Μια συμφωνία για την ασφάλεια της Γροιλανδίας, η οποία ενισχύει σημαντικά τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Αρκτική χωρίς να μεταβάλλει την κυριαρχία της Δανίας, ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, επιχειρώντας να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως επίλυση των αμερικανικών ανησυχιών για το στρατηγικής σημασίας νησί.
Η συμφωνία ΗΠΑ, Δανίας και Γροιλανδίας έρχεται έπειτα από μήνες έντονης διπλωματικής αντιπαράθεσης, στη διάρκεια των οποίων ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επανειλημμένα δηλώσει ότι η Ουάσιγκτον χρειάζεται τον έλεγχο της Γροιλανδίας για λόγους εθνικής ασφάλειας, όπως αναφέρει η Wall Street Journal. Το νέο πλαίσιο, ωστόσο, απέχει σημαντικά από την αρχική επιδίωξη για αγορά ή προσάρτηση του νησιού.
Περισσότερη αμερικανική στρατιωτική παρουσία
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, οι ΗΠΑ θα μπορούν να αυξήσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία και να αναπτύξουν νέες εγκαταστάσεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η Ουάσιγκτον διαθέτει ήδη στρατιωτική βάση στο Πιτούφικ, όπου σταθμεύουν περίπου 150 Αμερικανοί στρατιωτικοί. Η αμερικανική παρουσία στο νησί δεν είναι καινούργια: διαδοχικές συμφωνίες μεταξύ ΗΠΑ και Δανίας έχουν εδώ και δεκαετίες παραχωρήσει στην Ουάσιγκτον σημαντικά δικαιώματα για τη λειτουργία βάσεων, την ανάπτυξη υποδομών και την παρουσία αμερικανικών δυνάμεων.
Το νέο deal έρχεται να διευρύνει αυτό το υφιστάμενο πλαίσιο, με την αμερικανική πλευρά να σχεδιάζει μεγαλύτερη στρατιωτική παρουσία.
Παράλληλα, η συμφωνία προβλέπει ότι χώρες που δεν ανήκουν στο ΝΑΤΟ, με την Κίνα και τη Ρωσία να βρίσκονται προφανώς στο επίκεντρο, δεν θα μπορούν να δημιουργήσουν στρατιωτικές βάσεις ή να πραγματοποιήσουν επενδύσεις που θα μπορούσαν να θεωρηθούν απειλητικές για την αμερικανική ασφάλεια, χωρίς την έγκριση της Ουάσιγκτον.
Η Γροιλανδία παραμένει υπό δανική κυριαρχία
Παρά τη γλώσσα που χρησιμοποίησε ο Τραμπ, Κοπεγχάγη και Νουούκ επιμένουν ότι η συμφωνία δεν παραχωρεί την κυριαρχία της Γροιλανδίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Δανία υποστηρίζει ότι το πλαίσιο ενισχύει την ασφάλεια στην Αρκτική και στον Βόρειο Ατλαντικό, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας, καθώς και το δικαίωμα του λαού της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση.
Το ίδιο το περιεχόμενο της συμφωνίας, πάντως, δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί στο σύνολό του. Αυτό αφήνει ανοιχτά σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την ακριβή έκταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας, τα δικαιώματα της Ουάσιγκτον και το εύρος των περιορισμών στις ξένες επενδύσεις.
{https://x.com/CBSNews/status/2101362820663169331}
Ακόμη και αν η Γροιλανδία γίνει ανεξάρτητη
Ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο του deal είναι ότι η αμερικανική στρατιωτική παρουσία προβλέπεται να μπορεί να συνεχιστεί ακόμη και στην περίπτωση που η Γροιλανδία αποκτήσει στο μέλλον την ανεξαρτησία της.
Αυτό προσδίδει στη συμφωνία μεγαλύτερο στρατηγικό βάθος. Η Ουάσιγκτον δεν επιχειρεί απλώς να εξασφαλίσει τη σημερινή της θέση στο νησί, αλλά να διαμορφώσει ένα πλαίσιο που θα παραμένει χρήσιμο ακόμη και αν αλλάξει το πολιτικό καθεστώς της Γροιλανδί
Γιατί η Γροιλανδία έχει τόσο μεγάλη στρατηγική αξία
Η Γροιλανδία βρίσκεται σε κομβικό σημείο ανάμεσα στη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και την Αρκτική. Η γεωγραφική της θέση την καθιστά σημαντική για την αεράμυνα, την έγκαιρη προειδοποίηση, την παρακολούθηση της Αρκτικής και τον έλεγχο των θαλάσσιων και εναέριων διαδρομών του Βόρειου Ατλαντικού.
Οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη στρατιωτική εγκατάσταση στη Γροιλανδία, την αμερικανική βάση στο Πιτούφικ, και από προηγούμενες συμφωνίες έχουν σημαντικά δικαιώματα σχετικά με την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο νησί. Η νέα συμφωνία έρχεται να διευρύνει και να ενισχύσει αυτό το πλαίσιο.
Παράλληλα, το ενδιαφέρον της Ουάσιγκτον συνδέεται και με τις φυσικές πηγές της Γροιλανδίας. Το νησί διαθέτει κοιτάσματα κρίσιμων ορυκτών, γεγονός που το καθιστά σημαντικό στο πλαίσιο του διεθνούς ανταγωνισμού για τις Κοπεγχάγη, το βασικό αποτέλεσμα είναι ότι διατηρείται η κυριαρχία της επί της Γροιλανδίας, ενώ ταυτόχρονα επιχειρείται να τερματιστεί μια κρίση που είχε προκαλέσει σοβαρές εντάσεις στις σχέσεις της με την Ουάσιγκτον πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται σε προηγμένες τεχνολογίες και αμυντικά συστήματα.
Τι σημαίνει για τη Δανία
Για την Κοπεγχάγη, το βασικό αποτέλεσμα είναι ότι διατηρείται η κυριαρχία της επί της Γροιλανδίας, ενώ ταυτόχρονα επιχειρείται να τερματιστεί μια κρίση που είχε προκαλέσει σοβαρές εντάσεις στις σχέσεις της με την Ουάσιγκτον.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, χαιρέτισε τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι ενισχύει την κοινή ασφάλεια στην Αρκτική και τον Βόρειο Ατλαντικό. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι απαιτούνται κοινοβουλευτικές διαδικασίες πριν τεθεί σε ισχύ.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρεντέρικ Νίλσεν, δήλωσε ότι η συμφωνία αναγνωρίζει τα συμφέροντα της Γροιλανδίας και τη θέση της στη διεθνή συνεργασία.
Το «για πάντα» του Τραμπ και τα σημεία που παραμένουν θολά
Το σημαντικότερο ίσως στοιχείο που εξασφαλίζουν «για πάντα» την ασφάλεια της Γροιλανδίας. Οι πληροφορίες από τη Δανία και τη Γροιλανδία, όμως, είναι πιο προσεκτικές και υπογραμμίζουν ότι η συμφωνία χρειάζεται ακόμη τις προβλεπόμενες εγκρίσεις. μένει να αποσαφηνιστεί είναι η πραγματική έκταση των δεσμεύσεων που αναλαμβάνονται.
Ο Τραμπ μίλησε για μια συμφωνία χωρίς ημερομηνία λήξης και για δυνατότητα των ΗΠΑ να εξασφαλίζουν «για πάντα» την ασφάλεια της Γροιλανδίας. Οι πληροφορίες από τη Δανία και τη Γροιλανδία, όμως, είναι πιο προσεκτικές και υπογραμμίζουν ότι η συμφωνία χρειάζεται ακόμη τις προβλεπόμενες εγκρίσεις.
Μέχρι να δημοσιοποιηθεί το πλήρες κείμενο, παραμένουν επομένως ανοιχτά ερωτήματα: πόσες αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούν να σταθμεύουν στη Γπώς, δεν αλλάζει τον χάρτη της Γροιλανδίας. Αλλάζει, τουλάχιστον σε επίπεδο στρατηγικού σχεδιασμού, το πλαίσιο μέσα στο οποίο οι ΗΠΑ, η Δανία και η Γροιλανδία θα διαχειρίζονται την ασφάλεια ενός από ταμένου και η κοινοβουλευτική διαδικασία. Εκεί θα φανεί εάν το «μόνιμο» καθεστώς που περιγράφει ο Τραμπ μεταφράζεται σε αντίστοιχα ισχυρές και συγκεκριμένες νομικές δεσμεύσεις ή εάνροιλανδία, πόσο μπορούν να επεκταθούν οι εγκαταστάσεις, ποιος θα αποφασίζει για νέες στρατιωτικές υποδομές και ποιο ακριβώς θα είναι το καθεστώς των «ευαίσθητων» επενδύσεων.
Η συμφωνία, συνεπώς, δεν αλλάζει τον χάρτη της Γροιλανδίας. Αλλάζει, τουλάχιστον σε επίπεδο στρατηγικού σχεδιασμού, το πλαίσιο μέσα στο οποίο οι ΗΠΑ, η Δανία και η Γροιλανδία θα διαχειρίζονται την ασφάλεια ενός από τα πλέον κρίσιμα σημεία της Αρκτικής.
Το επόμενο βήμα θα είναι η δημοσιοποίηση του πλήρους κειμένου και η κοινοβουλευτική διαδικασία. Εκεί θα φανεί εάν το «μόνιμο» καθεστώς που περιγράφει ο Τραμπ μεταφράζεται σε αντίστοιχα ισχυρές και συγκεκριμένες νομικές δεσμεύσεις ή εάν η τελική συμφωνία είναι πιο περιορισμένη από την πολιτική εικόνα που παρουσιάστηκε αρχικά.
