Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) προειδοποιεί ότι η υπερβολική εξάρτηση από το ψηφιακό χρήμα μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη και ζητά από τους πολίτες να κρατούν ένα μικρό ποσό ρευστού στο σπίτι, γύρω στα 70 έως 100 ευρώ ανά άτομο.
Ο λόγος είναι απλός αλλά κρίσιμος: σε περίπτωση κατάρρευσης των ψηφιακών συστημάτων, μπλακάουτ, φυσικής καταστροφής ή κυβερνοεπίθεσης, τα μετρητά θα είναι το μόνο μέσο που θα επιτρέπει τη συνέχιση των συναλλαγών και τη διατήρηση της οικονομικής ομαλότητας. Η σύσταση αυτή έρχεται σε μια εποχή όπου η Ευρώπη βιώνει ολοένα περισσότερες ενεργειακές κρίσεις, τεχνολογικές επιθέσεις και ακραία καιρικά φαινόμενα, που απειλούν όχι μόνο την καθημερινότητα των πολιτών αλλά και τη σταθερότητα των οικονομιών.
Στην έκθεσή της με τίτλο «Τα μαθήματα για τον ρόλο των φυσικών χρημάτων σε τέσσερις κρίσεις», η ΕΚΤ αναλύει τις εμπειρίες από την ελληνική κρίση χρέους, την πανδημία, τον πόλεμο στην Ουκρανία και το πρόσφατο μπλακάουτ στην Ισπανία. Και στις τέσσερις περιπτώσεις, το φυσικό χρήμα λειτούργησε ως «σωσίβιο» για την κοινωνία, επιτρέποντας στους πολίτες να συνεχίσουν βασικές συναλλαγές όταν τα ψηφιακά δίκτυα είχαν παραλύσει. Όπως τονίζεται, τα μετρητά δεν είναι απλώς ένα παραδοσιακό μέσο πληρωμής, αλλά «θεμελιώδες στοιχείο εθνικής ετοιμότητας και εμπιστοσύνης».
Το ισπανικό μπλακάουτ θεωρείται χαρακτηριστικό παράδειγμα: η ταυτόχρονη κατάρρευση ηλεκτρικού ρεύματος και επικοινωνιών έθεσε εκτός λειτουργίας POS, ΑΤΜ και ηλεκτρονικές πληρωμές, αναγκάζοντας πολίτες και επιχειρήσεις να βασιστούν αποκλειστικά στα μετρητά. Οι αναλήψεις εκτοξεύθηκαν αμέσως μετά την αποκατάσταση των συστημάτων, καθώς τα νοικοκυριά έσπευσαν να ενισχύσουν τα αποθέματά τους. «Όπως η ρεζέρβα στο αυτοκίνητο, έτσι και το χαρτονόμισμα είναι απαραίτητο όταν όλα τα άλλα σταματούν», σημειώνει η ΕΚΤ.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καλέσει τους πολίτες να είναι προετοιμασμένοι για απρόοπτα, προτείνοντας τη δημιουργία ενός «κιτ επιβίωσης» για 72 ώρες χωρίς βασικές υπηρεσίες. Το κιτ περιλαμβάνει νερό, τρόφιμα, φάρμακα, φακό και φυσικά λίγα μετρητά. Η σύσταση, που εφαρμόζεται ήδη σε χώρες όπως η Γαλλία, η Φινλανδία και η Σουηδία, αποσκοπεί στη θωράκιση της κοινωνίας απέναντι σε κρίσεις που θα μπορούσαν να πλήξουν την πρόσβαση σε τρόφιμα, ενέργεια ή χρήμα.
