Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η απειλή της Ρωσίας, αλλά και η αβεβαιότητα που προκαλεί ο Ντόναλντ Τραμπ στους συμμάχους των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ είναι οι λόγοι της αύξησης των μεταφορών όπλων, ιδιαίτερα προς την Ευρώπη.
Ο όγκος μεγάλων όπλων που μεταφέρθηκαν μεταξύ κρατών αυξήθηκε κατά 9,2% ανάμεσα στις περιόδους 2016-2020 και 2021-2025. Αυτό περιλαμβάνει πωλήσεις, παραχωρήσεις και κατασκευή όπλων κατόπιν άδειας, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη (SIPRI).
Οι ευρωπαϊκές χώρες υπερδιπλασίασαν τις εισαγωγές όπλων και η «γηραιά» ήπειρος αποτελεί τον μεγαλύτερο αποδέκτη. Οι συνολικές εξαγωγές των ΗΠΑ, τον μεγαλύτερο προμηθευτή παγκοσμίως, αυξήθηκαν κατά 27%. Αυτό περιλαμβάνει αύξηση 217% των εξαγωγών αμερικανικών όπλων στην Ευρώπη.
Η αύξηση των παγκόσμιων ροών όπλων, η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί από την περίοδο 2011-2015, σε μεγάλο βαθμό οφειλόταν στην αύξηση των μεταφορών προς την Ουκρανία- η οποία έλαβε το 9,7% το 2021-2025- και προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Πέρα από την Ευρώπη και την Αμερική, οι εισαγωγές όπλων μειώθηκαν σε όλες τις υπόλοιπες περιοχές του πλανήτη.
Οι πέντε μεγαλύτεροι προμηθευτές όπλων ήταν οι ΗΠΑ, Γαλλία, Ρωσία, Γερμανία, Κίνα. Στον αντίποδα, οι πέντε μεγαλύτεροι αποδέκτες όπλων ήταν οι Ουκρανία, Ινδία, Σαουδική Αραβία, Κατάρ και Πακιστάν.
«Παρότι οι εντάσεις και οι συγκρούσεις στην Ασία- Ωκεανία και τη Μέση Ανατολή συνεχίζουν να προκαλούν μεγάλης κλίμακας εισαγωγές όπλων, η απότομη αύξηση των ροών προς ευρωπαϊκές χώρες αύξησε τις παγκόσμιες μεταφορές κατά σχεδόν 10%. Οι παραδόσεις στην Ουκρανία από το 2022 είναι ο πιο προφανής παράγοντας, αλλά οι περισσότερες άλλες ευρωπαϊκές χώρες επίσης άρχισαν να εισάγουν σημαντικά περισσότερα όπλα, προκειμένου να ενισχύσουν τις στρατιωτικές ικανότητές τους απέναντι σε μια αυξανόμενη απειλή από τη Ρωσία», επεσήμανε ο Μάθιου Τζορτζ, διευθυντής του προγράμματος μεταφορών όπλων στο SIPRI.
Οι μεγαλύτεροι προμηθευτές όπλων
Οι ΗΠΑ ενίσχυσαν την κυριαρχία τους στις εξαγωγές όπλων. Η χώρα παρείχε το 42% των παγκόσμιων μεταφορών όπλων την περίοδο 2021-2025, από 36% το 2016-2020. Οι ΗΠΑ εξήγαγαν όπλα σε 99 χώρες το 2021-2025, ανάμεσά τους 35 ευρωπαϊκά κράτη, 18 στην Αμερική, από 17 στην Αφρική και την Ασία- Ωκεανία και σε 12 στη Μέση Ανατολή. Για πρώτη φορά έπειτα από δύο δεκαετίες, το μεγαλύτερο ποσοστό από τις εξαγωγές αμερικανικών όπλων πήγε στην Ευρώπη (38%) και όχι στη Μέση Ανατολή (33%). Παρόλα αυτά, το κορυφαίο κράτος- αποδέκτης αμερικανικών όπλων ήταν η Σαουδική Αραβία (το 12% των αμερικανικών εξαγωγών).
Η Γαλλία ήταν ο δεύτερος μεγαλύτερος προμηθευτής μεγάλων όπλων το 2021-2025, αποτελώντας το 9,8% των παγκόσμιων εξαγωγών. Οι εξαγωγές της αυξήθηκαν κατά 21% ανάμεσα στο 2016-2020 και το 2021-2025. Η Γαλλία εξήγαγε σε 63 κράτη και τα μεγαλύτερα ποσοστά πήγαν στην Ινδία (24%), την Αίγυπτο (11%) και την Ελλάδα (10%). Οι εξαγωγές γαλλικών όπλων προς την Ευρώπη αυξήθηκαν κατά 452%, ωστόσο σχεδόν το 80% πήγε εκτός «γηραιάς» ηπείρου.
Η Ρωσία είναι η μόνη χώρα από την πρώτη δεκάδα των προμηθευτών που είδε τις εξαγωγές της να μειώνονται (κατά 64%). Το ποσοστό της στις παγκόσμιες εξαγωγές όπλων μειώθηκε από 21% το 2016-2020 σε 6,8% το 2021-205. Η Μόσχα προμήθευσε με μεγάλα όπλα 30 κράτη και σχεδόν τα τρία τέταρτα (74%) πήγαν σε τρεις χώρες: Ινδία (48%), Κίνα (13%) και Λευκορωσία (13%).
Η Γερμανία ξεπέρασε την Κίνα και έγινε ο τέταρτος μεγαλύτερος προμηθευτής όπλων, αποτελώντας το 5,7% των παγκόσμιων εξαγωγών. Το 24% από τις γερμανικές εξαγωγές πήγε στην Ουκρανία, ως βοήθεια, ενώ 17% κατέληξε σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η Κίνα ακολουθεί στην πέμπτη θέση, αποτελώντας το 5,6% των παγκόσμιων εξαγωγών, μια αύξηση της τάξης του 11%.
Οι εξαγωγές όπλων της Ιταλίας αυξήθηκαν κατά 157% και η χώρα έγινε ο έκτος μεγαλύτερος προμηθευτής το 2021-2025, από τη δέκατη θέση που ήταν το 2016-2020. Πάνω από τις μισές εξαγωγές της Ιταλίας ήταν προς τη Μέση Ανατολή (59%), ενώ το 16% ήταν προς την Ασία- Ωκεανία και το 13% στην Ευρώπη.
Το Ισραήλ ήταν ο έβδομος μεγαλύτερος προμηθευτής όπλων και αύξησε το ποσοστό του στις παγκόσμιες εξαγωγές από 3,1% σε 4,4%. Για πρώτη φορά ξεπέρασε τη Βρετανία (3,4%).
Η θέση της Ελλάδας στην παγκόσμια ροή όπλων
Την τελευταία πενταετία η Ελλάδα ήταν η τρίτη χώρα σε ό,τι αφορά στις εισαγωγές όπλων από την Γαλλία. Εισάγαμε το 10% των γαλλικών εξαγωγών, πίσω από την Ινδία (24%) και την Αίγυπτο (11%).
Σε ό,τι αφορά τη λίστα με τους μεγαλύτερους αποδέκτες όπλων, η Ελλάδα βρίσκεται στη 19η θέση. Το 2021-2025 η χώρα μας εισήγαγε το 1,5% των παγκόσμιων εξαγωγών όπλων, από 0,4% την περίοδο 2016-2020, μια αύξηση της τάξης του 295%, σύμφωνα με το SIPRI.
Κατά 210% αυξήθηκαν οι εισαγωγές όπλων στην Ευρώπη
Οι ευρωπαϊκές χώρες δέχθηκαν το 33% των παγκόσμιων εξαγωγών όπλων. Οι εισαγωγές της «γηραιάς» ηπείρου αυξήθηκαν κατά 210% από το 2016-2020 και το 2021-2025. Μετά την Ουκρανία, η Πολωνία και η Βρετανία ήταν οι μεγαλύτεροι εισαγωγείς στην Ευρώπη την τελευταία πενταετία. Σχεδόν τα μισά όπλα που μεταφέρθηκαν προς ευρωπαϊκές χώρες προήλθαν από τις ΗΠΑ (48%) και ακολουθούν η Γερμανία (7,1%) και η Γαλλία (6,2%).
Η απειλή της Ρωσίας και η αβεβαιότητα σχετικά με τη δέσμευση των ΗΠΑ να υπερασπιστούν τους Ευρωπαίους συμμάχους τους έχουν αυξήσει τη ζήτηση για όπλα ανάμεσα στα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ. Αθροιστικά, οι εισαγωγές από τα 29 ευρωπαϊκά μέλη της Συμμαχίας αυξήθηκαν κατά 143% μεταξύ 2016-2020 και 2021-2025. Οι ΗΠΑ παρείχαν το 58% αυτών των εισαγωγών την τελευταία πενταετία. Οι επόμενοι μεγαλύτεροι προμηθευτές ήταν η Νότια Κορέα (8,6%), το Ισραήλ (7,7%) και η Γαλλία (7,4%).
Η έκθεση του SIPRI για τις παγκόσμιες ροές όπλων
