Τη Δευτέρα, ο Αμερικανός πρόεδρος –σε μια μάλλον ασυνάρτητη συνέντευξή του– άνοιξε την πόρτα της εξόδου από τον πόλεμο του Ιράν, ενισχύοντας τις υποψίες πως δεν υπάρχει το παραμικρό σχέδιο για το τι θα ακολουθήσει.
Αφού είχε προηγουμένως αφήσει να εννοηθεί σε δημοσιογράφο του CBS News ότι ο πόλεμος «είχε ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό, σχεδόν πλήρως», στη συνέχεια απέφυγε ερώτηση για το αν αυτό σήμαινε ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να τελειώσει αυτή την εβδομάδα. «Όχι, αλλά σύντομα. Νομίζω σύντομα. Πολύ σύντομα».
Οι δημοσιογράφοι προσπάθησαν ξανά: «Είπατε ότι ο πόλεμος έχει "σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί". Αλλά ο δικός σας υπουργός Άμυνας λέει ότι "αυτό είναι μόνο η αρχή". Ποιο από τα δύο ισχύει;»
«Νομίζω ότι θα μπορούσατε να πείτε και τα δύο», απάντησε ο Τραμπ.
Ακολουθούν πέντε σενάρια που παρουσιάζει σήμερα το Axios για το πώς θα μπορούσε να τελειώσει ο πόλεμος με το Ιράν.
1. Kατάπαυση του πυρός μετά από διαπραγματεύσεις και πυρηνική συμφωνία
Ο τερματισμός του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους που έχει διακηρύξει ο Τραμπ από την έναρξη της επιχείρησης «Επική Οργή».
Το Ιράν και οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν τρεις γύρους έμμεσων πυρηνικών συνομιλιών στη Γενεύη λίγες ημέρες πριν ξεκινήσει ο πόλεμος, όμως οι απεσταλμένοι του Τραμπ κατέληξαν τελικά στο συμπέρασμα ότι η Τεχεράνη δεν εργαζόταν σοβαρά για μια συμφωνία.
Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα στο Fox News ότι η επανέναρξη των συνομιλιών είναι «πιθανή», αλλά ότι είναι απογοητευμένος από την επιλογή του σκληροπυρηνικού Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ως διαδόχου του εκλιπόντος πατέρα του.
Η ιδιαιτερότητα: Μια ημέρα πριν αρχίσουν τα πλήγματα, οι μεσολαβητές του Ομάν δήλωσαν ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει να μην αποθηκεύσει ποτέ εμπλουτισμένο ουράνιο, χαρακτηρίζοντας την ειρήνη «εφικτή». Δεν είναι σαφές πώς ο πόλεμος θα επηρεάσει μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
2. Το μοντέλο της Βενεζουέλας
Ο Τραμπ έχει επισημάνει τη Βενεζουέλα –χώρα στην οποία «φυτεύτηκε» ως διάδοχος του Μαδούρο η αντιπρόεδρος, Ντέλσι Ροντρίγκες– ως πιθανό πρότυπο για το Ιράν.
Ο Aμερικανός πρόεδρος υποστήριξε, εξάλλου, πως το Ιράν «έκανε μεγάλο λάθος» με τον διορισμό του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης μπορεί να μην παραμείνει για πολύ στην εξουσία.
Στην πραγματικότητα, πέρα από τη γεωγραφία, η σύγκριση Ιράν - Βενεζουέλας έχει αρκετά προβλήματα. Οι ειδικοί λένε ότι η εξίσωση των δύο χωρών παρερμηνεύει τη δομή εξουσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Το καθεστώς έχει επιβιώσει 47 χρόνια κυρώσεων, πολέμων και εσωτερικών εξεγέρσεων – εδραιώνοντας τη θέση του μέσα από στρατιωτικούς, θρησκευτικούς και πολιτικούς θεσμούς σχεδιασμένους να αντέχουν πέρα από οποιονδήποτε ηγέτη.
Για τους Ιρανούς διαδηλωτές που έχουν ρισκάρει τη ζωή τους ζητώντας αλλαγή καθεστώτος, ένας ηγέτης που θα στηρίζεται από τις ΗΠΑ αλλά θα προέρχεται από το ίδιο το σύστημα θα μπορούσε να θεωρηθεί προδοσία και όχι απελευθέρωση.
3. Λαϊκή εξέγερση και κατάρρευση του καθεστώτος
Η πιθανότητα κατάρρευσης είναι υπαρκτή. Ο αγιατολάχ Χαμενεΐ είναι νεκρός, η οικονομία έχει καταρρεύσει και το Ιράν γνώρισε τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις από την επανάσταση του 1979 λίγες εβδομάδες πριν ξεσπάσει ο πόλεμος.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει παρουσιάσει τις ισραηλινές επιχειρήσεις ως μια προσπάθεια να δημιουργηθούν οι συνθήκες «ώστε ο γενναίος ιρανικός λαός να πάρει τη μοίρα του στα χέρια του».
Η ιρανική αντιπολίτευση, ωστόσο, δεν έχει ενιαίο ηγέτη ούτε οργανωμένη δομή.
Ο εξόριστος διάδοχος του θρόνου, Ρεζά Παχλαβί, συγκαταλέγεται στις πιο δημοφιλείς μορφές της αντιπολίτευσης, αλλά ο Τραμπ έχει υποβαθμίσει την αξιοπιστία του – εν μέρει επειδή ο Παχλαβί δεν έχει ζήσει στο Ιράν εδώ και σχεδόν 50 χρόνια.
Κουρδικές δυνάμεις που υποστηρίζονται από το Ισραήλ θα μπορούσαν να προσφέρουν κάποια υποστήριξη στο έδαφος, αλλά οι κίνδυνοι είναι σημαντικοί – μεταξύ άλλων και το ενδεχόμενο το Ιράν να διολισθήσει σε εμφύλιο πόλεμο, όπως εκείνος που κατέστρεψε τη Συρία.
4. Επιχείρηση ειδικών δυνάμεων για τα πυρηνικά αποθέματα
Σύμφωνα με τους δημοσιογράφους του Axios Μπαράκ Ράβιντ και Μαρκ Καπούτο, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν συζητήσει το ενδεχόμενο αποστολής ειδικών δυνάμεων στο Ιράν για να εξασφαλίσουν ή να καταστρέψουν τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
Σε αυτό το σενάριο, ο πόλεμος θα τελείωνε όχι με πολιτική συμφωνία αλλά με τη φυσική εξάλειψη της πυρηνικής απειλής.
Η αποστολή, βέβαια, θα απαιτούσε χερσαίες δυνάμεις σε μια χώρα που εξακολουθεί να εκτοξεύει βαλλιστικούς πυραύλους.
5. Ο Τραμπ κηρύσσει τη νίκη και αποσύρεται
Σε αυτό το σενάριο, ο Τραμπ αποφασίζει ότι οι πυραυλικές και μη επανδρωμένες δυνατότητες του Ιράν έχουν αποδυναμωθεί αρκετά, κηρύσσει μια ιστορική νίκη και αποσύρεται – είτε έχει επιλυθεί είτε όχι η πολιτική κατάσταση στην Τεχεράνη.
Οι αγορές φαίνεται να ποντάρουν σε μια γρήγορη έξοδο, ειδικά καθώς ο οικονομικός αντίκτυπος στο εσωτερικό απειλεί να μετατραπεί σε σοβαρό πολιτικό πρόβλημα για τον πρόεδρο.
Ο ίδιος ο Τραμπ προειδοποίησε ότι αν αναλάβει την εξουσία ο λάθος ηγέτης, οι ΗΠΑ θα αναγκαστούν να επιστρέψουν στον πόλεμο «σε πέντε χρόνια».
Ο τερματισμός της επιχείρησης μπορεί επίσης να απαιτήσει τη συναίνεση του Ισραήλ – το οποίο έχει δείξει ότι είναι πρόθυμο να ενεργήσει μονομερώς και έχει δεσμευτεί να εξαλείψει μόνιμα την ιρανική πυρηνική απειλή με ή χωρίς την Ουάσιγκτον.
Συμπέρασμα: Ο πόλεμος με το Ιράν ξεκίνησε χωρίς προειδοποίηση. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με το τέλος του.
