Κίνητρα για συμμετοχή των εταιρειών real estate προκειμένου να τρέξει γρηγορότερα το πρόγραμμα κοινωνικής αντιπαροχής για αγορά κατοικίας από ευάλωτους πολίτες, θα προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας που θα κατατεθεί εντός Μαΐου στη Βουλή.
Η υπουργός Δόμνα Μιχαηλίδου ανέφερε ότι το Υπουργείο εξετάζει πολιτικές προστασίας και στήριξης των ενοικιαστών μέσω νέων εργαλείων και ανέφερε ότι «μόλις σε δυόμισι μήνες, το «Σπίτι μου ΙΙ» έχει ήδη συμβασιοποιηθεί σε ποσοστό 26%, ενώ οι προεγκρίσεις ξεπερνούν τα 520 εκατ. ευρώ». Στόχος είναι η ταχύτερη αξιοποίηση ακινήτων του Δημοσίου που θα διατίθενται σε ιδιώτες για την κατασκευή́ κατοικιών, το 30% των οποίων, θα παρέχεται σε ευάλωτες κοινωνικά ομάδες, οι οποίες έναντι ενοικίου θα μπορούν να αποπληρώνουν την αγορά του διαμερίσματος.
Στις βελτιώσεις του νομοσχεδίου θα προβλέπεται η παραχώρηση στον κατασκευαστή της κυριότητας μέρους του ακινήτου για εμπορική χρήση, ως κίνητρο προκειμένου να μπει δυναμικά ο ιδιωτικός τομέας στον θεσμό της κοινωνικής αντιπαροχής.
Ελάχιστο ποσοστό κυριότητας που θα διατηρεί το Ελληνικό Δημόσιο με χρήση κοινωνικής κατοικίας, ορίζεται το 30%, από ως 60% που είναι σήμερα, ενώ επεκτείνεται η έννοια της κοινωνικής αντιπαροχής, ώστε να καλύπτει όχι μόνο την ανέγερση νέων κτιρίων σε αδόμητα ακίνητα, αλλά και την ανακαίνιση ή επισκευή ήδη δομημένων χώρων.
Το υπουργείο θεσπίζει ρητά η δυνατότητα ανάθεσης στην ανάδοχο κατασκευαστική εταιρεία της πλήρους διαχείρισης των κοινωνικών κατοικιών (εκμίσθωση, είσπραξη, συντήρηση) για προκαθορισμένη περίοδο. Στα σκαριά βρίσκεται ήδη η αξιοποίηση του ακινήτου της ΧΡΩΠΕΙ ανάμεσα σε Αθήνα και Πειραιά, έκτασης 17.893 τ.μ., του οικοπέδου «Ανατόλια» έκτασης 29.576 τ.μ. στη Νέα Ιωνία Θεσσαλονίκης, που βρίσκεται στη δικαιοδοσία της ΕΤΑΔ, καθώς και του ακινήτου 25 στρεμμάτων της πρώην Κλωστοϋφαντουργίας Ρετσίνα, στον δήμο Πειραιά, το οποίο ανήκει στην Εθνική Τράπεζα.
Προβλέπεται η μεταβίβαση «εξ αδιαιρέτου» ποσοστού επί του ακινήτου στον ανάδοχο, ενώ στην υφιστάμενη διάταξη ο ανάδοχος περιοριζόταν στη χρήση ή εκμετάλλευση κάποιων οριζοντίων ιδιοκτησιών.
Αναλυτικότερα θα καλυφθεί η στεγαστική ανάγκη 5.000 νέων ατόμων ηλικίας έως 39 ετών ή νέων ζευγαριών, προσφέροντας διαμερίσματα είτε με «κοινωνικό» προσιτό ενοίκιο, είτε προς αγορά, είτε μέσω του μοντέλου «rent to own» (ενοικίαση με δυνατότητα εξαγοράς). Έως και το 70% της επιφάνειας του ακινήτου θα μπορούν να κρατήσουν για ίδιο όφελος οι ιδιώτες κατασκευαστές που θα αποφασίσουν να συμπράξουν με το δημόσιο για την κατασκευή ακινήτων και θα διατεθούν μέσω του προγράμματος «κοινωνική αντιπαροχή».
Εντός του έτους θα «τρέξουν» οι πρώτοι διαγωνισμοί, να υπογραφούν οι σχετικές συμβάσεις και να διατεθούν κάποια από περίπου 1.600 αναξιοποίητα ακίνητα του δημοσίου, για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών ατόμων ή ζευγαριών που ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.Με το σχέδιο νόμο αναμένεται να μπουν οι βάσεις, προκειμένου η κοινωνική αντιπαροχή να γίνει ελκυστική για τους κατασκευαστές. Για να υπάρξουν κοινωνικές κατοικίες, θα πρέπει οι κατασκευαστές να αναλάβουν το κόστος ανέγερσης των κατοικιών και στη συνέχεια από την εκμετάλλευση του 70% να καλύψουν το κόστος ανέγερσης, αλλά και το επιδιωκόμενο κέρδος.
Στο πρόγραμμα «κοινωνικής αντιπαροχής» θα συμβάλει και η ΕΤΕπ, προσφέροντας μακροχρόνιες χρηματοδοτήσεις με εξαιρετικά ευνοϊκά επιτόκια Οι ενδιαφερόμενοι κατασκευαστές θα εγγραφούν σε ειδικό μητρώο τη συγκρότηση του οποίου θα αναλάβει ο ΟΠΕΚΑ, ενώ στο όλο έργο θα εμπλακεί και το υπουργείο Οικονομικών με τη γενική γραμματεία Δημόσιας Περιουσίας η οποία και θα αναλάβει να «ξεμπλοκάρει» ακίνητα του δημοσίου προκειμένου να διατίθενται για την τροφοδότηση της κοινωνικής αντιπαροχής. Το μεγάλο στοίχημα, είναι να υπάρξει ανταπόκριση του ιδιωτικού τομέα (δηλαδή του κατασκευαστικού κλάδου) κάτι που θα φανεί αφού γνωστοποιηθεί ο κατάλογος των ακινήτων του δημοσίου που θα διοχετευτούν στην αγορά.
Από την πρώτη καταγραφή που έχει γίνει, κυρίως από ακίνητα και οικόπεδα που έχει στη διάθεσή της η ΔΥΠΑ λόγω του πρώην ΟΕΚ, εντοπίστηκαν 98 κατάλληλα οικόπεδα εντός σχεδίου, συνολικής επιφάνειας 627 στρεμμάτων. Από αυτά το ένα τρίτο είναι στην Αττική, αλλά και 10 οικόπεδα με οικοδομική άδεια επιφάνειας 75 στρεμμάτων τα οποία θεωρούνται τα πλέον ώριμα για αξιοποίηση. Στο σχεδιασμό εντάσσονται όμως και εκτάσεις εκτός σχεδίου όπως και αδιάθετες κατοικίες, διαμερίσματα, γραφεία. Το επόμενο διάστημα στη λίστα αναμένεται να «βγουν στην αγορά», 11 στρέμματα στη Κηφισιά, 20 στην Παιανία, 40 στη Λάρισα, 28 στρέμμα-τα στη Ξάνθη και 74 στρέμματα στο Βόλο, όπου και θα ανεγερθούν κοινωνικές κατοικίες.
Στο σχέδιο νόμου θα προβλέπεται η σύσταση ενός κεντρικού φορέα διαχείρισης των κοινωνικών κατοικιών, ο οποίος θα αναλαμβάνει όλη τη λειτουργία του προγράμματος: από τη διαχείριση και τη συντήρηση των ακινήτων μέχρι και την επιλογή των δικαιούχων.
Τρεις θα είναι οι τρόποι αξιοποίησης των έτοιμων πλέον κοινωνικών κατοικιών:
1. Η ενοικίαση σε ευνοϊκές τιμές για τους ευάλωτους
2. Η πώληση των ακινήτων
3. Η ενοικίαση με τελικό στόχο τη μεταβίβαση της κυριότητας (σ.σ πληρώνεις ενοίκιο το οποίο σε βάθος χρόνου συμψηφίζεται με την τιμή πώλησης του ακινήτου, μέτρο που έχει τον τίτλο rent to own).
Για την επιλογή των δικαιούχων θα ακολουθείται μοντέλο κατάταξης με βάση συγκεκριμένα κριτήρια. Ο ΟΠΕΚΑ θα είναι αυτός που θα αναλάβει τη συγκρότηση του σχετικού μητρώου, ώστε να καταγραφούν οι δυνητικοί δικαιούχοι.
Με τις αλλαγές που προωθεί το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας μέσω του νομοσχεδίου:
-Επεκτείνεται η έννοια της κοινωνικής αντιπαροχής, ώστε να καλύπτει όχι μόνο την ανέγερση νέων κτιρίων σε αδόμητα ακίνητα, αλλά και την ανακαίνιση ή επισκευή ήδη δομημένων χώρων.
-Θεσπίζεται ρητά η δυνατότητα ανάθεσης στον ανάδοχο της πλήρους διαχείρισης των κοινωνικών κατοικιών (εκμίσθωση, είσπραξη, συντήρηση) για προκαθορισμένη περίοδο.
-Προβλέπεται η μεταβίβαση «εξ αδιαιρέτου» ποσοστού επί του ακινήτου στον ανάδοχο, ενώ στην υφιστάμενη διάταξη ο ανάδοχος περιοριζόταν στη χρήση ή εκμετάλλευση κάποιων οριζοντίων ιδιοκτησιών.
-Δημιουργείται ηλεκτρονικό μητρώο στη Γενική Γραμματεία Δημογραφικής και Στεγαστικής Πολιτικής, με αναλυτική καταγραφή των διαδικασιών, διαγωνισμών και συμβάσεων, εξασφαλίζοντας διαφάνεια και καλύτερο έλεγχο.
-Ρυθμίζονται πιο αναλυτικά τα κριτήρια και η διαδικασία για την επιλογή δικαιούχων από τον ΟΠΕΚΑ, ενώ ενισχύονται οι ρήτρες για τη δυνατότητα «rent to own», αγοράς της κατοικίας μετά από συνεπή ενοικίαση (συγκεκριμένο χρονικό όριο και όροι συνέπειας).
-Αποσαφηνίζεται το ελάχιστο ποσοστό κοινωνικών κατοικιών (τουλάχιστον 30%), ενώ στην υφιστάμενη διάταξη αυτό βρισκόταν σε ένα εύρος (30% έως 60%), χωρίς λεπτομερή ρύθμιση των λοιπών όρων.
-Ορίζεται το υπουργείο, ως κεντρικός φορέας, ο οποίος κατά τρόπο οριζόντιο θα υλοποιήσει την κυβερνητική στεγαστική πολιτική σε σχέση με την κοινωνική αντιπαροχή.
