Με ένα drone να πλήττει βρετανική αεροπορική βάση στην Κύπρο, η γεωγραφική εγγύτητα της Ευρώπης στη σύγκρουση ενδέχεται να υπερισχύσει της αρχικής επιφυλακτικότητας πολλών κυβερνήσεών της απέναντι στην απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να «εξαλείψει τη σοβαρή απειλή που θέτει για την Αμερική αυτό το τρομερό τρομοκρατικό καθεστώς», όπως δήλωσε τη Δευτέρα.
Μέχρι στιγμής, η αντίδραση της ΕΕ έχει επικεντρωθεί στον αντίκτυπο για τους πολίτες της ΕΕ στη Μέση Ανατολή - ιδίως καθώς η Τεχεράνη έχει εξαπολύσει κύμα αντεπιθέσεων σε ολόκληρη την περιοχή - και στις παράπλευρες επιπτώσεις, όπως η αύξηση των τιμών της ενέργειας, οι διαταραχές στις αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές και μια πιθανή εισροή προσφύγων.
Σαν να ήθελε να δείξει πώς βλέπουν οι Βρυξέλλες τον (περιορισμένο) ρόλο τους στην κρίση, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, περιέγραψε τη Δευτέρα τους τομείς στους οποίους εστιάζει: από την ενέργεια έως τα πυρηνικά, από τις μεταφορές έως τη μετανάστευση και την ασφάλεια. «Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για τις συνέπειεςτων πρόσφατων εξελίξεων», τόνισε.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ελλείψει επιρροής στους Ισραηλινούς ή στον Τραμπ, η φον ντερ Λάιεν συγκάλεσε τη Δευτέρα συνεδρίαση των επιτρόπων που μετέχουν στο Συμβούλιο Ασφαλείας της Κομισιόν: μια λιγότερο συνηθισμένη σύνθεση επιτρόπων, όπου αρκετοί από αυτούς ενημερώνουν τους συναδέλφους τους για ζητήματα που σχετίζονται με την τρέχουσα κρίση. Μετά τη συνεδρίαση, η Επιτροπή ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι το έργο της «θα καθοδηγείται από δύο προτεραιότητες: την υποστήριξη των κρατών μελών και την προστασία των πολιτών της ΕΕ από τις αρνητικές συνέπειες των γεγονότων που εκτυλίσσονται στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή».
Χωρίς δίαυλο επικοινωνίας με Ισραήλ και ΗΠΑ
Η ΕΕ «ανταλλάσσει πληροφορίες για το τι συμβαίνει και παρακολουθεί την κατάσταση», δήλωσε στο Politico διπλωμάτης της ΕΕ με γνώση των συζητήσεων. «Υπό κανονικές συνθήκες, θα έπρεπε να μιλάμε με την αμερικανική κυβέρνηση. Θα έπρεπε να έχουμε μια ώριμη συζήτηση με τους Ισραηλινούς. Τίποτα από αυτά δεν φαίνεται εφικτό... Η ΕΕ βρίσκεται περιορισμένη σε έναν δευτερεύοντα ρόλο».
Στην πράξη, η Επιτροπή επικεντρώνεται στη βοήθεια προς τις κράτη μέλη της ΕΕ για την εκκένωση των πολιτών τους από την περιοχή και στην παρακολούθηση τυχόν διαταραχών στις αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές, όπως τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων ρέει πετρέλαιο και LNG από τα κράτη του Κόλπου.
Εκτιμήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών αναφέρουν αυξημένο κίνδυνο το Ιράν να πραγματοποιήσει τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ευρώπη, σύμφωνα με δεύτερο διπλωμάτη της ΕΕ.
Η Κύπρος και η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας
Στον τομέα της ενέργειας, η Επιτροπή παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις τόσο στις τιμές όσο και στον εφοδιασμό και θα συγκαλέσει μια ειδική ομάδα για την ενέργεια με τα κράτη μέλη, σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η πρώτη συνεδρίαση της οποίας θα πραγματοποιηθεί αυτή την εβδομάδα.
Ωστόσο, η ΕΕ δεν έχει ακόμη τοποθετηθεί δημοσίως για το πώς θα ενισχύσει την άμυνα της Κύπρου. Η Λευκωσία δεν έχει ενεργοποιήσει τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας 42.7 της ΕΕ («εάν ένα κράτος μέλος πέσει θύμα ένοπλης επίθεσης στο έδαφός του, τα άλλα κράτη-μέλη έχουν απέναντί του υποχρέωση παροχής βοήθειας και συνδρομής με όλα τα μέσα που διαθέτουν») - παρόμοια με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ - όπως έκανε η Γαλλία μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Μπατακλάν στο Παρίσι το 2015. Αν η Κύπρος προχωρούσε σε ένα τέτοιο βήμα, αυτό θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την είσοδο της Ένωσης στον πόλεμο.
Απομένει στην Ελλάδα να ανταποκριθεί στις απειλές κατά της Κύπρου, με την Αθήνα να στέλνει δύο φρεγάτες και δύο μαχητικά αεροσκάφη F-16 στο νησί, το οποίο απέχει λιγότερο από 500 χιλιόμετρα από το Ισραήλ, αναφέρει το Politico.
Η Κύπρος, που ασκεί την εξάμηνη εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, θα φιλοξενήσει την Τρίτη συνεδρίαση της ομάδας Ολοκληρωμένης Πολιτικής Αντιμετώπισης Κρίσεων (IPCR) για να «εξετάσει τις επιπτώσεις της εξελισσόμενης κατάστασης», σύμφωνα με τρίτο διπλωμάτη της ΕΕ που γνωρίζει τις προετοιμασίες. Η IPCR μεταξύ άλλων κρίσεων είχε συγκληθεί για την αντιμετώπιση της πανδημίας Covid και της ρωσική εισβολής στην Ουκρανία.
Η δυσάρεστη αλήθεια είναι ότι η ΕΕ δεν διαθέτει επαρκή επιρροή στην περιοχή για να προβεί σε ουσιαστικές κινήσεις.
«Αυτό είναι κάτι για το οποίο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ προετοιμάζονταν απέναντι στον βασικό εχθρό τους, το Ιράν. Η ΕΕ δεν ήταν προετοιμασμένη για αυτό», δήλωσε ο πρώτος διπλωμάτης της ΕΕ. «Τώρα καθόμαστε σαν θεατές, γιατί δεν είμαστε ενεργός "παίκτης" σε αυτόν τον πόλεμο», πρόσθεσε.
Με πληροφορίες από Politico
