Στο σημερινό άρθρο θα βρείτε μια επιλογή ερωτήσεων που έχουν τεθεί σε παλαιότερους διαγωνισμούς για την πλήρωση θέσεων σε φορείς και νομικά πρόσωπα του δημοσίου τομέα.
Σκοπός μας είναι να αξιολογήσουμε την παρούσα κατάσταση των γνώσεων μας στη θεματική ενότητα Οικονομία – Δημόσιο Λογιστικό με βάση πραγματικά ερωτήματα που έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν.
Η συγκεκριμένη θεματική ενότητα στον επερχόμενο διαγωνισμό για το ΥΠΕΞ που θα λάβει χώρα κατά το χρονικό διάστημα Οκτωβρίου-Νοεμβρίου 2025, έχει ως εξεταστέα ύλη:
- Βασικές οικονομικές έννοιες, προσδιορισμός τιμών, μορφές αγοράς, συνολική ζήτηση και προσφορά, προσδιορισμός εθνικού εισοδήματος, οικονομική ανάπτυξη (50 μονάδες)
- Δημόσια οικονομικά, δημόσια έσοδα και έξοδα, βασικά μεγέθη ελληνικής οικονομίας, μορφές και αρχές κατάρτισης και εκτέλεσης προϋπολογισμού, βασικές αρχές δημοσιονομικού δικαίου (50 μονάδες)
Η μελέτη αυτών των ερωτήσεων μπορεί να λειτουργήσει αφενός ως εργαλείο αυτοαξιολόγησης και αφετέρου ως δείκτης για το ποια θεματικά πεδία απαιτούν περαιτέρω εμβάθυνση ενόψει ενδεχόμενης συμμετοχής σε αντίστοιχες διαδικασίες επιλογής.
Σήμερα θα συνεχίσουμε στο δεύτερο μέρος της παραπάνω εξεταστέας ύλης που έχουμε ήδη ξεκινήσει από προηγούμενη ανάρτησή μας για τα δημόσια οικονομικά, ξεκινάμε από τις ερωτήσεις προηγούμενων διαγωνισμών και στη συνέχεια υπάρχει υλικό μελέτης για τις απαντήσεις που δόθηκαν.
1. Οι έμμεσοι φόροι πλεονεκτούν των άμεσων επειδή:
α) Κατανέμουν τα φορολογικά βάρη δικαιότερα
β) Ασκούν μεγαλύτερη αυτόματη σταθεροποιητική επίδραση στην ενεργό ζήτηση
γ) Δεν προκαλούν σοβαρές αντιδράσεις από τους φορολογουμένους
δ) Κανένα από τα πιο πάνω
2. Αναλογικός καλείται ένας φόρος όταν ο φορολογικός συντελεστής:
α) Εκφράζεται κατά μονάδα προϊόντος
β) Εκφράζεται κατ’ αξίαν
γ) Δεν μεταβάλλεται όταν μεταβάλλεται η φορολογική βάση
δ) Μεταβάλλεται ανάλογα με τη φορολογική βάση
3. Ανάλογα με τη φορολογική βάση, οι φόροι διακρίνονται σε:
α) Αναλογικούς, προοδευτικούς, αντίστροφα προοδευτικούς
β) Εισοδήματος, περιουσίας, δαπάνης
γ) Άμεσους, έμμεσους
δ) Κανένα από τα πιο πάνω
4. Στο ελληνικό φορολογικό σύστημα επικρατούν:
α) Προοδευτικοί φόροι
β) Αναλογικοί φόροι
γ) Προσωπικοί φόροι
δ) Οι άμεσοι φόροι
5. Η κατανομή του φορολογικού βάρους είναι δίκαιη όταν:
α) Πληρώνουν το ίδιο ποσό φόρου όσοι έχουν την ίδια περιουσία
β) Πληρώνουν μεγαλύτερο ποσό φόρου όσοι έχουν μεγαλύτερη περιουσία
γ) Το φορολογικό βάρος κατανέμεται έτσι ώστε να ικανοποιούνται οι βασικές αρχές
δ) Κανένα από τα πιο πάνω
6. Ποιος από τους επόμενους φόρους μπορεί να θεωρηθεί ότι δικαιολογείται με βάση την αρχή του ανταλλάγματος;
α) Ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων
β) Ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων
γ) Ο φόρος στα ακίνητα
δ) Κανένας από τους πιο πάνω
7. Βασικός στόχος της φορολογικής πολιτικής μιας χώρας είναι:
α) Η είσπραξη εσόδων επαρκών να καλύψουν τις ανάγκες των δημόσιων φορέων
β) Ο περιορισμός της φοροδιαφυγής
γ) Η φορολογική επιβάρυνση μόνο των πλουσίων και όχι των χαμηλότερων στρωμάτων του πληθυσμού
δ) Κανένα από τα πιο πάνω
8. Η φοροδιαφυγή έχει της επόμενες συνέπειες:
α) Χειροτερεύει την κατανομή των φορολογικών βαρών
β) Συνεπάγεται σημαντικές απώλειες εσόδων
γ) Ασκεί δυσμενείς οικονομικές επιδράσεις
δ) Όλα τα πιο πάνω
9. Ένας ειδικός φόρος δαπάνης επιβαρύνει εξολοκλήρου τον πωλητή του φορολογουμένου προϊόντος όταν:
α) Η ζήτηση του φορολογούμενου προϊόντος είναι πλήρως ελαστική
β) Η προσφορά του φορολογούμενου προϊόντος είναι πλήρως ελαστική
γ) Η ζήτηση του προϊόντος είναι πλήρως ανελαστική και η προσφορά του προϊόντος είναι πλήρως ελαστική
δ) Κανένα από τα πιο πάνω
10. Φοροαποφυγή αποτελεί:
α) Κάθε πράξη του φορολογουμένου που αποσκοπεί στη μείωση της φορολογικής του επιβάρυνσης
β) Κάθε πράξη του φορολογουμένου που αποσκοπεί στην αποφυγή καταβολής φόρου
γ) Κάθε παράνομη πράξη του φορολογουμένου που αποσκοπεί στη μείωση της φορολογικής του επιβάρυνσης
δ) Κάθε σύννομη πράξη του φορολογουμένου που αποσκοπεί στη μείωση της φορολογικής του επιβάρυνσης
11. Ο βαθμός μετακύλισης ενός φόρου στη μακροχρόνια περίοδο είναι:
α) Μικρότερος από ότι στη βραχυχρόνια περίοδο
β) Μεγαλύτερος από ότι στη βραχυχρόνια περίοδο
γ) Κάθε παράνομη πράξη του φορολογουμένου που αποσκοπεί στη μείωση της φορολογικής του επιβάρυνσης
δ) Κάθε σύννομη πράξη του φορολογουμένου που αποσκοπεί στη μείωση της φορολογικής του επιβάρυνσης
12. Ένας φόρος δαπάνης που επιβάλλεται σε ένα αγαθό στην αγορά μονοπωλίου μετακυλίεται πλήρως στους καταναλωτές όταν:
α) Η καμπύλη οριακού κόστους είναι πλήρως ελαστική
β) Η ζήτηση του προϊόντος είναι πλήρως ελαστική
γ) Η ελαστικότητα ζήτησης είναι ίση με την ελαστικότητα προσφοράς
δ) Κανένα από τα πιο πάνω
13. Οι γενικοί φόροι δαπάνης επιβαρύνουν:
α) Εξολοκλήρου τους καταναλωτές
β) Εξολοκλήρου τους παραγωγούς
γ) Κατά το ήμισυ τους καταναλωτές και κατά το υπόλοιπο ήμισυ τους παραγωγούς
δ) Κανένα από τα πιο πάνω
Σωστές απαντήσεις: 1Β, 2Γ, 3Γ, 4Β, 5Γ, 6Δ, 7Δ, 8Δ, 9Α, 10Δ, 11Β, 12Δ, 13Α.
Από τις απαντήσεις των παραπάνω παρατηρούμε ότι, για να είναι σε θέση ένας υποψήφιος να απαντήσει στα ερωτήματα που σχετίζονται με τη φορολογία, τη φορολογική πολιτική και το δημόσιο λογιστικό, θα πρέπει να έχει εμβαθύνει τόσο σε βασικές αρχές της φορολογικής θεωρίας όσο και σε επιμέρους τεχνικά χαρακτηριστικά των φόρων, όπως η ταξινόμηση τους, οι επιπτώσεις τους στην οικονομία και η λειτουργία τους στο πλαίσιο ενός σύγχρονου δημοσιονομικού συστήματος.
Καταρχάς, θα πρέπει να έχει πλήρη γνώση της διάκρισης ανάμεσα σε άμεσους και έμμεσους φόρους. Οι άμεσοι φόροι επιβάλλονται κατευθείαν στον φορολογούμενο και δεν μετακυλίονται – παραδείγματα είναι ο φόρος εισοδήματος και ο φόρος ακίνητης περιουσίας. Οι έμμεσοι, αντίθετα, εισπράττονται από τον παραγωγό ή τον πωλητή αλλά μετακυλίονται στον τελικό καταναλωτή μέσω της τιμής του προϊόντος, όπως ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) ή οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης. Για την αξιολόγηση του ρόλου αυτών των φόρων, είναι κρίσιμη η κατανόηση του πώς αυτοί επιδρούν στην ενεργό ζήτηση, δηλαδή κατά πόσο έχουν σταθεροποιητικό χαρακτήρα στο οικονομικό κύκλωμα, και κατά πόσο γίνονται αποδεκτοί από τους πολίτες χωρίς να προκαλούν κοινωνικές αντιδράσεις.
Περαιτέρω, ο υποψήφιος θα πρέπει να γνωρίζει τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους ταξινομούνται οι φόροι ανάλογα με τη φορολογική βάση. Οφείλει να κατανοεί τι σημαίνει αναλογικός φόρος, δηλαδή εκείνος του οποίου ο φορολογικός συντελεστής παραμένει σταθερός, ανεξαρτήτως της μεταβολής στη φορολογητέα ύλη. Σε αντιδιαστολή, ο προοδευτικός φόρος χαρακτηρίζεται από αύξηση του συντελεστή καθώς αυξάνεται η φορολογική βάση, κάτι που θεωρείται ότι προάγει μεγαλύτερη κοινωνική δικαιοσύνη. Αντίθετα, στους αντίστροφα προοδευτικούς φόρους η σχετική επιβάρυνση μειώνεται όσο αυξάνεται το εισόδημα ή η δαπάνη.
Η έννοια της φορολογικής δικαιοσύνης συνδέεται επίσης με την ικανότητα των πολιτών να συνεισφέρουν στα δημόσια βάρη. Η ισότητα στην κατανομή του φορολογικού φορτίου είναι θεμελιώδης αρχή και συνδέεται είτε με την αρχή της ισότητας στην ικανότητα πληρωμής είτε με την αρχή του ανταλλάγματος. Η πρώτη υποστηρίζει ότι τα άτομα πρέπει να φορολογούνται ανάλογα με την οικονομική τους δύναμη, ενώ η δεύτερη σχετίζεται με την απόδοση ενός συγκεκριμένου φορολογικού ποσού ως αντάλλαγμα για υπηρεσίες που παρέχει το κράτος στον πολίτη, αν και αυτή η προσέγγιση είναι περιορισμένη και αφορά κυρίως τέλη ή εισφορές.
Ο εξεταζόμενος πρέπει επίσης να είναι ενήμερος για τα βασικά χαρακτηριστικά του ελληνικού φορολογικού συστήματος, ειδικά σε ό,τι αφορά το ποσοστό συμμετοχής άμεσων και έμμεσων φόρων στα συνολικά φορολογικά έσοδα, τις επικρατούσες κλίμακες φορολόγησης, και τις τάσεις που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια όσον αφορά την προοδευτικότητα ή την αναλογικότητα της φορολογίας.
Σε συνέχεια αυτών, είναι απαραίτητο να γνωρίζει ποιοι είναι οι κύριοι στόχοι της φορολογικής πολιτικής. Αν και ο πρωταρχικός σκοπός είναι η συλλογή επαρκών εσόδων για τη χρηματοδότηση των δημόσιων αναγκών, η φορολογική πολιτική έχει και άλλες λειτουργίες, όπως η αναδιανομή του εισοδήματος και η άσκηση αντικυκλικής πολιτικής. Εξίσου σημαντική είναι η κατανόηση της φοροδιαφυγής, η οποία αποτελεί παράνομη ενέργεια που οδηγεί σε απώλεια δημόσιων εσόδων και υπονομεύει την ισονομία, σε αντίθεση με τη φοροαποφυγή, που είναι σύννομη, αν και συχνά ηθικά αμφισβητήσιμη.
Ένα άλλο σημαντικό αντικείμενο μελέτης είναι η έννοια της μετακύλισης των φόρων. Πρέπει να κατανοηθεί ότι η δυνατότητα μετακύλισης ενός φόρου εξαρτάται από την ελαστικότητα της ζήτησης και της προσφοράς του προϊόντος στο οποίο επιβάλλεται. Όταν η ζήτηση είναι πλήρως ανελαστική, τότε το μεγαλύτερο μέρος του φόρου το επωμίζεται ο καταναλωτής. Όταν η προσφορά είναι πλήρως ελαστική, το βάρος μετακυλίεται και πάλι στον καταναλωτή. Αντίθετα, σε περιπτώσεις ελαστικής ζήτησης ή ανελαστικής προσφοράς, οι παραγωγοί δυσκολεύονται να μετακυλίσουν τον φόρο, και αυτό έχει επίπτωση στα κέρδη τους. Ειδικά στη μακροχρόνια περίοδο, οι αγορές τείνουν να προσαρμόζονται περισσότερο, άρα η μετακύλιση φόρων ενδέχεται να είναι μεγαλύτερη απ’ ό,τι στη βραχυχρόνια περίοδο.
Τέλος, οφείλει να είναι εξοικειωμένος με τις επιδράσεις ειδικών και γενικών φόρων δαπάνης. Οι γενικοί φόροι (όπως ο ΦΠΑ) επιβαρύνουν κατά κύριο λόγο τον καταναλωτή, ενώ οι ειδικοί φόροι (όπως αυτοί στα καύσιμα ή στα τσιγάρα) μπορεί να έχουν ποικίλες επιδράσεις ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες της προσφοράς και της ζήτησης.
1. Με τον προϋπολογισμό οι δημόσιοι φορείς επιδιώκουν:
α) Την αύξηση της απασχόλησης και τη μείωση της ανεργίας
β) Το συντονισμό των μέσων δράσης τους μέσω του πολιτικού μηχανισμού
γ) Αναδιανομή του εισοδήματος ανάμεσα στις διάφορες εισοδηματικές τάξεις
δ) Όλα τα πιο πάνω
2. Ανάλογα με τη μέθοδο κατάταξης των εσόδων και εξόδων του, ο κρατικός προϋπολογισμός στην Ελλάδα μπορεί να χαρακτηριστεί ως:
α) Προϋπολογισμός προγραμμάτων
β) Κλασικός προϋπολογισμός
γ) Καθαρός προϋπολογισμός
δ) Προϋπολογισμός μηδενικής βάσεως
3. Η αρχή της ενότητας του προϋπολογισμού επιτάσσει όπως:
α) Όλοι οι προϋπολογισμοί ενός δημόσιου φορέα συνδέονται μεταξύ τους
β) Ο προϋπολογισμός του δημόσιου φορέα εμφανίζει τόσο τα έσοδα όσο και τα έξοδα
γ) Κάθε δημόσιος φορέας πρέπει να καταρτίζει ένα προϋπολογισμό
δ) Κανένα από τα πιο πάνω
4. Η αρχή της ειδικότητας των πιστώσεων επιτάσσει όπως:
α) Οι πιστώσεις στον προϋπολογισμό αναγράφονται κατά είδη και ομάδες
β) Μόνο κατά ομάδες
γ) Εξειδικεύονται επαρκώς
δ) Κανένα από τα πιο πάνω
5. Οι πιστώσεις διακρίνονται σε:
α) Τακτικές και έκτακτες
β) Τακτικές, έκτακτες και συμπληρωματικές
γ) Τακτικές και αναπληρωματικές
δ) Τακτικές, έκτακτες και αναπληρωματικές
6. Στην Ελλάδα ο Γενικός Προϋπολογισμός του Κράτους περιλαμβάνει:
α) όλα τα έσοδα και τα έξοδα του δημόσιου τομέα
β) όλα τα έσοδα και τα έξοδα της κεντρικής διοίκησης
γ) όλα τα έσοδα και τις πρωτογενείς δαπάνες της Γενικής Κυβέρνησης
δ) μόνο τα κονδύλια που το Ελληνικό Δημόσιο δανείζεται
7. Πρωτογενές ονομάζεται το έλλειμμα που δεν περιλαμβάνει:
α) τους τόκους
β) τους τόκους και τα χρεολύσια
γ) τους φόρους που δεν εισπράττονται
δ) τις δαπάνες που γίνονται από ένα υπουργείο προς άλλο
8. Η καταγραφή των ακαθαρίστων, και όχι των καθαρών, εσόδων και δαπανών υπακούει στην αρχή:
α) της ενότητας
β) της καθολικότητας
γ) της ειδικότητας
δ) της ειλικρίνειας
9. Ο προϋπολογισμός:
α) εγκρίνεται και εκτελείται από την κυβέρνηση
β) εγκρίνεται και εκτελείται από τη βουλή
γ) καταρτίζεται και εκτελείται από την κυβέρνηση
δ) καταρτίζεται και εγκρίνεται από τη βουλή
10. Αν αυξήσουμε ισόποσα τις δημόσιες επενδύσεις και τους άμεσους φόρους, τότε σύμφωνα με το θεώρημα του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού:
α) το εισόδημα θα αυξηθεί
β) το εισόδημα θα μειωθεί
γ) το εισόδημα θα παραμείνει σταθερό
δ) το έλλειμμα θα αυξηθεί
Σωστές απαντήσεις: 1Δ, 2Β, 3Γ, 4Α, 5Δ, 6Β, 7Β, 8Β, 9Γ, 10Α.
Ο κρατικός προϋπολογισμός είναι το κεντρικό εργαλείο δημοσιονομικής πολιτικής, μέσω του οποίου το κράτος προγραμματίζει, εγκρίνει και υλοποιεί τα έσοδα και τις δαπάνες ενός οικονομικού έτους, επιδιώκοντας ταυτόχρονα μακροοικονομικούς και κοινωνικούς στόχους. Μέσα από τον προϋπολογισμό επιτυγχάνεται ο συντονισμός των δημόσιων δράσεων στο πλαίσιο του πολιτικού μηχανισμού, προωθείται η σταθεροποίηση της οικονομικής δραστηριότητας (με επίδραση στο εισόδημα και την απασχόληση) και υπηρετείται η αναδιανομή του εισοδήματος μέσω της φορολογίας και των δημοσίων δαπανών. Κατά συνέπεια, ο προϋπολογισμός δεν είναι απλώς λογιστική αποτύπωση, αλλά συνολικό σχέδιο οικονομικής διακυβέρνησης με σαφείς στρατηγικούς σκοπούς.
Ως προς τη μορφή του, ο παραδοσιακός ή κλασικός προϋπολογισμός ταξινομεί έσοδα και δαπάνες κατά οικονομική κατηγορία (π.χ. φόροι, μεταβιβάσεις, μισθολογικές δαπάνες, επενδυτικές δαπάνες). Αυτή η λογιστική δομή παραμένει το κυρίαρχο πλαίσιο στην Ελλάδα, παρότι σε διεθνές επίπεδο αναπτύχθηκαν και άλλες προσεγγίσεις. Ο προϋπολογισμός προγραμμάτων αναθέτει τις δαπάνες σε λειτουργίες και αποτελέσματα, συνδέοντας πόρους με συγκεκριμένους στόχους πολιτικής και δείκτες επίδοσης. Ο προϋπολογισμός μηδενικής βάσης απαιτεί τεκμηρίωση από το μηδέν για κάθε δραστηριότητα, ανεξάρτητα από το τι είχε εγκριθεί στο παρελθόν, ενισχύοντας την πειθαρχία και αποκαλύπτοντας ενδεχόμενες «αδράνειες» πόρων. Αντιδιαμετρικά, ο λεγόμενος «καθαρός» προϋπολογισμός θα εμφάνιζε καθαρά μεγέθη (μετά από συμψηφισμούς), κάτι που όμως αντιβαίνει σε θεμελιώδεις αρχές διαφάνειας, όπως θα δούμε αμέσως. Στην πράξη, ο Γενικός Προϋπολογισμός του Κράτους στη χώρα μας αφορά την Κεντρική Διοίκηση και αποτυπώνει τα έσοδα και έξοδα των υπουργείων και των λοιπών φορέων της κεντρικής κυβέρνησης· δεν περιλαμβάνει τους προϋπολογισμούς ΟΤΑ, ασφαλιστικών ταμείων και λοιπών φορέων της Γενικής Κυβέρνησης που αποτυπώνονται σε ενοποιημένους πίνακες σε επίπεδο Γενικής Κυβέρνησης.
Η κατάρτιση και εκτέλεση του προϋπολογισμού διέπεται από θεμελιώδεις αρχές. Η αρχή της ενότητας απαιτεί όλα τα έσοδα και όλες τις δαπάνες να περιλαμβάνονται σε ένα ενιαίο έγγραφο, ώστε να υπάρχει συνολική και συνεκτική εικόνα της δημοσιονομικής θέσης και να αποφεύγεται ο κατακερματισμός που θα μείωνε τη λογοδοσία. Η αρχή της καθολικότητας επιβάλλει την καταγραφή των ακαθαρίστων και όχι των καθαρών μεγεθών: οι εισροές και οι εκροές πρέπει να εμφανίζονται πλήρως και διακριτά, χωρίς συμψηφισμούς, για να εξασφαλίζεται η διαφάνεια και να καθίσταται εφικτός ο ουσιαστικός δημοσιονομικός έλεγχος. Η αρχή της ειδικότητας ορίζει ότι οι πιστώσεις πρέπει να αναγράφονται και να δεσμεύονται για συγκεκριμένο σκοπό με επαρκή εξειδίκευση, ώστε να είναι σαφές τι ακριβώς χρηματοδοτείται και να αποτρέπεται η αυθαίρετη μεταφορά πόρων. Σε αυτό το πλαίσιο, οι πιστώσεις διακρίνονται παραδοσιακά σε τακτικές (που καλύπτουν τις συνήθεις, επαναλαμβανόμενες ανάγκες), έκτακτες (για απρόβλεπτες ή επείγουσες περιστάσεις) και αναπληρωματικές (για την κάλυψη ελλειμμάτων που προκύπτουν κατά την εκτέλεση). Συμπληρωματικά λειτουργεί η αρχή της ειλικρίνειας, δηλαδή ο ρεαλισμός και η ακρίβεια στις προβλέψεις, αποφεύγοντας την υπερεκτίμηση εσόδων ή την υποεκτίμηση δαπανών, καθώς και η αρχή της ετήσιας διάρκειας, κατά την οποία ο προϋπολογισμός καλύπτει αποκλειστικά ένα οικονομικό έτος (στην Ελλάδα: 1η Ιανουαρίου–31 Δεκεμβρίου), με δυνατότητες μεταφοράς υπολοίπων μόνο όπου ορίζεται.
Η διαδικασία ακολουθεί σαφή θεσμικά βήματα. Η κυβέρνηση, μέσω του Υπουργείου Οικονομικών και με τη συνεργασία των επιμέρους φορέων, καταρτίζει το σχέδιο προϋπολογισμού και το υποβάλλει στη Βουλή. Η Βουλή έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα έγκρισης, κατόπιν συζήτησης και ψήφισης, ενώ ο έλεγχος νομιμότητας και κανονικότητας σε επιμέρους στάδια ενισχύεται από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Η εκτέλεση πραγματοποιείται από την κυβέρνηση, με ευθύνη των διατακτών και των οικονομικών υπηρεσιών, σύμφωνα με τους κανόνες αναλήψεων υποχρεώσεων, εντάλματος πληρωμής, δημοσιονομικής διαχείρισης και ελέγχων. Έτσι διαχωρίζονται καθαρά οι λειτουργίες κατάρτισης (κυβέρνηση), έγκρισης (Βουλή) και εκτέλεσης (κυβέρνηση), ώστε να διασφαλίζονται ισορροπίες και λογοδοσία.
Ιδιαίτερη σημασία για την ανάλυση της δημοσιονομικής υγείας έχει το πρωτογενές αποτέλεσμα, δηλαδή το ισοζύγιο εσόδων–δαπανών εξαιρουμένων των πληρωμών τόκων. Το πρωτογενές πλεόνασμα δείχνει εάν το κράτος, χωρίς να υπολογίζει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, μπορεί να καλύψει τις τρέχουσες λειτουργικές και επενδυτικές ανάγκες του· αντιστρόφως, το πρωτογενές έλλειμμα απαιτεί πρόσθετη χρηματοδότηση ή/και προσαρμογές. Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη γιατί απομονώνει την επίδραση της υφιστάμενης δυναμικής του χρέους από την τρέχουσα δημοσιονομική προσπάθεια.
Από μακροοικονομικής πλευράς, ο προϋπολογισμός επιδρά στο εθνικό εισόδημα και την απασχόληση μέσω των πολλαπλασιαστών δαπανών και φόρων. Η αύξηση των δημοσίων επενδύσεων ενισχύει άμεσα τη ζήτηση και, υπό τις συνήθεις υποθέσεις, ενεργοποιεί δευτερογενείς επιδράσεις στην κατανάλωση και την παραγωγή. Αν παράλληλα αυξηθούν οι άμεσοι φόροι κατά το ίδιο ποσό, το κλασικό θεώρημα του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού υποδεικνύει ότι το εισόδημα αυξάνεται, με πολλαπλασιαστή περίπου ίσο με τη μονάδα, ιδίως όταν οι φόροι προσεγγίζουν τη λογική κατ’ αποκοπή επιβάρυνσης. Η διανεμητική λειτουργία του προϋπολογισμού, μέσω στοχευμένων δαπανών και προοδευτικών φόρων, εξυπηρετεί τη μείωση των ανισοτήτων, ενώ ο ίδιος ο μηχανισμός του προϋπολογισμού λειτουργεί ως πλαίσιο συντονισμού όλων των δημόσιων πολιτικών.
Τεχνικά ζητήματα εκτέλεσης συνδέονται στενά με τις παραπάνω αρχές. Η τήρηση της καθολικότητας μέσω καταγραφής ακαθαρίστων μεγεθών αποτρέπει τη συσκότιση της πραγματικής κλίμακας των δραστηριοτήτων. Η ειδικότητα εξασφαλίζει ότι κάθε δαπάνη υπηρετεί συγκεκριμένη ενέργεια πολιτικής και επιτρέπει έλεγχο νομιμότητας και αποτελεσματικότητας. Η ενότητα αποδίδει μια ολιστική εικόνα του δημοσιονομικού αποτελέσματος και διευκολύνει την αξιολόγηση της βιωσιμότητας. Ο διαχωρισμός τακτικών, έκτακτων και αναπληρωματικών πιστώσεων επιτρέπει διαχείριση της αβεβαιότητας, χωρίς να διαταράσσεται ο προγραμματισμός. Τέλος, η σαφής κατανομή ρόλων μεταξύ κυβέρνησης (κατάρτιση–εκτέλεση) και Βουλής (έγκριση και πολιτικός έλεγχος) θεμελιώνει τη δημοκρατική νομιμοποίηση του προϋπολογισμού και προστατεύει τη δημοσιονομική πειθαρχία.
1. Ποια είναι η σχέση ανάμεσα σε ένα αμιγές δημόσιο αγαθό και σε ένα αγαθό συλλογικής κατανάλωσης;
α) όλα τα δημόσια αγαθά είναι και αγαθά συλλογικής κατανάλωσης
β) όλα τα αγαθά συλλογικής κατανάλωσης είναι γνήσια δημόσια αγαθά
γ) τα αγαθά συλλογικής κατανάλωσης δεν είναι ποτέ δημόσια αγαθά
δ) τα αγαθά συλλογικής κατανάλωσης είναι δημόσια αγαθά που παρέχονται από τον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας
2. Το πρόβλημα του «τζαμπατζή» (free rider) έχει σχέση με άτομα που:
α) θα καταναλώσουν ένα δημόσιο αγαθό μόνο αν τους δοθεί δωρεάν
β) για λόγους αποτελεσματικότητας καταναλώνουν ένα δημόσιο αγαθό
γ) δεν θα πληρώσουν με τη θέλησή τους για το δημόσιο αγαθό ακόμα και όταν γνωρίζουν πως θα ωφεληθούν από την παροχή του συγκεκριμένου αγαθού
δ) δεν πληρώνουν για την παροχή ενός δημόσιου αγαθού γιατί δεν έχουν την απαιτούμενη πληροφόρηση για τα πιθανά οφέλη που θα έχουν
3. Ποιο από τα παρακάτω δεν ισχύει για ένα δημόσιο αγαθό:
α) ο αποκλεισμός των ατόμων δεν είναι γενικά επιθυμητός
β) η παροχή του από το δημόσιο εξασφαλίζει την αποτελεσματική ποσότητα παραγωγής
γ) η παροχή του από τον ιδιωτικό τομέα θα έχει ως αποτέλεσμα να παραχθούν μικρότερες ποσότητες
δ) ο αποκλεισμός των ατόμων δεν είναι γενικά εφικτός
4. Μια αποτελεσματική ιδιωτική παροχή ενός γνήσιου δημόσιου αγαθού είναι δύσκολη γιατί:
α) οι ζητούμενες ποσότητες θα είναι πολύ μεγάλες καθώς ο κάθε καταναλωτής θα εξαναγκάζεται να αγοράσει την ποσότητα που του αναλογεί
β) οι ζητούμενες ποσότητες θα είναι πολύ μικρές γιατί το οριακό κόστος του παραγωγού στον ιδιωτικό τομέα είναι πολύ υψηλό
γ) οι παραγόμενες ποσότητες θα είναι πολύ μεγάλες καθώς οι επιχειρήσεις θα ανταγωνίζονται η μια την άλλη για τα ευρώ των καταναλωτών
δ) οι ζητούμενες ποσότητες θα είναι πολύ μικρές καθώς ο κάθε καταναλωτής θα πειλέγει να μην πληρώσει το πλήρες κόστος ανά μονάδα δημόσιου αγαθού
5. Αν ένα ιδιωτικό αγαθό παραχθεί από το δημόσιο τομέα με τιμή μηδέν τότε:
α) μετατρέπεται σε δημόσιο αγαθό γιατί όλοι μπορούν να καταναλώσουν όσες ποσότητες επιθυμούν χωρίς να αποκλειστούν
β) θα υπάρξει υπερκατανάλωσή του καθώς το οριακό όφελος εκμηδενίζεται
γ) θα υπάρξει υποκατανάλωση γιατί το οριακό όφελος είναι μηδέν
δ) θα καταναλωθούν στο σημείο που το οριακό όφελος είναι ίσο με το οριακό κόστος
6. Ποιο από τα παρακάτω δεν αποτελεί μηχανισμό αποκλεισμού ιδιωτικών αγαθών παρεχόμενων από το δημόσιο:
α) αναμονή σε ουρές
β) ενιαία παροχή
γ) η τιμολόγηση
δ) free riding
7. Ημιδημόσιο αγαθό είναι αυτό που:
α) δεν υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον
β) σε κάποιο βαθμό έχει χαρακτηριστικά τα ιδιωτικού αγαθού
γ) η παροχή του είναι αναποτελεσματική λόγω του free rider
δ) ταυτόχρονα παράγεται από τον ιδιωτικό και το δημόσιο τομέα
8. Οι καμπύλες ζήτησης για τα δημόσια αγαθά μπορούν να βρεθούν:
α) προσθέτοντας τα ατομικά κόστη από τις ατομικές καμπύλες ζήτησης και μετά αθροίζοντας κάθετα
β) εφαρμόζοντας τον κανόνα της πλειοψηφίας
γ) προσθέτοντας κάθετα τις ατομικές καμπύλες ζήτησης και αφαιρώντας τις καμπύλες ζήτησης των ατόμων που θα συμπεριφερθούν ως τζαμπατζήδες
δ) προσθέτοντας τις ατομικές καμπύλες ζήτησης κάθετα
9. Από τα τέσσερα αγαθά που δίνονται παρακάτω ποιο θεωρείτε ως το περισσότερο γνήσιο δημόσιο αγαθό:
α) ραδιοφωνική εκπομπή
β) ιατρική βοήθεια
γ) έκθεση ζωγραφικής
δ) διεθνές δικαστήριο της Χάγης
10. Μια αποκεντρωμένη οικονομία παρουσιάζει προβλήματα στην αποτελεσματική παροχή δημοσίων αγαθών γιατί:
α) η κεντρική διοίκηση πρέπει να παράγει όλα τα δημόσια αγαθά
β) η αγορά μπορεί να αθροίσει τους οριακούς λόγους υποκατάστασης αλλά δεν μπορεί να θέσει το άθροισμα ίσο με το οριακό κόστος
γ) μια αποκεντρωμένη αγορά δεν μπορεί να λάβει υπόψη τα οφέλη που αποκομίζουν οι άλλοι καταναλωτές όταν κάποιος αγοράζει μια μονάδα προϊόντος
δ) μόνο κάποιος πολιτικός τύπου δικτάτορα ενδιαφέρεται για την παροχή δημοσίων αγαθών
11. Σε σχέση με τα αποτελεσματικά επίπεδα κατανάλωσης, η ενιαία παροχή των δημόσια παρεχόμενων ιδιωτικών αγαθών οδηγεί σε:
α) ενιαία υποκατανάλωση
β) ενιαία υπερκατανάλωση
γ) ενιαία υπερκατανάλωση ή υποκατανάλωση, αλλά δεν μπορούμε να προβλέψουμε ποιο από τα δύο
δ) υπερκατανάλωση για ορισμένους και υποκατανάλωση για άλλους
12. Η καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων δίνει τη μέγιστη κατανάλωση ιδιωτικών αγαθών για κάθε επίπεδο δημοσίων αγαθών με δεδομένο το εκάστοτε φορολογικό σύστημα. Άρα η καμπύλη αυτή:
α) εξαρτάται από τις αναποτελεσματικότητες στις τεχνικές της κρατικής παραγωγής αγαθών
β) εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο το κράτος εξασφαλίζει τα απαιτούμενα έσοδα για την χρηματοδότηση της δημόσιας παραγωγής
γ) εξαρτάται από το πως το κράτος αποφασίζει να μοιράσει το δημόσια παραγόμενο προϊόν
δ) αντιπροσωπεύει προτιμήσεις και όχι τεχνολογικές σχέσεις
13. Στο αποτελεσματικό επίπεδο εφοδιασμού της κοινωνίας με δημόσια αγαθά ποιο από τα παρακάτω ισχύει:
α) το αθροιστικό οριακό όφελος είναι ίσο με το οριακό κόστος
β) επιτυγχάνεται αποτελεσματικότητα κατά pareto
γ) το οριακό όφελος του καταναλωτή είναι ακριβώς ίσο με το κόστος
δ) οι οριακοί λόγοι υποκατάστασης αθροστικά είναι ίσοι με το οριακό λόγο μετασχηματισμού
14. Η ατμόσφαιρα είναι ένα διεθνές/παγκόσμιο δημόσιο αγαθό γιατί:
α) δεν ισχύει η αρχή του αποκλεισμού σε παγκόσμιο επίπεδο
β) μπορεί να ισχύσει η αρχή του αποκλεισμού σε παγκόσμιο επίπεδο
γ) δεν ισχύει η αρχή του αποκλεισμού και δεν υπάρχει ανταγωνισμός στη χρήση τουλάχιστον σε αρκετά μεγάλο βαθμό
δ) ισχύει η αρχή του ανταγωνισμού
15. Ο εμβολιασμός του πληθυσμού μπορεί να θεωρηθεί ως δημόσιο αγαθό λόγω:
α) των εξωτερικών επιβαρύνσεων που προκαλεί
β) των εξωτερικών οικονομιών που δημιουργεί
γ) του free rider προβλήματος που δημιουργείται γιατί όταν εμβολιάζονται κάποιοι ελαχιστοποιείται και ο κίνδυνος να αρρωστήσουν και αυτοί που δεν έχουν εμβολιαστεί
δ) το Β και το Γ
16. Για να παρασχεθεί ένα δημόσιο αγαθό από τους ΟΤΑ θα πρέπει:
α) να μην εμφανίζονται οικονομίες κλίμακας
β) να εμφανίζονται οικονομίες κλίμακας και τα οφέλη να διαχέονται σε μικρή γεωγραφική περιοχή
γ) να εμφανίζονται οικονομίες κλίμακας και τα οφέλη να μην διαχέονται σε μικρή γεωγραφική περιοχή
δ) να μην εμφανίζονται οικονομίες κλίμακας και τα οφέλη να διαχέονται σε μικρή γεωγραφική περιοχή
17. Με βάση τη θεωρία του Tiebout ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να λυθεί το πρόβλημα της αποκάλυψης των προτιμήσεων για δημόσια αγαθά σε τοπικό επίπεδο είναι:
α) στις δημοτικές εκλογές όλοι να δείχνουμε τα πόδια μας στους υποψήφιους δημάρχους
β) η επιλογή που κάνουμε να εγκατασταθούμε σε έναν συγκεκριμένο δήμο αποκαλύπτει και τις προτιμήσεις των δημοτών για συγκεκριμένη γκάμα τοπικών δημοσίων αγαθών
γ) με την μετανάστευση σε άλλη χώρα, κατά προτίμηση Σκανδιναβική
δ) δεν υπάρχει τέτοια θεωρία
18. Στο κοντινό μέλλον μια αποικία στο διάστημα θα μπορούσε να θεωρηθεί ως:
α) περιφερειακό δημόσιο αγαθό
β) ως παγκόσμιο/διεθνές δημόσιο αγαθό
γ) ως παγκόσμιο/διεθνές δημόσιο αγαθό με χαρακτηριστικά ημιδημόσιου αγαθού
δ) ως παγκόσμιο/διεθνές δημόσιο αγαθό με χαρακτηριστικά πολλαπλού δημοσίου αγαθού
19. Ένα παγκόσμιο/διεθνές δημόσιο αγαθό πρέπει εκτός από τα δύο θεμελιώδη χαρακτηριστικά που έχουν τα δημόσια αγαθά να έχει και άλλα:
α) τρία χαρακτηριστικά
β) δύο χαρακτηριστικά
γ) κανένα από τα παραπάνω
δ) τέσσερα χαρακτηριστικά
20. Ποια είναι η σχέση ανάμεσα στα χαρακτηριστικά του δημοσίου αγαθού;
α) MC+1=0 δεν συνεπάγεται Ρ=0 και Ρ=0 δεν συνεπάγεται MC+1=0
β) MC+1=0 συνεπάγεται Ρ=0
γ) Ρ=0 συνεπάγεται MC+1=0
δ) Ρ=0 δεν συνεπάγεται ΜΒ+1=0
Σωστές απαντήσεις: 1Α, 2Γ, 3Β, 4Δ, 5Β, 6Δ, 7Β, 8Δ, 9Δ, 10Γ, 11Δ, 12Β, 13Γ, 14Α, 15Δ, 16Δ, 17Β, 18Δ, 19Α, 20Α.
Για να μπορέσει ένας εξεταζόμενος να απαντήσει επιτυχώς στο σύνολο των παραπάνω ερωτήσεων πρέπει να έχει εμπεδώσει σε βάθος τη θεωρία των δημοσίων αγαθών, όπως αυτή παρουσιάζεται στη δημόσια οικονομική.
Τα δημόσια αγαθά διακρίνονται από τα ιδιωτικά βάσει δύο βασικών χαρακτηριστικών: πρώτον, της μη ανταγωνιστικής κατανάλωσης, που σημαίνει ότι η χρήση ενός αγαθού από έναν καταναλωτή δεν μειώνει τη διαθεσιμότητά του για τους υπόλοιπους, και δεύτερον, της αδυναμίας αποκλεισμού, δηλαδή της τεχνικής ή πρακτικής αδυναμίας αποτροπής της χρήσης του αγαθού από κάποιον που δεν έχει πληρώσει για αυτό. Αυτά τα δύο χαρακτηριστικά δημιουργούν τη βάση για την έννοια του γνήσιου ή καθαρού δημόσιου αγαθού.
Παραδείγματα τέτοιων αγαθών αποτελούν η εθνική άμυνα, ο δημόσιος φωτισμός και το καθαρό περιβάλλον. Σε αυτά, κανείς δεν μπορεί εύκολα να αποκλειστεί από τη χρήση τους και η χρήση από έναν δεν μειώνει τη διαθεσιμότητα για άλλους. Υπάρχουν επίσης και τα μικτά ή ημι-δημόσια αγαθά, τα οποία διαθέτουν μόνο ένα από τα δύο χαρακτηριστικά. Ένα δημόσιο νοσοκομείο ή μια κρατική πανεπιστημιακή εκπαίδευση ενδέχεται να είναι μη αποκλείσιμα, αλλά παρουσιάζουν ανταγωνιστικότητα όταν οι πόροι είναι περιορισμένοι (π.χ. διαθέσιμες κλίνες ή θέσεις φοίτησης).
Η κατανόηση του προβλήματος του «τζαμπατζή» (free rider) είναι κεντρικής σημασίας. Το πρόβλημα αυτό προκύπτει όταν άτομα, γνωρίζοντας ότι θα επωφεληθούν από την κατανάλωση ενός δημόσιου αγαθού ανεξάρτητα από το αν συνεισφέρουν στην πληρωμή του, επιλέγουν να μην πληρώσουν. Αυτό το φαινόμενο οδηγεί σε υποχρηματοδότηση και ανεπαρκή παραγωγή των δημόσιων αγαθών από την αγορά, γεγονός που δικαιολογεί την παρέμβαση του κράτους για την παραγωγή ή χρηματοδότηση τέτοιων αγαθών μέσω της φορολογίας.
Η ιδιωτική παροχή ενός γνήσιου δημόσιου αγαθού είναι δύσκολη, διότι ο παραγωγός δεν έχει κίνητρο να το προσφέρει χωρίς τη δυνατότητα να αποκλείσει όσους δεν πληρώνουν.
Έτσι, το συνολικό ζητούμενο ποσό είναι χαμηλό, γιατί ο κάθε καταναλωτής προτιμά να μην επωμιστεί το πλήρες κόστος. Ακόμα και αν ένα ιδιωτικό αγαθό προσφερθεί δωρεάν από το κράτος (π.χ. μέσω δημόσιας επιδότησης), δεν σημαίνει αυτόματα ότι μετατρέπεται σε δημόσιο αγαθό· εξακολουθεί να υφίσταται ανταγωνιστικότητα και δυνατότητα αποκλεισμού, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε υπερκατανάλωση ή υποκατανάλωση, ανάλογα με τη συμπεριφορά των καταναλωτών.
Σημαντικό στοιχείο για τη θεωρητική επάρκεια είναι και η έννοια της αθροιστικής καμπύλης ζήτησης για τα δημόσια αγαθά. Σε αντίθεση με τα ιδιωτικά αγαθά, όπου η καμπύλη ζήτησης προκύπτει από την οριζόντια άθροιση των ατομικών καμπυλών, στα δημόσια αγαθά η συνολική καμπύλη προκύπτει από κάθετη άθροιση των ατομικών εκτιμήσεων της ωφέλειας, δηλαδή των οριακών ωφελειών για κάθε επίπεδο προσφερόμενης ποσότητας.
Η αποτελεσματική παροχή ενός δημόσιου αγαθού σε μια κοινωνία επιτυγχάνεται όταν το άθροισμα του οριακού οφέλους όλων των ατόμων ισούται με το οριακό κόστος παραγωγής. Αυτή είναι η συνθήκη βελτιστοποίησης κατά Pareto για δημόσια αγαθά και ορίζει το αποτελεσματικό επίπεδο εφοδιασμού της κοινωνίας. Σε μια αποκεντρωμένη οικονομία, η αγορά αδυνατεί να υπολογίσει αυτή τη συνολική κοινωνική ωφέλεια, καθώς δεν λαμβάνει υπόψη τα οφέλη των άλλων από την κατανάλωση μιας επιπλέον μονάδας.
Έτσι, αποτυγχάνει να επιτύχει την αποτελεσματική κατανομή, σε αντίθεση με τα ιδιωτικά αγαθά όπου το άτομο και η αγορά μπορούν να καθορίσουν την επιθυμητή ποσότητα βάσει ατομικού οριακού οφέλους και κόστους.
Η θεωρία επίσης εξετάζει τον ρόλο των τοπικών δημόσιων αγαθών, των δημόσιων αγαθών που παρέχονται από την τοπική αυτοδιοίκηση. Για να είναι αποτελεσματική η παροχή ενός τέτοιου αγαθού από έναν ΟΤΑ, πρέπει να εμφανίζονται οικονομίες κλίμακας και τα οφέλη να περιορίζονται γεωγραφικά, ώστε να μην απαιτείται υπερτοπική συντονισμένη παρέμβαση. Η θεωρία του Tiebout εξηγεί ότι η ελεύθερη μετακίνηση των πολιτών ανάμεσα σε δήμους που προσφέρουν διαφορετικά «πακέτα» δημόσιων αγαθών λειτουργεί ως μηχανισμός αποκάλυψης προτιμήσεων, υποκαθιστώντας τις παραδοσιακές μεθόδους ερωτηματολογίων ή ψήφου. Οι πολίτες «ψηφίζουν με τα πόδια τους», επιλέγοντας τον δήμο που προσφέρει το μείγμα αγαθών και φόρων που ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες τους.
Πέρα από τα εθνικά ή τοπικά αγαθά, υπάρχουν και τα διεθνή ή παγκόσμια δημόσια αγαθά, όπως η σταθερότητα του κλίματος, η παγκόσμια ειρήνη ή η προστασία της ατμόσφαιρας. Αυτά τα αγαθά μοιράζονται τα δύο βασικά χαρακτηριστικά των δημόσιων αγαθών (μη αποκλειστικότητα, μη ανταγωνιστικότητα), αλλά σε πλανητική κλίμακα. Η προστασία της ατμόσφαιρας είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς κανένα κράτος δεν μπορεί να αποκλείσει άλλο από την ωφέλεια της καθαρής ατμόσφαιρας, ούτε μπορεί να απομονώσει πλήρως τις συνέπειες της μόλυνσης. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η ανάγκη για διεθνή συνεργασία είναι επιτακτική, επειδή το πρόβλημα του free rider μεταφέρεται από το άτομο στο κράτος, και τα ατομικά συμφέροντα των χωρών εμποδίζουν τη συλλογική δράση.
Ο εμβολιασμός, αν και τεχνικά αφορά ιδιωτική υπηρεσία (ιατρική πράξη), θεωρείται συχνά δημόσιο αγαθό εξαιτίας των θετικών εξωτερικοτήτων που δημιουργεί. Όταν ένα μέρος του πληθυσμού εμβολιάζεται, μειώνεται ο κίνδυνος μετάδοσης και για τα μη εμβολιασμένα άτομα. Άρα, η ατομική απόφαση ενός πολίτη επηρεάζει και το συλλογικό όφελος, γεγονός που συνηγορεί στην κρατική παρέμβαση μέσω επιδοτήσεων ή υποχρεωτικότητας.
Τέλος, η καμπύλη παραγωγικών δυνατοτήτων μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών αγαθών δείχνει τη μέγιστη ποσότητα ιδιωτικών αγαθών που μπορεί να παραχθεί για κάθε δεδομένο επίπεδο δημοσίων αγαθών, με δεδομένους παραγωγικούς πόρους και το υφιστάμενο φορολογικό σύστημα. Ο τρόπος φορολόγησης επηρεάζει την παραγωγή, την κατανομή πόρων και συνεπώς την τοποθέτηση της καμπύλης. Η κατανόηση αυτών των μηχανισμών είναι απαραίτητη για τη σύνδεση δημοσιονομικών επιλογών με τη μικροοικονομική αποτελεσματικότητα.
Συνολικά, ο υποψήφιος πρέπει να είναι σε θέση να διακρίνει τα είδη αγαθών, να αναγνωρίζει τα χαρακτηριστικά και τις προκλήσεις παροχής των δημοσίων αγαθών, να εξηγεί τις αποτυχίες της αγοράς, να κατανοεί τις μεθόδους αποκάλυψης προτιμήσεων και να ερμηνεύει τη σχέση μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών αγαθών τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Μόνο με αυτή τη στέρεη γνώση μπορεί να προσεγγίσει με επιτυχία τις σύνθετες ερωτήσεις που σχετίζονται με την οικονομική θεωρία των δημόσιων αγαθών.
