Το πρόγραμμα Εξοικονομώ κατ' Οίκον, που ανακοινώθηκε τη Δευτέρα από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κωστή Χατζηδάκη, έχει συνολικό προϋπολογισμό 850.000.000 ευρώ.
Το πρόγραμμα προβλέπει την ένταξη μονοκατοικιών και πολυκατοικιών με απλοποιημένο σύστημα. Οι αιτήσεις ανά περιφέρεια θα υποβάλλονται σταδιακά από 2 Νοεμβρίου, ενώ θα ακολουθήσουν, σύμφωνα με τον κ. Χατχηδάκη, επιχειρήσεις και κτίρια του Δημοσίου.
Για πρώτη φορά εκτός από τις παρεμβάσεις για μόνωση, αναβάθμιση του συστήματος θέρμανσης-ψύξης κ.λπ., το πρόγραμμα θα ενισχύει και επενδύσεις για ενεργειακή αυτονόμηση του κτιρίου (συστήματα ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας), υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, συστήματα έξυπνου φωτισμού και απομακρυσμένου ελέγχου του συστήματος θέρμανσης/ψύξης, αναβάθμιση του ανελκυστήρα.
Παράλληλα, αλλάζει το σύστημα διαχείρισης του προγράμματος, καθώς η πλατφόρμα υποβολής αιτήσεων θα είναι διαρκώς ανοιχτή από το 2021 ή θα υπάρχουν τακτικοί κύκλοι ανά τρίμηνο, γνωστοί εκ των προτέρων, προς αποφυγή αιφνιδιασμού της αγοράς καθώς και φαινομένων «συνωστισμού».
«Εξοικονομώ - Αυτονομώ»: Τι παρεμβάσεις καλύπτει
«Η επωνυμία του νέου προγράμματος "Εξοικονομώ-Αυτονομώ για ένα Εξυπνο Σπίτι" υποδηλώνει και τη στόχευσή του, εκτός από την εξοικονόμηση ενέργειας και στην ενεργειακή αυτονομία των νοικοκυριών, με νέα κίνητρα και παρεμβάσεις που ενθαρρύνουν -μεταξύ άλλων- την παραγωγή και αποθήκευση ενέργειας από ΑΠΕ (π.χ. με εγκατάσταση φωτοβολταϊκών), και την εγκατάσταση "έξυπνων" συστημάτων διαχείρισης ενέργειας», τόνισε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κωστής Χατζηδάκης.
«Το πρόγραμμα αυτό είναι μόνον η αρχή. Θέλουμε όμως να είναι μια καλή αρχή και να σηματοδοτεί -μεταξύ άλλων- την αυξημένη έμφαση στις δράσεις ενεργειακής εξοικονόμησης που δίνεται πλέον σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το "Εξοικονομώ-Αυτονομώ" και τα υπόλοιπα προγράμματα που θα ακολουθήσουν (για τα δημόσια κτίρια, τον τουρισμό, τη βιομηχανία, τις επιχειρήσεις κ.α.) συνιστούν μοχλούς ενεργοποίησης της αγοράς για την υλοποίηση σημαντικών επενδύσεων. Με τον τρόπο αυτό πιστεύουμε ότι θα στηριχθεί ο κατασκευαστικός κλάδος και άλλοι τομείς της εγχώριας παραγωγής, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και προστιθέμενη αξία στην ελληνική οικονομία».
Θα ενταχθούν όλοι οι ενδιαφερόμενοι
Ο κ. Χατζηδάκης σημείωσε ότι το ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης θα δίνει έμφαση στις κτιριακές ανακαινίσεις, που σημαίνει ότι από του χρόνου θα προκηρύσσονται προγράμματα-μαμούθ αλλά και ότι δεν τίθεται θέμα κάλυψης όσων μείνουν έξω από μια φάση του προγράμματος, διότι θα μπορούν να ενταχθούν στις επόμενες φάσεις. Επιπλέον, θα αναβαθμιστεί και η πιστοποίηση των ενεργειακών επιθεωρητών, «ώστε να διασφαλίζεται το αποτέλεσμα ως προς την επίτευξη των αποτελεσμάτων ενεργειακής εξοικονόμησης».
Ο υφυπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων Γιάννης Τσακίρης τόνισε ότι ο προϋπολογισμός του προγράμματος θα είναι 850 εκατ. ευρώ για το 2020, ενώ τα επόμενα χρόνια θα αυξηθεί περαιτέρω στο 1 δισ. κατ' έτος. Επιπλέον, η γενική γραμματέας του ΥΠΕΝ Αλεξάνδρα Σδούκου τόνισε πως οι προδιαγραφές των υλικών που θα χρησιμοποιούνται για την αναβάθμιση των κατοικιών θα είναι αυστηρότερες, ενώ ο πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός, είπε ότι το νέο πρόγραμμα βοηθά στην εξοικονόμηση ενέργειας, στη μείωση του κόστους για τα νοικοκυριά και ενισχύει την οικονομία, ενώ ζήτησε να διασφαλιστεί η ταχεία εκταμίευση των χρημάτων.
Δικαιούχοι και εισοδηματικά κριτήρια
Δικαιούχοι είναι φυσικά πρόσωπα με εμπράγματο δικαίωμα (πλήρους κυριότητας/επικαρπίας/ψιλής κυριότητας) σε επιλέξιμη κατοικία και εφόσον πληρούν τα εισοδηματικά κριτήρια ενίσχυσης. Για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος (ατομικό εισόδημα ως 10.000 ευρώ ή οικογενειακό ως 20.000 ευρώ) το βασικό ποσοστό επιχορήγησης είναι 65%, στο οποίο προστίθεται 10% ως «ρήτρα κορωνοϊού» για τη διετία 2020-2021 και επιπλέον 10% για κτίρια χαμηλής ενεργειακής κατάταξης (Ζ/Η). Για τις λιγνιτικές περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης προστίθεται επιπλέον 10%, οπότε στις περιοχές αυτές η επιχορήγηση φθάνει μέχρι 95%.
Τα εισοδηματικά κριτήρια διαμορφώνονται ως εξής:
Ποια ακίνητα μπορούν να υπαχθούν στο «Εξοικονομώ - Αυτονομώ»
Μία κατοικία, προκειμένου να κριθεί επιλέξιμη, πρέπει να:
-Χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία, όπως προκύπτει από το Ε1.
-Υφίσταται νόμιμα.
-Εχει καταταχθεί βάσει του Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ), το οποίο έχει εκδοθεί μετά την 26/11/2017 σε κατηγορία χαμηλότερη ή ίση της Γ (αντί για Δ στο προηγούμενο πρόγραμμα).
-Δεν έχει κριθεί κατεδαφιστέο.
-Οι παρεμβάσεις σύμφωνα με τα ΠΕΑ που θα εκδοθούν πριν και μετά την υλοποίησή τους θα πρέπει να οδηγούν στη βελτίωση της κατάταξης κατά 3 τουλάχιστον βαθμίδες.
Για πολυκατοικίες διακρίνονται δύο περιπτώσεις, για παρεμβάσεις και στα διαμερίσματα ή μόνο στους κοινόχρηστους χώρους:
Αίτηση Τύπου Α:
- Υποβάλλεται από τον εκπρόσωπο της πολυκατοικίας, και συνδέεται με επιμέρους αιτήσεις μεμονωμένων διαμερισμάτων που περιλαμβάνουν μη κοινόχρηστες ενεργειακές παρεμβάσεις αναβάθμισης αυτών.
- Η πολυκατοικία πρέπει να έχει εκδώσει Αριθμό Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) και να έχει αριθμό τραπεζικού λογαριασμού.
- Απόφαση Γενικής Συνέλευσης, υποβολή αίτησης από εκπρόσωπο, καθώς και επιμέρους αιτήσεις από τους ιδιοκτήτες των διαμερισμάτων.
- Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης που αφορά συνολικά στο τμήμα του κτηρίου που χρησιμοποιείται ως κατοικία.
Αίτηση Τύπου Β:
- Υποβάλλεται από τον εκπρόσωπο και περιλαμβάνει μόνον αυτοτελείς παρεμβάσεις αναβάθμισης των κοινόχρηστων χώρων πολυκατοικίας, χωρίς, δηλαδή, να συμπεριλαμβάνονται παρεμβάσεις στα διαμερίσματα.
- Η πολυκατοικία πρέπει να έχει εκδώσει Αριθμό Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) και να έχει αριθμό τραπεζικού λογαριασμού. Επίσης απαιτούνται απόφαση Γενικής Συνέλευσης και υποβολή αίτησης από εκπρόσωπο, καθώς και Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης που αφορά συνολικά στο τμήμα του κτηρίου που χρησιμοποιείται ως κατοικία.
- Για τις παρεμβάσεις στους κοινόχρηστους χώρους και ανελκυστήρες θα παρέχεται ενιαίο ποσοστό ενίσχυσης 60% ανεξαρτήτως εισοδήματος (συν 10% σαν «ρήτρα κορωνοϊού» και 10% για τις λιγνιτικές περιοχές) προκειμένου να διευκολυνθεί η υποβολή αιτήσεων.
Ο ανώτατος επιλέξιμος προϋπολογισμός συνολικών παρεμβάσεων (ενεργειακής εξοικονόμησης, έξυπνων συστημάτων και ενεργειακής αυτονόμησης) είναι 50.000 ευρώ ανά επιλέξιμη κατοικία ή 100.000 ευρώ ανά ΑΦΜ Ωφελούμενου Δικαιούχου (για περισσότερες κατοικίες) και 80.000 ευρώ για παρεμβάσεις σε κοινόχρηστους χώρους πολυκατοικιών. Μόνο για τις παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας το όριο του προϋπολογισμού είναι 1,2 ευρώ ανά εξοικονομούμενη κιλοβατώρα.
Αναλυτικά οι παρεμβάσεις που καλύπτονται
Οι επιλέξιμες παρεμβάσεις για εξοικονόμηση ενέργειας είναι:
1. Αντικατάσταση Κουφωμάτων με υποχρεωτική ανακύκλωση των παλιών και δυνατότητα αντικατάστασης υαλοπινάκων σε κτίρια προστατευόμενα ή ιστορικής αξίας ή ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής.
2. Τοποθέτηση/αντικατάσταση θερμοκάλυψης κελύφους: Επιλέξιμες παρεμβάσεις θεωρούνται και οι τυχόν εργασίες μικρής κλίμακας για την υποστήριξη της θερμομόνωσης (ρηγματώσεις, στεγανοποιήσεις).
3. Αναβάθμιση συστήματος θέρμανσης-ψύξης
-Επιλέξιμη παρέμβαση θεωρείται και η αποξήλωση καυστήρων πετρελαίου και των σχετικών δεξαμενών.
-Καταργείται η επιλεξιμότητα για καυστήρες πετρελαίου.
-Καταργείται η επιλεξιμότητα για ενεργειακά τζάκια σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
4. Σύστημα Ζεστού Νερού Χρήσης με χρήση ΑΠΕ: Υποχρεωτική εγκατάσταση για τις περιπτώσεις που δεν υπάρχει.
Για ενεργειακή αυτονόμηση οι επιδοτούμενες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν:
Συστήματα ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ: Είναι επιλέξιμα μόνο εφόσον η κατοικία αναβαθμίζεται, με τις κύριες παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας, σε ενεργειακή κατηγορία τουλάχιστον Β+.
Επιλέξιμη παρέμβαση αποτελεί η εγκατάσταση φωτοβολταϊκού μόνο για την κάλυψη της ζήτησης (net metering).
Συστήματα αποθήκευσης: Επιλέξιμη μόνον ως συμπληρωματική παρέμβαση στην εγκατάσταση νέου φωτοβολταϊκού σταθμού.
3. Υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων: Επιλέξιμες μόνον οι συσκευές που είναι κατάλληλες, βάσει προτύπων ΕΛΟΤ, και προορίζονται για φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων σε οικιακό περιβάλλον.
Οι επιλέξιμες παρεμβάσεις Εξυπνων Συστημάτων (Smart Home) είναι:
- Ψηφιακά συστήματα και τεχνολογίες που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ενέργειας.
α) Εξυπνου φωτισμού (π.χ. έξυπνες πρίζες, φωτισμός χαμηλής κατανάλωσης LED).
β) Εξυπνης διαχείρισης του συστήματος θέρμανσης/ψύξης (π.χ. έξυπνοι θερμοστάτες).
γ) Απομακρυσμένου Ελέγχου (π.χ. έξυπνοι αισθητήρες διαρροής, υγρασίας κ.λπ.).
Επιλέξιμες είναι μόνον οι παρεμβάσεις που προσαρμόζουν και διατηρούν την κατανάλωση ενέργειας (συσκευές, φωτισμός, θέρμανση, ζεστό νερό κ.λπ.) στα επίπεδα που επιλέγουν οι χρήστες με στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας ή/και καταγράφουν και επεξεργάζονται στοιχεία κατανάλωσης ενέργειας ή/και προσαρμόζουν και διατηρούν τα επίπεδα σκίασης.
Οι λοιπές επιλέξιμες κοινόχρηστες παρεμβάσεις για πολυκατοικίες περιλαμβάνουν:
1. Αναβάθμιση ανελκυστήρα
Επιλέξιμες μόνον οι παρεμβάσεις που απαιτούνται για την πιστοποίηση ανελκυστήρων και η υποχρεωτική εγκατάσταση inverter στους ανελκυστήρες προκειμένου να επιτυγχάνεται μείωση του ενεργειακού τους αποτυπώματος δίχως να επηρεάζεται η ασφάλεια και η λειτουργικότητά τους
2. Αναβάθμιση συστήματος φωτισμού:
-Αντικατάσταση λαμπτήρων με χαμηλής κατανάλωσης (π.χ. LED)
-Αντικατάσταση του συστήματος χρονισμού με έξυπνο σύστημα διαχείρισης, αναλόγως χρονικής στιγμής (ημέρα/νύχτα), φωτεινότητας, σημείο εισόδου/εξόδου κ.ά.
-Αντικατάσταση του κυκλώματος ενεργοποίησης με αυτοματισμό με αισθητήρες κίνησης.
Οι αιτήσεις ανά Περιφέρεια θα υποβάλλονται με το εξής πρόγραμμα:
- Κρήτης, Β. Αιγαίου, Ν. Αιγαίου: 02.11.2020
- Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης: 04.11.2020
- Δυτικής Μακεδονίας: 09.11.2020
- Κεντρικής Μακεδονίας: 11.11.2020
- Θεσσαλίας: 16.11.2020
- Ηπείρου, Ιονίων Νήσων: 18.11.2020
- Αττικής: 23.11.2020
- Στερεάς Ελλάδας, Πελοποννήσου: 26.11.2020
- Δυτικής Ελλάδας: 30.11.2020
- Πολυκατοικίες: 03.12.2020
