Στα καλά νέα της ημέρας: ο πλανήτης τελικά δεν υπερθερμαίνεται όσο νομίζαμε πριν από μία δεκαετία. Οι προβλέψεις σύμφωνα με τα διεθνή Μέσα έχουν μειωθεί από το 2015. Ο κόσμος, λένε οι προβλέψεις, βρίσκεται σε καλό δρόμο.
Η υπερθέρμανση ορίζεται περίπου στους 2,6 βαθμούς Κελσίου μέχρι το τέλος του αιώνα, νούμερο που είναι μειωμένο κατά πολύ από τους περίπου 3,6 βαθμούς που έλεγαν πριν από 10 χρόνια.
Το Associated Press κυκλοφόρησε ένα διάγραμμα που δείχνει πώς οι προβλέψεις για την άνοδο της θερμοκρασίας που προκαλείται από την κλιματική αλλαγή έχουν μειωθεί την τελευταία δεκαετία από την υπογραφή της Συμφωνίας του Παρισιού. Το διάγραμμα δείχνει ότι ο κόσμος βρίσκεται επί του παρόντος σε καλό δρόμο για περίπου 2,6°C θέρμανσης μέχρι το τέλος του αιώνα, κάτι που θα εξακολουθούσε να παρουσιάζει δυσοίωνες προοπτικές για την ανθρωπότητα και τη βιόσφαιρα όπως την γνωρίζουμε, αλλά αποτελεί αξιοσημείωτη βελτίωση σε σχέση με τους 3,6°C θέρμανσης που αναμενόταν πριν από δέκα χρόνια.
Η ανατροπή
Το Climate Action Tracker ανέφερε ότι ο κόσμος βρίσκεται τώρα στον στόχο για 2,6 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα επίπεδα των μέσων του 1800, μια μικρή πτώση από τις περσινές προβλέψεις των 2,7 βαθμών Κελσίου. Όμως, το μεγαλύτερο μέρος αυτής της πτώσης προήλθε από αλλαγές στον τρόπο που οι επιστήμονες εξέταζαν τους αριθμούς της Κίνας, όχι τόσο από τις νέες πολιτικές που εφαρμόστηκαν.
Σημειώνεται ότι η Συμφωνία του Παρισιού του 2015 είχαν θέσει τον στόχο για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη στους 1,5 βαθμούς Κελσίου από τα μέσα του 1800.
Οι παγκόσμιες προσπάθειες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής εξακολουθούν να πηγαίνουν πολύ καλύτερα σήμερα από ό,τι πριν από μια δεκαετία, ακόμη και με την πρόσφατη πολιτική που έχει βάλει το κλίμα σε δεύτερη μοίρα, συμφωνεί το Axios.
Το διάγραμμα που παραθέτει συγκρίνει δύο προβλέψεις για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας με μία που έκανε πριν από διάστημα 10 ετών. Το μεγαλύτερο χάσμα μεταξύ της κορυφαίας γραμμής σε σύγκριση με τις δύο χαμηλότερες δείχνει την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην καθαρή ενέργεια την τελευταία δεκαετία.
«Αυτή η πρόοδος δεν αποτελεί μέρος της επικρατούσας άποψης για την κλιματική αλλαγή, αλλά θα έπρεπε να είναι», δήλωσε ο Μπιλ Γκέιτς στο πρόσφατο αμφιλεγόμενο υπόμνημά του, ενώ παρουσίαζε ένα παρόμοιο διάγραμμα. Η καθαρή ενέργεια, κυρίως αιολική και ηλιακή, έχει αυξηθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, κυρίως λόγω των πολιτικών μιας σειράς χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, της Γερμανίας και των ΗΠΑ.
Τώρα είναι πιο προσιτές από ποτέ, σχολιάζει το Axios, γεγονός που δίνει ώθηση στην ενεργειακή μετάβαση, ακόμη και όταν η πολιτική έχει κολλήσει σε βασικούς πρωταγωνιστές όπως οι ΗΠΑ. Το φυσικό αέριο, το οποίο εκπέμπει πολύ λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα, συμβάλλει επίσης στη μείωση των εκπομπών βραχυπρόθεσμα. Ωστόσο μακροπρόθεσμα ο ρόλος του παραμένει περίπλοκος. Ακόμα κι έτσι, όμως, οι προηγούμενες επιδόσεις δεν υπαγορεύουν τα μελλοντικά αποτελέσματα.
«Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι θα αναλάβουμε ισχυρότερη δράση για την κλιματική αλλαγή στο μέλλον. Ελπίζω να το κάνουμε. Νομίζω ότι θα το κάνουμε, επειδή αυτή είναι η τάση τις τελευταίες δεκαετίες», δήλωσε σε συνέντευξή του ο Zeke Hausfather, επιστήμονας του κλίματος του Berkeley Earth.
«Αν ο 21ος αιώνας καθοδηγείται από ηγέτες που μοιράζονται ιδεολογία πιο κοντά στην κυβέρνηση Τραμπ, δεν θα το κάνουμε» πρόσθεσε. Το συμπέρασμα ωστόσο είναι ότι η πιθανή πορεία είναι καλύτερη από ό,τι πριν από μια δεκαετία, αλλά εξακολουθεί να υποδηλώνει ότι υπάρχει σημαντική υπερθέρμανση του πλανήτη.
Τα τελευταία χρόνια, επιστήμονες, αναλυτές και αξιωματούχοι ήλπιζαν ότι θα ήταν η χρονιά που οι εκπομπές από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου θα σταματούσαν να αυξάνονται. Θα πρέπει να περιμένουν άλλον έναν χρόνο.
Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, οι εκπομπές από τα ορυκτά καύσιμα αυξήθηκαν κατά 1,1% το 2025, ανέφεραν επιστήμονες την Τετάρτη στις διαπραγματεύσεις των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα. Δεν είναι μεγάλη αύξηση. Είναι μία από τις μικρότερες τα τελευταία χρόνια χωρίς πανδημία. Αλλά οι διαπραγματευτές που συγκεντρώνονται για τη διάσκεψη COP30 στις παρυφές του Αμαζονίου προσπαθούν να περιορίσουν την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας, μειώνοντας τις εκπομπές ορυκτών καυσίμων ώστε να σταματήσουν να αυξάνονται και στη συνέχεια να μειωθούν.
«Είναι απογοητευτικό το γεγονός ότι δεν έχουμε μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα», δήλωσε ο επιστήμονας του Πανεπιστημίου του Έξετερ, Στίβεν Σιτς, μέλος του Global Carbon Project, το οποίο χρησιμοποιεί δεδομένα από όλο τον κόσμο για να υπολογίσει το ετήσιο ποσοστό εκπομπών και το δημοσιεύει σε δύο επιστημονικά περιοδικά. Ο συνάδελφός του Γκλεν Πίτερς του Κέντρου Διεθνούς Έρευνας για το Κλίμα CICERO στη Νορβηγία χαρακτήρισε την αύξηση των εκπομπών άνθρακα «αμείλικτη».
Μια δεύτερη έκθεση από μια διαφορετική επιστημονική ομάδα εξέτασε την υπερθέρμανση που προβλέπεται για τον κόσμο, δεδομένων των φετινών εκπομπών άνθρακα και των κυβερνητικών πολιτικών. Η έκθεση του Climate Action Tracker δείχνει ότι τα τελευταία τέσσερα χρόνια των προσπαθειών για την καταπολέμηση του κλίματος δεν έχουν αλλάξει πολύ τις προβλέψεις για ένα θερμότερο μέλλον. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι ενέργειες της κυβέρνησης Τραμπ φέτος έχουν προσθέσει λίγο περισσότερη ζεστασιά στις προβλέψεις τους.
Σώστε τα δάση, κερδίστε και μετριάστε την κλιματική αλλαγή ταυτόχρονα
Ο Βραζιλιάνος πρόεδρος Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα ωστόσο, που φιλοξενεί την σύνοδο, χαρακτήρισε την COP30 ως COP για τα δάση. Η επιλογή αυτή, που λαμβάνει χώρα στο Μπελέμ, ένα μεγάλο αστικό κέντρο στον Αμαζόνιο, σηματοδοτεί μια ευπρόσδεκτη μετατόπιση από τις πρωτεύουσες των πετρελαιοπαραγωγών κρατών στην καρδιά του πιο βιοποικιλοποιημένου τροπικού δάσους στον κόσμο.
Ωστόσο, ακόμη και καθώς το Μπελέμ φιλοξενεί παγκόσμιους διαπραγματευτές για το κλίμα, ο Αμαζόνιος και η ακτογραμμή του βρίσκονται υπό ανανεωμένη πίεση. Ενώ η προσοχή είναι στραμμένη στην προστασία των δέντρων, δίνονται νέες παραχωρήσεις πετρελαίου για να διατηρηθεί η άντληση πετρελαιοπηγών.
Στις 11 Νοεμβρίου, δεκάδες αυτόχθονες διαδηλωτές εισέβαλαν στον χώρο της COP30 απαιτώντας τον τερματισμό της βιομηχανικής ανάπτυξης στον Αμαζόνιο. Οι αυτόχθονες ηγέτες που συμμετέχουν στην COP30 απαιτούν μεγαλύτερο λόγο στον τρόπο διαχείρισης των δασών.
Εν μέσω αυτής της έντασης, μια νέα οικονομική πρωτοβουλία έχει αναδυθεί ως η πιθανή λύση: το Tropical Forest Forever Facility (TFFF). Υπό τη διαχείριση της Παγκόσμιας Τράπεζας ως πολυμερές ταμείο για καταπίστευμα που θα «κινητοποιήσει» 125 δισ. δολάρια ΗΠΑ από δημόσιους και ιδιωτικούς επενδυτές για να ανταμείψει τις χώρες με δάση που τα διατηρούν όρθια για πάντα.
Το θέμα είναι δελεαστικό: σώστε τα δάση, κερδίστε και μετριάστε την κλιματική αλλαγή ταυτόχρονα. Αλλά η πρόταση εγείρει δύο ερωτήματα που απαιτούν έλεγχο: Θα κάνει αυτό το σχέδιο πράγματι σημαντική διαφορά για το κλίμα και πώς θα επηρεάσει τις κοινότητες που ζουν σε δάση;
Κάθε φθινόπωρο, όμως οι ειδήσεων κατακλύζονται από ιστορίες για την κλιματική αλλαγή. Αυτό συμβαίνει επειδή περίπου αυτή την εποχή κάθε χρόνο, οι παγκόσμιοι ηγέτες συγκεντρώνονται για να συζητήσουν τις συλλογικές προσπάθειες για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων που προκαλούν την κλιματική αλλαγή, τα οποία απελευθερώνονται κυρίως από το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα.
Και η έλλειψη διαφάνειας
Φέτος η COP30 φιλοξενείται μέχρι και την Παρασκευή 21 Νοεμβρίου στη Βραζιλία. Αλλά ακόμα και εκεί συζητούν τα αυτονόητα. Όσοι έχουν παραβρεθεί. Η Transparency International προειδοποιεί πως πάνω από τους μισούς από όλους τους αντιπροσώπους στην Cop30 έχουν αποκρύψει λεπτομέρειες, ενδεχομένως αποκρύπτοντας συγκρούσεις συμφερόντων και υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη στη διαδικασία της Cop.
Τι σημαίνει αυτό; Σύμφωνα με την εξέταση της επίσημης λίστας εγγεγραμμένων συμμετεχόντων της UNFCCC, το 54% των συμμετεχόντων στις εθνικές αντιπροσωπείες είτε δεν αποκάλυψαν τα στοιχεία της σχέσης τους είτε επέλεξαν μια αόριστη κατηγορία όπως «Προσκεκλημένος» ή «Άλλος».
Αρκετές εθνικές αντιπροσωπείες - συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, της Τανζανίας, της Νότιας Αφρικής και του Μεξικού - δεν αποκάλυψαν τη σχέση κανενός από τους αντιπροσώπους τους, υπογραμμίζοντας μια ανησυχητική έλλειψη διαφάνειας ακόμη και σε επίπεδο χώρας. Την ίδια ώρα πολλές χώρες που είναι στην κορυφή των ρυπογόνων περιοχών περιλαμβάνονται ως προσκεκλημένοι στην «Αντιπροσωπεία Χώρας Υποδοχής» της Προεδρίας.
«Η διαφάνεια είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της εμπιστοσύνης στις παγκόσμιες διαπραγματεύσεις για το κλίμα», δήλωσε ο Brice Böhmer, επικεφαλής του κλίματος και του περιβάλλοντος στη Transparency International. Ωστόσο, στην Cop30, χιλιάδες αντιπρόσωποι εξακολουθούν να μην μοιράζονται αρκετές πληροφορίες, οι περισσότεροι από τις εθνικές αντιπροσωπείες. Εάν η Cop30 είναι πράγματι η Cop της αλήθειας, η έδρα και η Γραμματεία της UNFCCC θα πρέπει τώρα να δεσμευτούν για την αναθεώρηση και την ενίσχυση των κανόνων γνωστοποίησης των συμμετεχόντων ενόψει μελλοντικών συνόδων κορυφής, διασφαλίζοντας την ακεραιότητα και την λογοδοσία σε κάθε επίπεδο.
Περισσότεροι από 5.000 λομπίστες ορυκτών καυσίμων είχαν πρόσβαση στις συνόδους κορυφής του ΟΗΕ για το κλίμα τα τελευταία τέσσερα χρόνια, σύμφωνα με έρευνα που κοινοποιήθηκε στον Guardian. Αλλά αυτός ο αριθμός δεν περιλαμβάνει στελέχη και άλλους εκπροσώπους εταιρειών σε επίσημες αντιπροσωπείες χωρών που συμμετέχουν άμεσα στις εμπιστευτικές διαπραγματεύσεις, καθώς και όσους παρευρίσκονται ως προσκεκλημένοι κυβερνήσεων.
Με πληροφορίες του Guardian/NYT/AP
