Ο πρόεδρος Τραμπ ταξίδεψε στις όχθες της Λίμνης της Γενεύης για τη φετινή σύνοδο κορυφής της Ομάδας των Επτά (G-7),για να βρει τους στενότερους συμμάχους της Αμερικής πιο πρόθυμους από ποτέ να ξεκινήσουν τα «όχι».
Μετά από χρόνια απειλών για δασμούς, διπλωματικών παλινδρομήσεων και δημόσιων αντιπαραθέσεων, πολλοί παγκόσμιοι ηγέτες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο Τραμπ δεν αποτελεί μια προσωρινή διακοπή της διεθνούς τάξης, αλλά ένα μόνιμο χαρακτηριστικό της - μια αναδιάταξη που είναι πιθανό να διαρκέσει, ανεξάρτητα από το ποιος κάθεται στο Οβάλ Γραφείο. Αντί απλώς να συμβιβάζονται με τον Τραμπ, προετοιμάζονται όλο και περισσότερο για ένα μέλλον στο οποίο οι ΗΠΑ θα είναι ένας λιγότερο προβλέψιμος εταίρος και η Ευρώπη θα είναι λιγότερο διατεθειμένη να ακολουθεί την ηγεσία της Αμερικής.
Αυτή η μετατόπιση πλανάται πάνω από τη σύνοδο κορυφής, η οποία ξεκίνησε χθες, καθώς οι παρενέργειες από τον πόλεμο στο Ιράν συνεχίζουν να κλυδωνίζουν την παγκόσμια οικονομία, μεταβάλλοντας τις αγορές ενέργειας και εγείροντας φόβους για αναζωπύρωση του πληθωρισμού - παρόλο που ο Τραμπ ανακοίνωσε την Κυριακή τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Ο Τραμπ έφτασε στη Γενελυη αναζητώντας αποδείξεις ότι η ανατρεπτική του προσέγγιση στη διπλωματία φέρνει αποτελέσματα - ότι οι σύμμαχοι προσαρμόζονται στις αμερικανικές προτεραιότητες για το εμπόριο, την τεχνητή νοημοσύνη, την ασφάλεια και την Κίνα. Πολλοί από τους ηγέτες που συγκεντρώνονται εδώ μοιράζονται ορισμένους από τους ευρύτερους στόχους της Αμερικής, αλλά είναι επίσης όλο και πιο πρόθυμοι να αντισταθούν στην πίεση των ΗΠΑ.
«Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα θεμελιωδώς διαφορετικό σημείο από ό,τι πριν από μερικά χρόνια», δήλωσε ο Μαξ Μπέργκμαν, διευθυντής του Προγράμματος Ευρώπης, Ρωσίας και Ευρασίας στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS). «Υπάρχουν πλέον πολιτικά όρια στο να ικανοποιείται απλώς κάθε απαίτηση της Ουάσιγκτον».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν η πιο αναγκαία στρατιωτική δύναμη στη Δυτική συμμαχία, παρέχοντας την πυρηνική ομπρέλα, τις υπηρεσίες πληροφοριών και μεγάλο μέρος τα logistics του ΝΑΤΟ. Όμως, ένας αυξανόμενος αριθμός ηγετών έχει ξεκινήσει να διερευνά το πώς θα μοιάζει ένας κόσμος, στον οποίο η Αμερική δεν θα είναι πλέον πρόθυμη να ηγηθεί κάθε διεθνούς απάντησης.
Αυτή η συζήτηση απέκτησε επείγοντα χαρακτήρα λόγω του Ιράν, μιας σύγκρουσης που αποκάλυψε την αυξανόμενη δυσφορία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για τις συνέπειες των αποφάσεων που λαμβάνονται στις ΗΠΑ και αντηχούν πολύ πέρα από τα σύνορά τους. Τρεις από τις τέσσερις διμερείς συναντήσεις του Τραμπ αυτή την εβδομάδα θα είναι με ηγέτες της Μέσης Ανατολής. Οι παγκόσμιοι ηγέτες επιθυμούσαν διακαώς μια επίλυση του πολέμου, αλλά οι επιπτώσεις του επιμένουν, και τα χαμηλά ποσοστά δημοτικότητας του Τραμπ στο εξωτερικό σημαίνουν ότι κάθε χειραψία, φωτογραφικό στιγμιότυπο και δημόσιος εναγκαλισμός εγκυμονεί πολιτικό ρίσκο.
Ακόμη και καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες, ωστόσο, προετοιμάζονται για ένα μέλλον λιγότερο εξαρτημένο από την Ουάσιγκτον, φροντίζουν να αποφεύγουν μια ανοιχτή ρήξη με τον Τραμπ.
Οι διοργανωτές της συνόδου έχουν προσπαθήσει να αποφύγουν μέρος της διπλωματικής τριβής που συνοδεύει πρόσφατες επαφές του Τραμπ με ξένους ηγέτες. Η συγκέντρωση αναβλήθηκε κατά μία ημέρα για να διευκολυνθεί ο εορτασμός των 80ών γενεθλίων - μια εκδήλωση του Λευκού Οίκου που ονομάστηκε «UFC Freedom 250». Ο πρόεδρος της Νότιας Αφρικής, Σίριλ Ραμαφόζα - ο οποίος «ανέχτηκε» πέρυσι στο Οβάλ Γραφείο τον Τραμπ να αναπαράγει αβάσιμους ισχυρισμούς περί λευκής γενοκτονίας στη Νότια Αφρική - δεν προσκλήθηκε. Και ο Μακρόν θα προσφέρει στον Τραμπ ένα «κόσμημα» της γαλλικής κρατικής διπλωματίας: ένα ιδιωτικό δείπνο στο Παλάτι των Βερσαλλιών πριν εκείνος επιστρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παρόλα αυτά, το να προβλέψει κανείς ποια εκδοχή του προέδρου θα κατέβει από το Air Force One παραμένει ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση.
Ο Τραμπ έχει επιδείξει ικανότητα για προσωπική διπλωματία και επίτευξη συμφωνιών, αλλά και για δημόσιες αντιπαραθέσεις με συμμάχους, απότομες αλλαγές πολιτικής και απομακρύνσεις από προσεκτικά διαπραγματευμένες συναινέσεις.
Οι ευρωπαίοι ηγέτες είχαν σχεδόν μια δεκαετία για να τελειοποιήσουν την τέχνη της διαχείρισης των κυκλοθυμικών διαθέσεων του Τραμπ και κατάφεραν να ξεπεράσουν τις περισσότερες από τις περσινές συναντήσεις τους χωρίς απώλειες. Όμως τα δεδομένα άλλαξαν φέτος, αφότου ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκίνησε να διεκδικεί τον έλεγχο της Γροιλανδίας από τη Δανία.
Σε κάποιο σημείο, ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες πίστευαν ότι ο Τραμπ ήταν στα πρόθυρα να διατάξει αμερικανικά στρατεύματα να εισβάλουν στο παγωμένο νησιωτικό έδαφος - μια κίνηση που θα μετέτρεπε τις Ηνωμένες Πολιτείες από την κύρια στρατιωτική δύναμη του ΝΑΤΟ στην κύρια στρατιωτική του απειλή. Ο Τραμπ ήταν ήδη σχετικά αντιδημοφιλής στην Ευρώπη. Όμως το επεισόδιο της Γροιλανδίας έριξε τα ποσοστά του σε νέα χαμηλά, δημιουργώντας κινδύνους ακόμη και για κάποιους από τους φυσικούς του συμμάχους, αν εμφανίζονταν πολύ κοντά του.
«Οι ιστορικοί θα δείξουν τη Γροιλανδία ως το σημείο όπου η διατλαντική συμμαχία άρχισε να διαλύεται, όπου ξεκίνησε πραγματικά το διαζύγιο», δήλωσε ο Μπέργκμαν, προσθέτοντας ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναρωτήθηκαν: «Τι κερδίζουν πραγματικά με το να κολακεύουν τον Τραμπ και να γονατίζουν μπροστά του;»
Η σύνοδος κορυφής αναμένεται να λειτουργήσει όχι μόνο ως φόρουμ για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων, αλλά και ως μέτρο του πώς οι εταίροι της Αμερικής πλοηγούνται σε μια πιο αβέβαιη εποχή της αμερικανικής διπλωματίας.
Λίγοι ηγέτες έχουν υποστηρίξει το επιχείρημα της ευρωπαϊκής αυτονομίας με μεγαλύτερη έμφαση από τον οικοδεσπότη της συνόδου των G-7, τον γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν. Για χρόνια ο Μακρόν παροτρύνει την Ευρώπη να γίνει πιο ανεξάρτητη στρατηγικά, υποστηρίζοντας ότι η ήπειρος θα πρέπει να είναι ικανή να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της και να προβάλλει ισχύ ακόμη και όταν οι προτεραιότητες της Αμερικής αποκλίνουν από τις δικές της. Καθώς μπαίνει στο τελευταίο έτος της προεδρίας του, ο Μακρόν συνεχίζει να προωθεί αυτό το όραμα, παρόλο που ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ήταν διστακτικές να απομακρυνθούν πολύ από την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας.
Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου που έδωσαν μια πρόγευση του ταξιδιού του προέδρου δήλωσαν ότι ο Τραμπ θα συνεχίσει να πιέζει τις ευρωπαϊκές χώρες να διαδραματίσουν μεγαλύτερο ρόλο στην άμυνά τους.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να έχουν τον ηγετικό ρόλο σε κάθε περιοχή του κόσμου, και υπάρχουν χώρες στην Ευρώπη που έχουν τεράστιες δυνατότητες να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος του βάρους», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης.
Μέσα σε αυτές τις εντάσεις, ο Μακρόν, ο οποίος συναντήθηκε με τον Τραμπ το βράδυ της Δευτέρας, έχει εμφανιστεί πιο πρόθυμος να ασκήσει κριτική στον Τραμπ.
«Δεν πρέπει να υποτιμούμε ότι πρόκειται για μια μοναδική στιγμή όπου ένας πρόεδρος των ΗΠΑ, ένας ρώσος πρόεδρος και ένας κινέζος πρόεδρος είναι απολύτως εναντίον των Ευρωπαίων. Επομένως, αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή για να ξυπνήσουμε», δήλωσε ο Μακρόν κατά τη διάρκεια μιας άτυπης συνάντησης των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Απρίλιο. «Τώρα, πολλοί συνάδελφοι είναι πιο ξεκάθαροι, επειδή μετά από τόσα χρόνια λέμε, εντάξει, πρέπει να αντιδράσουμε. Πρέπει να ενεργήσουμε ως Ευρωπαίοι, να είμαστε πιο ενωμένοι, να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας, τα δικά μας συμφέροντα. Και για μένα, αυτή είναι η σωστή κατεύθυνση».
Ωστόσο η επιδίωξη του Μακρόν για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ανεξαρτησία δεν σήμανε την εγκατάλειψη των Ηνωμένων Πολιτειών ή την αποξένωση του Τραμπ. Συχνά συνδύαζε τις εκκλήσεις για ευρωπαϊκή αυτοδυναμία με μια ασυνήθιστα προσωπική προσέγγιση στη διαχείριση του αμερικανού ομολόγου του. Με την πάροδο των ετών, ο Μακρόν προσπάθησε να καλλιεργήσει τη σχέση του με τον αμερικανό πρόεδρο μέσα από ένα μείγμα διπλωματίας και θεάματος, φιλοξενώντας τον στον Πύργο του Άιφελ, δίνοντάς του θέση στην πρώτη σειρά στη στρατιωτική παρέλαση της Ημέρας της Βαστίλης στη Γαλλία και καλωσορίζοντάς τον στην επαναλειτουργία του Καθεδρικού Ναού της Παναγίας των Παρισίων.
Όμως πιο πρόσφατα, ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν ώθησε τους ευρωπαίους πολιτικούς να αποστασιοποιηθούν από τις συγκρούσεις των ΗΠΑ και τον πρόεδρό τους. Ακόμη και για μερικούς από τους στενότερους συμμάχους του Τραμπ εδώ, με κυριότερη την ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, η ευθυγράμμιση με τον πρόεδρο έχει γίνει πιο ρισκαδόρικη μετά την κρίση με τη Γροιλανδία και καθώς ο πόλεμος κλυδωνίζει την παγκόσμια οικονομία.
Η γιαπωνέζα πρωθυπουργός Σανάε Τακάιτσι, συμμετέχοντας στην πρώτη της σύνοδο κορυφής των G-7, αναμένεται να χρησιμοποιήσει τις σχέσεις της με τον Τραμπ, τους Ευρωπαίους ηγέτες και βασικούς εταίρους της Μέσης Ανατολής για να βοηθήσει στην εκτόνωση των εντάσεων. Η Ιαπωνία έχει επιδιώξει να διαδραματίσει διπλωματικό ρόλο στον απόηχο του αμερικανο-ισραηλινού πολέμου στο Ιράν, διατηρώντας παράλληλα στενούς δεσμούς σε όλη την περιοχή.
Ο πολιτικά πιεσμένος πρωθυπουργός της Βρετανίας, Κιρ Στάρμερ, φτάνει στο Εβιάν βρισκόμενος σε χαμηλά επίπεδα τόσο όσον αφορά την πολιτική του θέση στο εσωτερικό όσο και τη σχέση του με τον Τραμπ. Ο πρωθυπουργός είναι αντιμέτωπος με μια υποβόσκουσα αμφισβήτηση της ηγεσίας του μέσα στο ίδιο του το κόμμα και έχει δεχτεί την οργή του προέδρου επειδή δεν συμμετείχε στις επιθέσεις κατά του Ιράν.
Και οι δύο αυτοί παράγοντες έχουν ωθήσει την κυβέρνηση του Στάρμερ πιο κοντά στην Ευρώπη, σχεδόν μια δεκαετία αφότου οι Βρετανοί ψήφισαν υπέρ της αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Είναι ασαφές εάν ο Στάρμερ θα επιστρέψει στην εύνοια του Τραμπ. Η δημόσια περιφρόνηση του προέδρου προς τον Στάρμερ για το θέμα του Ιράν - αποκαλώντας τον δειλό, ειρωνευόμενος τα βρετανικά αεροπλανοφόρα και περιγράφοντας το Ηνωμένο Βασίλειο ως «πολύ, πολύ μη συνεργάσιμο» - έχει δηλητηριάσει την «ειδική σχέση» που ο Στάρμερ πέρασε τον πρώτο του χρόνο στην εξουσία προσπαθώντας να φροντίσει.
Το τεντωμένο σκοινί στο οποίο βαδίζουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανατραπεί από τον Τραμπ, ο οποίος έχει επανειλημμένα δείξει διάθεση να εκθέτει το χάσμα ανάμεσα στη δημόσια στάση τους και την ιδιωτική τους διπλωματία.
Πέρυσι ο Τραμπ δημοσιοποίησε γραπτά μηνύματα του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο οποίος επανούσε τις προσπάθειες του προέδρου να πιέσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να δαπανήσουν περισσότερα για την άμυνα, κάνοντας δημόσια την ιδιωτική διπλωματία μεταξύ ηγετών.
Ένας ευρωπαίος ηγέτης σχολίασε αργότερα ότι αν ο Τραμπ εξέθετε παρόμοια μηνύματα από τον ίδιο, οι ψηφοφόροι στην πατρίδα του θα επαναστατούσαν.
Το επεισόδιο υπογράμμισε μια πρόκληση που αντιμετωπίζουν πολλοί ηγέτες που συγκεντρώνονται στη Γαλλία: την εξισορρόπηση της δημόσιας αντίστασης στον Τραμπ με τους ιδιωτικούς συμβιβασμούς που συχνά απαιτούνται για τη διαχείρισή του - όλο αυτό την ώρα που έχουν να κάνουν με έναν πρόεδρο που έχει δείξει προθυμία να τραβήξει την κουρτίνα πίσω από το θέατρο της διπλωματίας.
Αν το Εβιάν είναι η πρώτη πράξη, η συνέχεια έρχεται τρεις εβδομάδες αργότερα στην Άγκυρα της Τουρκίας, όταν πολλοί από τους ίδιους ηγέτες θα συγκεντρωθούν ξανά για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ με θέμα τις αμυντικές δαπάνες, τις στρατιωτικές δεσμεύσεις και το μέλλον της διατλαντικής συμμαχίας.
Πηγή: Washington Post
