Σε έναν πόλεμο που καθορίζεται ολοένα και περισσότερο από τη ροή και την τιμή του πετρελαίου, μία χώρα αναδεικνύεται ήδη νικήτρια - και δεν συμμετέχει καν στη συγκεκριμένη σύρραξη.
Την ώρα που η αμερικανοϊσραηλινή επιχείρηση κατά του Ιράν εκτοξεύει τις τιμές του πετρελαίου και εγείρει ερωτήματα για το κάτα πόσο οι ΗΠΑ «αντέχουν» ένα παρατεταμένο σοκ τιμών, η Ρωσία αποκομίζει ήδη τα οφέλη.
Η μεταστροφή στην τύχη της Ρωσίας, τόσο κυριολεκτικά όσο και μεταφορικά, υπήρξε εντυπωσιακή. Μόλις πριν από δύο εβδομάδες, ο Βλαντίμιρ Πούτιν βρισκόταν υπό αυξανόμενη πίεση καθώς οι κυρώσεις γίνονταν αυστηρότερες.
Σήμερα, με άφθονα αποθέματα αργού πετρελαίου και χωρίς περιορισμούς από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η Ρωσία αποκομίζει σημαντικά κέρδη.
Όχι μόνο η τιμή του ρωσικού αργού τύπου Urals εκτινάχθηκε, αλλά και η έκπτωση που η Ρωσία αναγκαζόταν να προσφέρει λόγω των κυρώσεων έχει εξαφανιστεί, προσφέροντας απρόσμενα κέρδη στο Κρεμλίνο και στην πολεμική του εκστρατεία κατά της Ουκρανίας.
Τα έσοδα της Ρωσίας από το πετρέλαιο μειώθηκαν κατά 18% πέρυσι, σύμφωνα με το Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA), και φαίνονταν να συνεχίζουν να υποχωρούν τον Ιανουάριο, ασκώντας πραγματική πίεση στη ρωσική οικονομία.
Με μία κίνηση, όμως, οι επιθέσεις κατά του Ιράν χαλάρωσαν αυτή την πίεση: τα έσοδα αυξήθηκαν κατά 17% τις τελευταίες δύο εβδομάδες, ενώ οι εξαγωγές από τα βόρεια ρωσικά λιμάνια αυξήθηκαν κατά 24%.
Όσο το φορτίο μεταφέρεται, η αξία του εκτινάσσεται
Η αλλαγή στην οικονομική συγκυρία μπορεί να φανεί μέσα από την πορεία ενός μόνο πλοίου του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» της Ρωσίας.
Τον Φεβρουάριο, το Sky News εντόπισε το δεξαμενόπλοιο Kousai, υπό σημαία Σιέρα Λεόνε, καθώς περνούσε από τα Στενά του Ντόβερ. Με χωρητικότητα περίπου 750.000 βαρελιών, το φορτίο του άξιζε περίπου 40 εκατομμύρια δολάρια όταν φορτώθηκε με αργό πετρέλαιο στο Ουστ-Λούγκα της Βαλτικής στις 2 Φεβρουαρίου.
Όταν πέρασε από το Ντόβερ οκτώ ημέρες αργότερα, η αξία του είχε φτάσει περίπου τα 42 εκατομμύρια δολάρια, καθώς το αργό Urals διαπραγματευόταν στα 56 δολάρια το βαρέλι, δηλαδή 13 δολάρια κάτω από το Brent.
Εννέα ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, το Urals ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι. Έτσι, όταν το Kousai πέρασε από τη Σρι Λάνκα καθ’ οδόν προς την Ινδία στις 9 Μαρτίου, το φορτίο του άξιζε περίπου 75 εκατομμύρια δολάρια. Την Πέμπτη το πρωί, καθώς πλησίαζε το λιμάνι Παραντίπ, η αξία είχε υποχωρήσει ξανά στα 65 εκατομμύρια δολάρια, αντανακλώντας την τιμή των 87 δολαρίων το βαρέλι.
Ινδία και Κίνα στρέφονται στο ρωσικό πετρέλαιο
Τα γεγονότα των τελευταίων δύο εβδομάδων έχουν μειώσει την πίεση που είχε συσσωρευτεί από την εισβολή στην Ουκρανία με στόχο τον περιορισμό των ρωσικών εσόδων από το πετρέλαιο.
Κυρώσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Αυστραλία, τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν στοχοποιήσει χιλιάδες Ρώσους ιδιώτες και εταιρείες, καθώς και εκατοντάδες δεξαμενόπλοια του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά αργού πετρελαίου σε όλο τον κόσμο.
Με τις δυτικές αγορές ουσιαστικά κλειστές για τις ρωσικές εξαγωγές, η Ινδία και η Κίνα έγιναν οι μεγαλύτεροι αγοραστές ρωσικού αργού. Ωστόσο, οι αμερικανικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν στο Νέο Δελχί τον Φεβρουάριο φάνηκε να προκαλούν σοβαρό πλήγμα.
Την περασμένη εβδομάδα, όμως, οι ΗΠΑ προσέφεραν στην Ινδία μια εξαίρεση 30 ημερών από αυτούς τους περιορισμούς - μια έμμεση αναγνώριση ότι, με το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου να έχει περιοριστεί λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, η ινδική ζήτηση θα μπορούσε να ωθήσει τις τιμές ακόμη υψηλότερα.
Η Ρωσία επωφελείται επίσης από τη διακοπή της τροφοδοσίας προς την Κίνα, η οποία προμηθεύεται σχεδόν το μισό των εισαγωγών πετρελαίου της από κράτη του Κόλπου, τα οποία προς το παρόν δεν μπορούν να στείλουν δεξαμενόπλοια μέσω του Περσικού Κόλπου.
«Η άνοδος των τιμών της ενέργειας που προκλήθηκε από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ενισχύει τα έσοδα του Κρεμλίνου από πετρέλαιο και φυσικό αέριο, συμβάλλοντας στη χρηματοδότηση του πολεμικού του ταμείου. Στην πράξη, η γεωπολιτική αναταραχή και τα κενά στην πολιτική κυρώσεων χαρίζουν στη Ρωσία απρόσμενα κέρδη, ακριβώς τη στιγμή που οι κυρώσεις άρχιζαν να αποδίδουν», δήλωσε ο Ισαάκ Λέβι του CREA.
«Η αμερικανική εξαίρεση που επιτρέπει στην Ινδία να συνεχίσει να αγοράζει ρωσικό πετρέλαιο από εταιρείες που βρίσκονται υπό κυρώσεις θα περιορίσει τον αντίκτυπο των κυρώσεων. Οι εκπτώσεις στο ρωσικό αργό έχουν σχεδόν εξαφανιστεί και δεξαμενόπλοια που παρέμεναν αδρανή ετοιμάζονται τώρα ξανά να εκφορτώσουν σε ινδικά λιμάνια».
Όσο περισσότερο διαρκεί η σύγκρουση με το Ιράν, τόσο πιθανότερο είναι να επωφεληθεί η Ρωσία.
