Σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων εγείρει παρέμβαση 39 ευρωβουλευτών από τέσσερις πολιτικές ομάδες, οι οποίοι ζητούν άμεσες εξηγήσεις για το πώς ευρωπαϊκά και εθνικά χρήματα φορολογουμένων κατέληξαν να χρηματοδοτήσουν εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ανάπτυξη και διάθεση λογισμικών κατασκοπείας.
Οι ευρωβουλευτές απηυθύναν επιστολή στην Εκτελεστική Αντιπρόεδρο αρμόδια για την Τεχνολογική Κυριαρχία, Ασφάλεια και Δημοκρατία, Χέννα Βίρκκουνεν, στον Επίτροπο για τη Δημοκρατία, τη Δικαιοσύνη, το Κράτος Δικαίου και την Προστασία των Καταναλωτών, Μάικλ ΜακΓκραθ, καθώς και στον Επίτροπο για τον Προϋπολογισμό, την Καταπολέμηση της Απάτης και τη Δημόσια Διοίκηση, Πιότρ Σεραφίν.
Στην επιστολή, οι ευρωβουλευτές επικαλούνται πρόσφατες αποκαλύψεις ερευνητικών δημοσιογράφων σύμφωνα με τις οποίες εταιρείες παραγωγής spyware έλαβαν ενισχύσεις μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων, παρότι τα προϊόντα τους έχουν συνδεθεί με παράνομη παρακολούθηση δημοσιογράφων, ακτιβιστών και πολιτικών προσώπων εντός της ΕΕ αλλά και σε τρίτες χώρες με βαρύ ιστορικό παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οι αποκαλύψεις αυτές, σημειώνουν, έρχονται να προστεθούν στα σκάνδαλα που έχουν ήδη ξεσπάσει σε Ελλάδα, Ιταλία, Πολωνία, Ουγγαρία και Ισπανία, και ενισχύουν τις ανησυχίες ότι η ίδια η Ένωση, άμεσα ή έμμεσα, στηρίζει εργαλεία που υπονομεύουν τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.
Οι υπογράφοντες τονίζουν ότι το ζήτημα συνδέεται με την έλλειψη διαφάνειας και επαρκών μηχανισμών ελέγχου στη διαδικασία χορήγησης κονδυλίων. Ζητούν από την Κομισιόν να διευκρινίσει ποια είναι η διαδικασία επαλήθευσης της ακεραιότητας και της συμμόρφωσης προς τα ανθρώπινα δικαιώματα των εταιρειών που λαμβάνουν ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, καθώς και αν είχαν υπάρξει προειδοποιήσεις ή αξιολογήσεις κινδύνου πριν δοθεί στήριξη σε εταιρείες συνδεδεμένες με το spyware.
Επιπλέον, απαιτούν να δημοσιοποιηθεί ποια συγκεκριμένα προγράμματα και μέσα χρηματοδότησης διοχέτευσαν πόρους προς τις εταιρείες αυτές, ποιο ήταν το συνολικό ποσό, ποια ήταν η διαδικασία λήψης αποφάσεων και αν υπήρξαν ρήτρες που να αποκλείουν τη χρήση των κονδυλίων για την ανάπτυξη κατασκοπευτικού λογισμικού.
Η επιστολή αναφέρει τα εξής:
Θέμα: Κατάχρηση κονδυλίων της ΕΕ για εταιρείες λογισμικού κατασκοπείας
Αξιότιμη Εκτελεστική Αντιπρόεδρε,
Αξιότιμοι Επίτροποι,
Σας γράφουμε για να εκφράσουμε τη βαθιά μας ανησυχία έπειτα από τις πρόσφατες αποκαλύψεις ερευνητικών δημοσιογράφων ότι οι επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε συνδυασμό με εθνικά χρήματα φορολογουμένων, έχουν χρηματοδοτήσει άμεσα εταιρείες που εμπλέκονται στην ανάπτυξη, την εφαρμογή και την εξαγωγή λογισμικού κατασκοπείας.
Σύμφωνα με τα πορίσματα αυτά, οντότητες όπως οι Intellexa, Cy4Gate, Verint και Cognite —των οποίων οι τεχνολογίες έχουν συνδεθεί με παράνομη παρακολούθηση δημοσιογράφων, υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικών προσώπων στην ΕΕ, καθώς και σε τρίτες χώρες με απαράδεκτο ιστορικό ανθρωπίνων δικαιωμάτων— έχουν επωφεληθεί από δημόσια χρηματοδότηση, συμπεριλαμβανομένων προγραμμάτων της ΕΕ.
Αυτό εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη διακυβέρνηση, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία των μηχανισμών χρηματοδότησης της Ένωσης. Υπό το φως των σκανδάλων που αποκαλύφθηκαν στην Ιταλία, την Ελλάδα, την Πολωνία, την Ουγγαρία και την Ισπανία, μεταξύ άλλων, καθώς και των συστάσεων της έρευνας PEGA, είναι βαθύτατα ανησυχητικό ότι η Ένωση επιτρέπει άμεσα ή έμμεσα εργαλεία που υπονομεύουν τη δημοκρατία, τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου.
Ως εκ τούτου, ζητούμε πλήρη διαφάνεια και συγκεκριμένες εξηγήσεις στα ακόλουθα σημεία:
• Πώς επαληθεύει σήμερα η Επιτροπή την ακεραιότητα, τις δομές ιδιοκτησίας και τη συμμόρφωση με τα ανθρώπινα δικαιώματα των εταιρειών που λαμβάνουν κονδύλια της ΕΕ;
• Υπήρξαν προειδοποιήσεις, εκτιμήσεις κινδύνου ή πληροφορίες που διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή πριν χορηγηθούν επιδοτήσεις σε εταιρείες λογισμικού κατασκοπείας ή επεμβατικού λογισμικού παρακολούθησης όπως οι Cy4Gate, Cognite ή οντότητες συνδεδεμένες με την Intellexa; Αν ναι, γιατί αγνοήθηκαν;
• Ποια συγκεκριμένα προγράμματα, προσκλήσεις ή μέσα της ΕΕ παρείχαν χρηματοδότηση σε αυτές τις εταιρείες;
• Ποιο ήταν το συνολικό ποσό που διατέθηκε σε αυτές τις εταιρείες, κατανεμημένο ανά εταιρεία και ανά πηγή χρηματοδότησης, και υπό ποια αρχή λήψης αποφάσεων;
• Συμπεριλήφθηκαν μηχανισμοί ελέγχου στις συμβάσεις προκειμένου να αποτραπεί η κατάχρηση των κονδυλίων για την ανάπτυξη λογισμικού κατασκοπείας; Υπήρξαν ρήτρες αποκλεισμού τελικών χρηστών (π.χ. εκτίμηση επιπτώσεων στα ανθρώπινα δικαιώματα, έλεγχος διπλής χρήσης); Αν όχι, γιατί όχι;
