Ο ένας κοιτάζει τις αποδόσεις ενός αγώνα και ο άλλος την τιμή μιας μετοχής. Μπροστά τους έχουν αριθμούς που μεταβάλλονται και δεδομένα που προσπαθούν να ερμηνεύσουν. Ζυγίζουν τις πιθανότητες και το ρίσκο, προσπαθώντας να εκτιμήσουν πόσα μπορούν να κερδίσουν ή να χάσουν. Πόσο διαφορετικές είναι όμως οι αποφάσεις τους και πότε η ομοιότητα ανάμεσα στο στοίχημα και το χρηματιστήριο είναι απλώς επιφανειακή;
Η μεγάλη ομοιότητα: Προσπαθούν να τιμολογήσουν το άγνωστο
Όταν παίζεις στοίχημα, μπορεί να δεις μια απόδοση 2.20 στην ελαμπετ -για παράδειγμα- και να αναρωτηθείς αν έχει αξία. Υπάρχουν μάλιστα και οδηγοί για να παίζεις στοίχημα που σε βοηθούν να εκτιμάς αν μια απόδοση είναι μεγαλύτερη από αυτή που δικαιολογούν οι πιθανότητες του αγώνα. Ως trader, μπορεί να κοιτάζεις μια μετοχή που κοστίζει 50€ και να προσπαθείς να εκτιμήσεις αν η αξία της είναι υψηλότερη ή χαμηλότερη.
Σε καμία από τις δύο περιπτώσεις δεν έχεις όλες τις πληροφορίες ούτε μπορείς να γνωρίζεις με σιγουριά τι θα συμβεί. Αναλύεις τα δεδομένα που διαθέτεις και αναζητάς περιπτώσεις όπου θεωρείς ότι η αγορά έχει κάνει λάθος στην τιμολόγηση. Το αν είχες δίκιο θα φανεί αργότερα.
Η θεμελιώδης διαφορά: Τι αγοράζεις πραγματικά;
Στο στοίχημα ποντάρεις σε ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Μόλις ολοκληρωθεί ο αγώνας, το στοίχημα κρίνεται και είτε πληρώνεσαι είτε χάνεις το ποντάρισμά σου. Με την αγορά μιας μετοχής, αποκτάς ένα μικρό ποσοστό μιας επιχείρησης. Η αξία της μπορεί να μεταβληθεί με τον χρόνο, ενώ η επιχείρηση μπορεί να παράγει κέρδη και να διανέμει μερίσματα. Γι’ αυτό μια μακροχρόνια επένδυση σε μετοχές δεν μπορεί να είναι οικονομικά ισοδύναμη με το στοίχημα. Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει ρίσκο, αλλά αυτό που αποκτάς και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να προκύψει το κέρδος διαφέρουν σε πολύ μεγάλο βαθμό.
Όταν το trading αρχίζει να μοιάζει με στοίχημα
Ένας επενδυτής μπορεί να αγοράσει μετοχές μιας επιχείρησης και να τις κρατήσει για χρόνια. Ένας trader μπορεί να αγοράσει τις ίδιες μετοχές το πρωί και να τις πουλήσει λίγες ώρες αργότερα, προσπαθώντας να κερδίσει από μια μικρή μεταβολή της τιμής τους. Το day trading όμως δεν μετατρέπει αυτόματα τη συναλλαγή σε μορφή τζόγου.
Η ομοιότητα με το στοίχημα αρχίζει να φαίνεται περισσότερο όταν ο trader κυνηγά το γρήγορο κέρδος χωρίς να υπολογίζει το ρίσκο, αγοράζει μια μετοχή μόνο και μόνο επειδή βλέπει ότι «όλοι αγοράζουν» ή αυξάνει το ποσό που ρισκάρει για να πάρει πίσω όσα έχασε. Όπως ένας παίκτης που ποντάρει βιαστικά μετά από ένα χαμένο δελτίο, έτσι κι εκείνος μπορεί να αφήσει την απογοήτευση ή τον ενθουσιασμό να καθορίσουν την επόμενη κίνησή του.
Όσο περισσότερο παραμερίζει την ανάλυση και βασίζεται στο συναίσθημα, τόσο περισσότερο η συμπεριφορά του θυμίζει εκείνη ενός παρορμητικού παίκτη στοιχήματος.
Και οι δύο πρέπει να ξέρουν πόσα μπορούν να χάσουν
Ένα στοίχημα μπορεί να χαθεί από ένα γκολ στις καθυστερήσεις. Μια μετοχή μπορεί να υποχωρήσει απότομα μετά από μια ανακοίνωση που δεν περίμενε κανείς. Ούτε ο παίκτης ούτε ο trader μπορούν να ελέγξουν το αποτέλεσμα, αλλά μπορούν να αποφασίσουν πόσα χρήματα θα ρισκάρουν σε κάθε τους επιλογή. Ο παίκτης δεν πρέπει να βάζει όλο το διαθέσιμο ποσό του σε ένα στοίχημα και ο trader δεν είναι λογικό να ρισκάρει όλα του τα χρήματα σε μία συναλλαγή.
Πρέπει και οι δύο να ξέρουν από πριν πόσα χρήματα αντέχουν να χάσουν και πότε να σταματήσουν. Ένα κερδισμένο δελτίο ή μια επιτυχημένη συναλλαγή μπορεί να τους δώσει αυτοπεποίθηση, δεν εγγυάται όμως ότι και οι επόμενες προβλέψεις θα βγουν σωστές.
Γιατί trader και παίκτης πέφτουν στις ίδιες ψυχολογικές παγίδες;
Μετά από τρία χαμένα δελτία, ο παίκτης στοιχήματος μπορεί να σκεφτεί ότι «κάπου τώρα θα γυρίσει», λες και οι προηγούμενες ήττες αυξάνουν τις πιθανότητες να κερδίσει στο επόμενο δελτίο. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει όταν ο trader βλέπει μια μετοχή να έχει χάσει μεγάλο μέρος της αξίας της και πιστεύει ότι «αποκλείεται να πέσει κι άλλο». Η πτώση της τιμής, όμως, δεν εγγυάται ότι θα ακολουθήσει άνοδος.
Οι δύο συμπεριφορές μοιάζουν και σε άλλες περιπτώσεις. Ο παίκτης για παράδειγμα μπορεί να ακολουθήσει ένα σημείο επειδή το παίζουν όλοι στην παρέα του. Ο trader μπορεί να αγοράσει μια μετοχή επειδή βλέπει να την αγοράζουν μαζικά και φοβάται μην χάσει την «ευκαιρία». Μετά από μια ζημιά, μπορεί και οι δύο να αυξήσουν το ρίσκο τους για να πάρουν πίσω τα χρήματα που έχασαν. Αν και εντελώς διαφορετικές αγορές, οι συμπεριφορές και οι αντιδράσεις είναι παρόμοιες.
Trader, επενδυτής ή τζογαδόρος; Η συμπεριφορά κάνει τη διαφορά
Ο επενδυτής μπορεί να αγοράσει μια μετοχή με σκοπό να την κρατήσει για χρόνια, ενώ ο trader αναζητά ευκαιρίες από τις μεταβολές της τιμής της σε μικρότερο χρονικό διάστημα, ακόμη και την ίδια μέρα. Το αν «τζογάρει» ή όχι όμως, εξαρτάται από τον τρόπο που παίρνει τις αποφάσεις του.
Ακολουθεί συγκεκριμένη στρατηγική ή αγοράζει με βάση το τι κάνουν οι άλλοι; Στηρίζει τις επιλογές του σε πραγματικά δεδομένα; Έχει ορίσει πόσο καιρό σκοπεύει να κρατήσει μια θέση και πόσα χρήματα είναι διατεθειμένος να χάσει; Καταγράφει τα αποτελέσματά του για να δει τι αποδίδει ή αλλάζει τακτική πάνω στα νεύρα του μετά από μια ζημιά; Η αγορά με την οποία ασχολείται κάποιος δεν αρκεί για να του βάλουμε μια «ταμπέλα». Ο τρόπος που παίρνει τις αποφάσεις του δείχνει αν λειτουργεί με σχέδιο ή αν η συμπεριφορά του θυμίζει περισσότερο τζόγο.
Τελικά, πόσο μοιάζουν το στοίχημα και το χρηματιστήριο;
Το trading δεν είναι αυτομάτως τζόγος, ενώ η μακροχρόνια επένδυση σε μια επιχείρηση διαφέρει ουσιαστικά από το στοίχημα. Ένας trader όμως που αγοράζει βιαστικά επειδή φοβάται ότι θα χάσει μια ευκαιρία ή αυξάνει το ρίσκο για να πάρει πίσω τα χαμένα του, μπορεί να συμπεριφέρεται όπως ένας παίκτης που κυνηγά το επόμενο δελτίο για να ρεφάρει γρήγορα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι συμπεριφορές μπορεί να μοιάζουν αρκετά, ακόμη και αν οι αγορές με τις οποίες ασχολούνται είναι εντελώς διαφορετικές.
Sponsored Content
