Στην Αιθιοπία - τη γενέτειρα του καφέ - περισσότερα από 4 εκατομμύρια νοικοκυριά βασίζονται στα καφεόδεντρα ως κύρια πηγή εισοδήματος. Ο πολύτιμος αυτός καρπός συνεισφέρει σχεδόν το ένα τρίτο των εξαγωγικών εσόδων της χώρας. Το για πόσο ακόμη... παραμένει αβέβαιο.
«Οι καλλιεργητές καφέ στην Αιθιοπία βλέπουν ήδη τον αντίκτυπο της ακραίας ζέστης», δηλώνει ο Dejene Dadi, γενικός διευθυντής της Oromia Coffee Farmers Cooperatives Union (OCFCU), ενός συνεταιρισμού μικροκαλλιεργητών.
Μια ανάλυση αποκαλύπτει πως οι χώρες όπου καλλιεργούνται κόκκοι καφέ γίνονται υπερβολικά ζεστές για την καλλιέργειά τους εξαιτίας της κλιματικής κατάρρευσης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι πέντε κορυφαίες χώρες παραγωγής καφέ, που ευθύνονται για το 75% της παγκόσμιας προσφοράς, βίωσαν κατά μέσο όρο 57 επιπλέον ημέρες ετησίως με ζέστη επιβλαβή για τον καφέ εξαιτίας της κλιματικής κρίσης, σύμφωνα με τα ευρήματα της Climate Central.
Οι κόκκοι καφέ προέρχονται κυρίως από μια περιοχή γνωστή ως «ζώνη του καφέ» (bean belt) μεταξύ του Τροπικού του Καρκίνου και του Τροπικού του Αιγόκερω και απαιτούν συγκεκριμένες συνθήκες θερμοκρασίας και βροχόπτωσης για να ευδοκιμήσουν.
Τα φυτά, ιδίως η πιο περιζήτητη ποικιλία arabica, δυσκολεύονται σε θερμοκρασίες άνω των 30°C.
Περίπου 2 δισεκατομμύρια φλιτζάνια καφέ καταναλώνονται καθημερινά, σύμφωνα με τον κλάδο που βρίσκεται υπό εξαιρετική πίεση. Η Παγκόσμια Τράπεζα σημειώνει πως οι τιμές των κόκκων καφέ arabica και robusta σχεδόν διπλασιάστηκαν από το 2023 έως το 2025. Έναν χρόνο πριν, τον Φεβρουάριο του 2025, οι τιμές του καφέ έφτασαν σε ιστορικό υψηλό.
Η ανάλυση της Climate Central κατέγραψε τον αριθμό των ημερών με θερμοκρασίες άνω των 30°C στις περιοχές καλλιέργειας καφέ μεταξύ 2021 και 2025 και στη συνέχεια τις συνέκρινε με τον αριθμό που θα είχε σημειωθεί σε έναν κόσμο χωρίς ρύπανση από άνθρακα.
Η χώρα που επηρεάστηκε περισσότερο ήταν το Ελ Σαλβαδόρ, όπου υπολογίστηκε ότι υπήρξαν 99 επιπλέον ημέρες με ζέστη επιβλαβή για τον καφέ. Η Βραζιλία, ο σημαντικότερος παραγωγός καφέ παγκοσμίως, που αντιπροσωπεύει το 37% της παγκόσμιας παραγωγής, κατέγραψε 70 επιπλέον ημέρες άνω των 30°C. Η Αιθιοποία, που αντιστοιχεί στο 6,4% της παγκόσμιας παραγωγής καφέ, είχε 34.
«Η ποικιλία arabica της Αιθιοπίας είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στο άμεσο ηλιακό φως», εξηγεί ο Dadi. «Χωρίς επαρκή σκιά, τα δέντρα καφέ παράγουν λιγότερους καρπούς και γίνονται πιο ευάλωτα σε ασθένειες.»
Οι ακτιβιστές επισημαίνουν ότι λείπει η χρηματοδότηση για το κλίμα που θα επέτρεπε ουσιαστική προσαρμογή. Οι μικροκαλλιεργητές παράγουν το 60% έως 80% του καφέ, αλλά έλαβαν μόλις το 0,36% των πόρων που απαιτούνταν για την προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης το 2021, σύμφωνα με μελέτη του προηγούμενου έτους.
Χωρίς βοήθεια, υπάρχει περιορισμένο περιθώριο δράσης, τονίζει ο Dadi. «Για να διασφαλιστούν οι προμήθειες καφέ, οι κυβερνήσεις πρέπει να δράσουν απέναντι στην κλιματική αλλαγή.»
