Υπάρχουν άνθρωποι που καταφέρνουν να συνδυάζουν δύο φαινομενικά διαφορετικές ικανότητες, την ενσυναίσθηση και την αναλυτική σκέψη. Μπορούν δηλαδή να εξετάζουν μια κατάσταση με λογική και ψυχραιμία, χωρίς όμως να αγνοούν τα συναισθήματα και τις ανάγκες των ανθρώπων γύρω τους.
Ο συνδυασμός αυτός μπορεί να τους βοηθήσει στις προσωπικές σχέσεις, στη δουλειά, αλλά και στη διαχείριση δύσκολων καταστάσεων. Αντί να αντιδρούν παρορμητικά, προσπαθούν πρώτα να κατανοήσουν τι πραγματικά συμβαίνει και στη συνέχεια να αναζητήσουν μια λύση που αφορά όλους τους εμπλεκόμενους.
Μάλιστα, ο τρόπος με τον οποίο μιλούν συχνά αποκαλύπτει αυτή την ισορροπία. Υπάρχουν ορισμένες φράσεις που χρησιμοποιούν σχεδόν αυθόρμητα στις καθημερινές συζητήσεις.
1. «Ας καταλάβουμε γιατί συμβαίνει αυτό συνέχεια»
Όταν ένα πρόβλημα επαναλαμβάνεται, οι ιδιαίτερα αναλυτικοί άνθρωποι δεν μένουν μόνο στην επιφάνειά του. Προσπαθούν να εντοπίσουν την πραγματική αιτία και να καταλάβουν ποιο μοτίβο βρίσκεται πίσω από αυτό.
Ταυτόχρονα, η ενσυναίσθησή τους τούς βοηθά να κάνουν αυτή την αναζήτηση χωρίς να κατηγορούν ή να φέρνουν τον συνομιλητή τους σε δύσκολη θέση. Στόχος τους είναι να κατανοήσουν το πρόβλημα και να βρουν μια λύση που θα βελτιώσει παράλληλα και τη σχέση μεταξύ των ανθρώπων.
2. «Βοήθησέ με να καταλάβω τι πραγματικά συμβαίνει»
Μια φαινομενικά απλή φράση μπορεί να αλλάξει εντελώς τον τόνο μιας συζήτησης. Το «βοήθησέ με να καταλάβω» δεν μεταφέρει επίθεση ή διάθεση αντιπαράθεσης, αλλά πρόσκληση για διάλογο.
Η ενσυναίσθηση, άλλωστε, δεν έχει μόνο μία μορφή. Διακρίνεται σε γνωστική, συναισθηματική και συμπονετική. Η πρώτη αφορά την κατανόηση των συναισθημάτων του άλλου, η δεύτερη την ικανότητα να συνδεόμαστε συναισθηματικά με αυτά και η τρίτη την πρόθεση να προσφέρουμε ουσιαστική βοήθεια.
Η συγκεκριμένη φράση μπορεί να λειτουργήσει ως ένας τρόπος να ενεργοποιηθούν και οι τρεις αυτές πλευρές.
3. «Ακούγεται σαν το Χ να σου προκαλεί το Ψ»
Οι άνθρωποι με υψηλή ενσυναίσθηση συχνά προσπαθούν να «καθρεφτίσουν» αυτό που αντιλαμβάνονται ότι νιώθει ο συνομιλητής τους. Με μια φράση όπως «ακούγεται σαν αυτό να σε κάνει να αισθάνεσαι έτσι», δείχνουν ότι προσέχουν και προσπαθούν να κατανοήσουν.
Παράλληλα, αφήνουν χώρο στον άλλον να τους διορθώσει. Δεν θεωρούν ότι γνωρίζουν καλύτερα τι αισθάνεται κάποιος, αλλά διατυπώνουν μια πιθανή ερμηνεία και περιμένουν την αντίδρασή του.
Η συγκεκριμένη δεξιότητα μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη και στον επαγγελματικό χώρο, καθώς βοηθά στη δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ συναδέλφων και προϊσταμένων.
4. «Ας διαχωρίσουμε τι συνέβη από το πώς νιώθουμε»
Σε μια έντονη στιγμή, είναι εύκολο να μπερδέψουμε τα γεγονότα με την ερμηνεία που τους δίνουμε. Ένα περιστατικό μπορεί να μας κάνει να αισθανθούμε ότι κάποιος μας επιτέθηκε ή μας υποτίμησε, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι αυτή ήταν η πρόθεσή του.
Η προσπάθεια να διαχωριστούν τα γεγονότα από τα συναισθήματα μπορεί να βοηθήσει στην πιο αντικειμενική αξιολόγηση μιας κατάστασης.
Μια σχετική προσέγγιση είναι η μέθοδος ABC, που χρησιμοποιείται στο πλαίσιο της Γνωσιακής Συμπεριφορικής Θεραπείας. Η μέθοδος εξετάζει το γεγονός που προκάλεσε την αντίδραση, τις πεποιθήσεις ή τις σκέψεις που το συνοδεύουν και, τέλος, τις συνέπειες που προκύπτουν.
Με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να γίνει ευκολότερο να εξετάσουμε μια κατάσταση με μεγαλύτερη ψυχραιμία.
5. «Επιτρέπεται να νιώθεις έτσι»
Η ενσυναίσθηση δεν σημαίνει ότι συμφωνούμε απαραίτητα με την άποψη κάποιου. Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως το συναίσθημά του είναι πραγματικό και αξίζει να ακουστεί.
Η φράση «επιτρέπεται να νιώθεις έτσι» δεν σημαίνει ότι όλα όσα συνέβησαν ερμηνεύονται με τον ίδιο τρόπο. Δείχνει όμως ότι το συναίσθημα του άλλου δεν απορρίπτεται.
Η αναγνώριση αυτή μπορεί να βοηθήσει έναν άνθρωπο να επεξεργαστεί καλύτερα αυτό που αισθάνεται, αντί να συσσωρεύει θυμό, απογοήτευση ή ένταση.
6. «Τι χρειάζεσαι αυτή τη στιγμή;»
Όταν κάποιος βρίσκεται σε δύσκολη κατάσταση, δεν χρειάζεται πάντα συμβουλές. Μερικές φορές χρειάζεται απλώς να τον ακούσουν, ενώ σε άλλες περιπτώσεις χρειάζεται μια συγκεκριμένη πρακτική λύση.
Η ερώτηση «τι χρειάζεσαι αυτή τη στιγμή;», αφήνει τον ίδιο τον άνθρωπο να προσδιορίσει τι θα τον βοηθούσε περισσότερο.
Στο εργασιακό περιβάλλον, για παράδειγμα, ένας προϊστάμενος που ακούει μια ανησυχία από έναν εργαζόμενο μπορεί αντί να αντιδράσει αμυντικά ή αυστηρά να ρωτήσει τι χρειάζεται για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα. Έτσι, η κατανόηση μετατρέπεται σε δράση.
7. «Πώς μπορώ να βοηθήσω;»
Οι άνθρωποι που συνδυάζουν αναλυτική σκέψη και ενσυναίσθηση δεν μένουν μόνο στην αναγνώριση του προβλήματος. Προσπαθούν να περάσουν και στο επόμενο βήμα, δηλαδή στην αντιμετώπισή του.
Η ερώτηση «πώς μπορώ να βοηθήσω;» δείχνει διάθεση για ουσιαστική στήριξη χωρίς να επιβάλλει στον άλλον μια συγκεκριμένη λύση.
Ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης, η ψυχραιμία και η πρακτική σκέψη μπορούν να αποδειχθούν πολύτιμες. Αντί για πανικό, το άτομο επικεντρώνεται στο τι μπορεί να γίνει από εδώ και πέρα.
8. «Αυτό είναι ένα καλό σημείο»
Η συγκεκριμένη φράση μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχει διαφωνία. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος αλλάζει άποψη. Δείχνει όμως ότι είναι πρόθυμος να ακούσει τον συνομιλητή του και να αναγνωρίσει ένα επιχείρημα που έχει βάση.
Αυτή η στάση μπορεί να περιορίσει τις συγκρούσεις, τόσο στη δουλειά όσο και στις προσωπικές σχέσεις.
Σε μια διαφωνία, η ανάγκη να αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο συχνά οδηγεί σε αδιέξοδο. Αντίθετα, η αναζήτηση κοινού εδάφους μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για μια πιο ουσιαστική συζήτηση.
9. «Άσε με να το σκεφτώ αυτό»
Οι άνθρωποι με ισχυρή αναλυτική σκέψη δεν αισθάνονται υποχρεωμένοι να έχουν αμέσως απάντηση για κάθε πρόβλημα.
Προτιμούν πολλές φορές να κάνουν ένα βήμα πίσω, να εξετάσουν τα δεδομένα και να σκεφτούν τις πιθανές συνέπειες κάθε επιλογής. Όταν μάλιστα υπάρχει και ενσυναίσθηση, λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο το ποια λύση είναι αποτελεσματική, αλλά και το πώς θα επηρεάσει τους ανθρώπους που εμπλέκονται.
Το να ζητήσει κάποιος χρόνο για να σκεφτεί δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη αναποφασιστικότητας. Μπορεί να είναι ένας τρόπος να αποφύγει τις βιαστικές αντιδράσεις και να καταλήξει σε μια πιο προσεκτική απόφαση.
Η ισορροπία είναι το σημαντικότερο
Η αναλυτική σκέψη από μόνη της δεν αρκεί, όπως και η ενσυναίσθηση χωρίς κριτική σκέψη μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένες εκτιμήσεις.
Ο συνδυασμός τους επιτρέπει σε έναν άνθρωπο να βλέπει ταυτόχρονα τι συμβαίνει στην πραγματικότητα και πώς αυτό επηρεάζει τους ανθρώπους γύρω του.
