Υπό καθεστώς υπαρξιακής απειλής βρίσκονται οι Κούρδοι της Συρίας. Οι δυνάμεις του καθεστώτος της Δαμασκού έχουν περάσει τον Ευφράτη και προελαύνουν στην Βορειοανατολική Συρία (Ροζάβα) την οποία τα τελευταία χρόνια έλεγχαν οι υπό κουρδική διοίκηση Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF). Ήδη τα στρατεύματα του αλ-Σάρα μαζί με ενόπλους αραβικών φυλών έχουν καταλάβει τη Ράκα, την Τάκμπα και τα πετρελαϊκά κοιτάσματα του Ντέιρ εζ-Ζορ, ενώ κατευθύνονται προς τις κουρδικές πόλεις. Η συμφωνία εκεχειρίας που συμφωνήθηκε χτες το βράδυ μεταξύ του de facto ηγέτη της Συρίας Άχμαντ αλ Σάρα και του ηγέτη των SDF Μαζλούμ Άμπντι δεν τηρείται, αφού συνεχίζονται οι αιματηρές συγκρούσεις. Ελπίζεται ότι σημερινή συνάντηση των δύο ηγετών θα θέσει τέλος στον νέο γύρο του συριακού εμφυλίου.
Δραματική έκκληση
Δεδομένου ότι κύριος όγκος των κυβερνητικών δυνάμεων της Δαμασκού αποτελείται από τους τζιχαντιστές της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ (HTS), είναι εύλογη η ανησυχία για τις τύχες του κουρδικού πληθυσμού αν καταληφθούν πόλεις όπως το Κομπάνι. Η ανησυχία μεγαλώνει από τις προσπάθειες κυβερνητικών δυνάμεων να ανοίξουν φυλακές όπου κρατούνται χιλιάδες μαχητές του ISIS.
Ενδεικτική της δραματικής κατάστασης που δημιουργείται στη Βορειοανατολική Συρία (Ροζάβα) είναι η έκκληση της Ιλχάμ Άχμεντ προς της διεθνή κοινότητα για προστασία του κουρδικού πληθυσμού. Η «υπουργός Εξωτερικών» της υπό κουρδική ηγεσία Αυτόνομης Διοίκησης της Βόρειονατολικής Συρίας δήλωσε ότι η προστασία των αμάχων και η διασφάλιση των δικαιωμάτων του κουρδικού λαού απαιτούν άμεση διεθνή δράση. Υπογράμμισε δε την ανάγκη για παρέμβαση του ΟΗΕ, προκειμένου να αποφευχθεί η εθνοκάθαρση.
Το «άδειασμα» των ΗΠΑ
Τα προηγούμενα χρόνια οι Κούρδοι έχαιραν της στήριξης των ΗΠΑ. Οι SDF με την υποστήριξη του Διεθνούς Συνασπισμού κατά του ISIS (στον οποίο κυριαρχούσαν οι ΗΠΑ) νίκησαν το Ισλαμικό Κράτος, γκρεμίζοντας το τζιχαντιστικό χαλιφάτο. Σημείο καμπής για την ήττα του ISIS αποτέλεσε η κατάληψη το 2017 της Ράκκα, της «πρωτεύουσας του τρόμου». Για να ηττηθούν οι τζιχαντιστές, οι Κούρδοι κατέβαλαν βαρύ φόρο αίματος, μετρώντας χιλιάδες νεκρούς.
Ωστόσο, μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024, η αμερικανική πολιτική άλλαξε. Η Ουάσιγκτον στήριξε το καθεστώς αλ Σάρα και άρχισε να αποστασιοποιείται από τους Κούρδους. Σημαντικό ρόλο στην αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής έπαιξε ρόλο η Τουρκία η οποία αποτελεί το βασικό σύμμαχο και «προστάτη» του αλ Σάρα. Είναι πολύ πιθανό στις αποφάσεις της Ουάσιγκτον να συνεκτιμήθηκε η βοήθεια που έδωσε ο Ερντογάν στο να πειστεί η Χαμάς να δεχτεί το ειρηνευτικό σχέδιο για τη Γάζα.
Οι εξελίξεις στη Συρία επιταχύνθηκαν μετά τη συμφωνία στο Παρίσι στις 6 Ιανουαρίου μεταξύ Δαμασκού και Τελ Αβίβ, υπό την αμερικανική επίβλεψη. Η συμφωνία προβλέπει ότι οι Ισραηλινοί έχουν ουσιαστική επικυριαρχία στις περιοχές των Δρούζων στη Νότια Συρία. Από εκεί και πέρα οι Κούρδοι ήταν μόνοι τους.
Ασφυκτικές πιέσεις
Οι ΗΠΑ, η Μεγάλη Βρετανία και η Γαλλία όχι μόνο άφησαν ακάλυπτους τους Κούρδους, αλλά τους πιέζουν ασφυκτικά να συνθηκολογήσουν με τον αλ Σάρα. Η εκεχειρία που ανακοίνωσε χτες ο de facto πρόεδρος της Συρίας έχει εξαιρετικά δυσμενείς όρους για τους Κούρδους, αφού δεν αναγνωρίζει αυτονομία στα εδάφη τους, δίνει τέλος στο πείραμα της δημοκρατικής και ανεξίθρησκης αυτοδιοίκησης της Ροζάβα και υπαγορεύει τη διάλυση των SDF. Δεν είναι καθαρό αν οι Κούρδοι έχουν δεχτεί αυτούς τους όρους. Η εικόνα θα ξεκαθαρίσει μετά την αναμενόμενη συνάντηση σήμερα του αλ Σάρα με τον Μαζλούμ Άμπτνι. Να σημειωθεί πάντως ότι με διάταγμά του ο αλ Σάρα αναγνωρίζει για πρώτη φορά την κουρδική ως εθνική (άλλα όχι επίσημη) γλώσσα της Συρίας.
Σε κάθε περίπτωση, οι εξελίξεις στη Συρία σηματοδοτούν την ισχυροποίηση του αλ Σάρα και συνιστούν μια μεγάλη γεωπολιτική νίκη της Τουρκίας. Ταυτόχρονα, αποτελούν ήττα όχι μόνο για τους Κούρδους, αλλά συνολικά για την προοπτική μιας κοσμικής και δημοκρατικής Μέσης Ανατολής.
