέος έως 30.000 ευρώ ο καθένας. Το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών (12,1 δισ. ευρώ ή 24,07% του συνόλου) έχουν συσσωρευτεί σε μόλις 2.859 μεγαλοοφειλέτες, οι οποίοι χρωστούν από 1 εκατ. ευρώ και άνω έκαστος.
