Μεταξύ άλλων, για να ασκηθεί το δικαίωμα υποβολής αίτησης εξαγοράς, απαιτείται η δήλωση του ακινήτου στο έντυπο «Ε9» για τουλάχιστον τα πέντε έτη που προηγούνται της αίτησης. Αυτή η νέα προϋπόθεση έρχεται να διασφαλίσει τη διαφάνεια και τη συνέπεια στις αιτήσεις.
Επιπλέον, προστίθεται διάταξη σύμφωνα με την οποία η κρίση περί ύπαρξης επιτακτικών λόγων δημοσίου συμφέροντος, που μπορεί να αποτρέψουν την εξαγορά, δύναται να γίνει και κατά την εξέταση του αιτήματος εξαγοράς από την αρμόδια Επιτροπή.
Ειδικότερα, με τις νέες διατάξεις τροποποιείται ο ν. 5024/2023 και επέρχονται βασικές αλλαγές στις προϋποθέσεις για την υποβολή αίτησης εξαγοράς δημοσίου ακινήτου. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι όποιος έχει στην κατοχή του δημόσιο ακίνητο για 30 χρόνια με τίτλο ή 40 χρόνια χωρίς τίτλο, μπορεί να υποβάλει αίτηση εξαγοράς. Το ακίνητο πρέπει να χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία ή για επαγγελματική χρήση και να δηλώνεται στο έντυπο Ε9 για τουλάχιστον τα πέντε έτη που προηγούνται της αίτησης. Οι μισθώσεις ή παραχωρήσεις του ακινήτου από το Δημόσιο μέχρι τρία χρόνια πριν από την αίτηση δεν αποκλείουν την εξαγορά.
Προστίθεται νέα διάταξη που εξαιρεί ακίνητα από την εξαγορά αν υπάρχουν επιτακτικοί λόγοι δημόσιου συμφέροντος. Αυτοί οι λόγοι μπορεί να σχετίζονται με την εθνική άμυνα, τη δημόσια ασφάλεια, τη δημόσια υγεία, ή τον χωροταξικό σχεδιασμό. Τα αρμόδια υπουργεία έχουν προθεσμία έξι μηνών να προσδιορίσουν τις περιοχές ή τα ακίνητα που εξαιρούνται από την εξαγορά.
Πλέον το τίμημα εξαγοράς σε περιπτώσεις δικαστικής αναγνώρισης κυριότητας ορίζεται στο 50% της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου. Το ίδιο ισχύει και για αιτούντες που έχουν αναγραφεί στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές. Για όσους έχουν ασκήσει ένδικο μέσο μέχρι 31.12.2022, το τίμημα εξαγοράς καθορίζεται στο 70% της αντικειμενικής αξίας. Για ακίνητα κατειλημμένα πριν το 1965 από πληθυσμιακές ομάδες με υπόδειξη των δημόσιων αρχών, το τίμημα είναι 20% της αντικειμενικής αξίας.
Ο νόμος 5024/2023 τροποποιείται ώστε να προβλέπεται ότι ο φορέας υποδοχής έχει 10 ημέρες να ενημερώσει τον αιτούντα για τυχόν ελλείποντα δικαιολογητικά. Ο αιτών έχει στη συνέχεια 90 ημέρες να τα υποβάλει, διαφορετικά η αίτηση απορρίπτεται.
Η σύσταση και οι αρμοδιότητες της Επιτροπής Εξαγοράς τροποποιούνται. Η επιτροπή, αποτελούμενη πλέον από πρώην δικαστικό λειτουργό, μέλος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και υπάλληλο του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, θα ελέγχει τις αιτήσεις εξαγοράς εντός τεσσάρων μηνών.
Οι νέες διατάξεις ξεκαθαρίζουν πως το Δημόσιο δεν διεκδικεί ακίνητα εντός σχεδίου πόλεως εφόσον ο ιδιώτης έχει αναγραφεί ως κύριος στις πρώτες κτηματολογικές εγγραφές και δεν υπάρχει πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής ή καθορισμού αποζημίωσης αυθαίρετης χρήσης.
Τέλος, προβλέπεται πως το αντάλλαγμα να καταβάλλεται εφάπαξ εντός έξι μηνών από την υποβολή της αίτησης, με το 50% του τιμήματος να καταβάλλεται στην Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου.
