Η Ολλανδία φαίνεται πως τερματίζει το δεξιό λαϊκιστικό πείραμα με επικεφαλής τον Γκέερτ Βίλντερς και ανοίγει τον δρόμο για τον Ρομπ Γέτεν, τον ηγέτη του κεντρoαριστερού D66 σε μία μάχη που ακόμα συνεχίζεται.
Με καταμετρημένο σχεδόν το 99% των ψήφων, τόσο το D66 όσο και το Κόμμα της Ελευθερίας του Βίλντερς συγκεντρώνουν 26 έδρες στο κοινοβούλιο των 150 εδρών, σύμφωνα με μια πρόβλεψη του ολλανδικού πρακτορείου ειδήσεων ANP την Πέμπτη. Τα πρώτα exit poll έδιναν τον Γέτεν προβάδισμα. «Εκατομμύρια Ολλανδοί έχουν γυρίσει σελίδα. Έχουν πει αντίο σε μια πολιτική αρνητικότητας», δήλωσε στους υποστηρικτές του.
Ο απαισιόδοξος Βίλντερς είχε παραδεχτεί νωρίτερα ότι το αποτέλεσμα δεν ήταν αυτό που ήθελε, έχοντας χάσει 11 έδρες, αλλά είπε ότι είχε πετύχει το δεύτερο καλύτερο αποτέλεσμα στην ιστορία του. Αλλά ενώ συνέχιζε η καταμέτρηση, η μάχη έγινε τόσο αμφίρροπη που το προβάδισμα μετατοπίστηκε μεταξύ των δύο επικρατέστερων.
Και τα δύο κόμματα συγκεντρώνουν κάτω από το 17% των εθνικών ψήφων. Το απόγευμα της Πέμπτης, κατά την τελευταία καταμέτρηση, η διαφορά ανάμεσα σε D66 και το ακροδεξιό PVV ήταν λίγο πάνω από 15.000 ψήφους. Τα διεθνή Μέσα σχολιάζουν ότι ενδέχεται να μην έχουμε το τελικό αποτέλεσμα πριν από τις αρχές της επόμενης εβδομάδας.
Ο 38χρονος χαρισματικός ηγέτης του κόμματος D66, Ρομπ Γέτεν θεωρείται το φαβορί για τη θέση του επόμενου πρωθυπουργού, και θα είναι ο νεότερος και πρώτος ανοιχτά ομοφυλόφιλος στην ιστορία της Ολλανδίας. Ωστόσο, η επίσημη διαδικασία δεν αναμένεται να ξεκινήσει πριν από την επόμενη εβδομάδα, καθώς αναβλήθηκε για την Τρίτη μία κρίσιμη συνάντηση για τον διορισμό εκείνου που θα εντοπίσει τη διερεύνηση πιθανών συνασπισμών. Αρκετοί πολιτικοί ηγέτες έχουν ήδη υπονοήσει ότι η διαδικασία σχηματισμού συνασπισμού θα μπορούσε να διαρκέσει μήνες, ακόμη και να συνεχιστεί και τον επόμενο χρόνο.
Στον απόηχο της αλλαγής του πολιτικού σκηνικού, πάντως, ο απερχόμενος πρωθυπουργός Ντικ Σοφ αστειεύτηκε ότι ο σχηματισμός νέας κυβέρνησης πριν από τα Χριστούγεννα δεν θα ήταν σύμφωνος με τις παραδόσεις της χώρας και μία τέτοια συνθήκη θα ήταν «μη ολλανδική», όπως είπε χαρακτηριστικά. Εξάλλου η χώρα έχει παράδοση σε μακροχρόνιες συνομιλίες για σχηματισμό συνασπισμών πριν από τον σχηματισμό κυβέρνησης, που συχνά διαρκούν αρκετούς μήνες.
Ο Σοφ, πρώην αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών, αρνήθηκε να σχολιάσει τα αποτελέσματα των εκλογών, αλλά μίλησε για την πρόθεσή του να κάνει «κάτι καλό για την Ολλανδία» μετά την αποχώρησή του από τη θέση, υπονοώντας έναν πιθανό ανώτερο ρόλο στις μυστικές υπηρεσίες και την ασφάλεια. Τόνισε επίσης ότι ελπίζει ότι η διαδικασία θα ολοκληρωθεί εγκαίρως για την προγραμματισμένη συμμετοχή του στον μαραθώνιο του Σίδνεϊ τον Αύγουστο του επόμενου έτους.
Ορκισμένοι εχθροί Γέτεν και Βίλντερς
Μετά από δύο χρόνια γεμάτα από εσωτερικές διαμάχες και πολιτική παράλυση, οι Ολλανδοί προσπάθησαν να γυρίσουν σελίδα στις εκλογές της Τετάρτης. Ωστόσο, η χώρα παραμένει έντονα διχασμένη: Τα κόμματα που τερματίζουν πρώτο και δεύτερο, το κεντρώο φιλελεύθερο D66 και το ακροδεξιό Κόμμα για την Ελευθερία (PVV), είναι ορκισμένοι εχθροί.
Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας, ο ηγέτης του D66, Ρομπ Γέτεν δήλωσε αντίπαλος του φανατικού του PVV, Γκέερτ Βίλντερς. Και ο Βίλντερς από την άλλη έχει δηλώσει ότι «ουσιαστικά διαφωνεί με όλα όσα λέει ο Γέτεν».
Η ολλανδική συνέλευση ορίζει ότι το μεγαλύτερο κόμμα έχει την πρώτη ευκαιρία να σχηματίσει συνασπισμό και ο ηγέτης του είναι ο επικρατέστερος για να γίνει πρωθυπουργός. Αυτό φαίνεται να ισχύει για τον Γέτεν, τουλάχιστον προς το παρόν, ειδικά επειδή κανένα κυρίαρχο κόμμα δεν θέλει να συνεργαστεί με τον Βίλντερς. Αλλά αν οι συνομιλίες αποτύχουν, άλλοι μπορούν να προσπαθήσουν - πράγμα που σημαίνει ότι οι επόμενες εβδομάδες παραμένουν απρόβλεπτες.
Τα κόμματα θα πρέπει να αποφασίσουν με ποιον είναι διατεθειμένα να συνεργαστούν σε συνασπισμό, για να ξεδιαλύνουν τα πολύπλοκα ζητήματα της χώρας σχετικά με τη στέγαση και την κρίση ρύπανσης από άζωτο, σε συνδυασμό με ένα υποβόσκον αντιμεταναστευτικό αίσθημα.
Αλλά αυτό είναι σε δεύτερη ανάγνωση. Προς το παρόν, τα φώτα της δημοσιότητας πέφτουν πάνω στους κερδισμένους και χαμένους της εκλογικής αναμέτρησης.
Ο «νικητής» Ρομπ Γέτεν
«Τα καταφέραμε!» είπε ο 38χρονος ηγέτης του D66, Ρομπ Γέτεν σε ένα θορυβώδες πλήθος στο Λάιντεν φωνάζοντας το σύνθημα της προεκλογικής εκστρατείας του κόμματος. Το κόμμα επέλεξε να υπογραμμίσει τις αισιόδοξες προεκλογικές του υποσχέσεις για τη στέγαση και την εκπαίδευση και έτσι μία προκαταρκτική πρόβλεψη προέβλεπε 26 έδρες για το D66, που βρίσκεται σε καλό δρόμο για να επιτύχει το καλύτερο αποτέλεσμα που έχει καταφέρει ποτέ στην ιστορία του αλλά και να γίνει το μεγαλύτερο κόμμα της Ολλανδίας.
Το τι πέτυχε ο Γέτεν και το D66 φαίνεται από τη σύγκριση των εκλογικών αναμετρήσεων του 2023 και του 2025. Στις εκλογές του 2023, το D66 κέρδισε μόνο εννέα έδρες, 17 λιγότερες από ό,τι στη χθεσινή αναμέτρηση.
Απευθυνόμενος σε δημοσιογράφους τη νύχτα των εκλογών, ο Γέτεν δήλωσε ότι τα αποτελέσματα είναι ιστορικά, «επειδή δείξαμε όχι μόνο στην Ολλανδία αλλά και στον κόσμο ότι είναι δυνατό να νικήσουμε τα λαϊκιστικά και ακροδεξιά κινήματα».
Μιλώντας σε ένα εκστασιασμένο πλήθος υποστηρικτών την Τετάρτη το βράδυ, ο Γέτεν δήλωσε ότι η υποστήριξη προς το φιλοευρωπαϊκό, φιλοκλιματικό κόμμα του σηματοδότησε το τέλος του ασφυκτικού ελέγχου της ακροδεξιάς στην ολλανδική πολιτική σκηνή και έδειξε στην υπόλοιπη Ευρώπη ότι το κέντρο μπορεί να αντέξει.
Ο «χαμένος» Γκέερτ Βίλντερς
Δεν θα μάθουμε ποτέ πώς αντέδρασε ο Γκέερτ Βίλντερς ή οι υποστηρικτές του στα πρώτα exit polls, καθώς, σε αντίθεση με τους ανταγωνιστές του, το PVV δεν διοργάνωσε πάρτι παρακολούθησης των εκλογών, ανέφερε το Politico.
Όταν τελικά αντιμετώπισε τον Τύπο, ο Βίλντερς ήταν η εικόνα της ταπεινότητας, περιγράφοντας τη δραματική απώλεια 11 εδρών - περισσότερες από οποιοδήποτε άλλο κόμμα - ως «σοβαρή οπισθοδρόμηση». Αλλά, οι αναλυτές προειδοποιούν: μην τον κηρύξετε πολιτικά τελειωμένο ακόμα.
Αφού προκάλεσε την κατάρρευση της προηγούμενης κυβέρνησης, ο Βίλντερς κινδύνευσε να μην έχει τη στήριξη των ψηφοφόρων του ενώ μία ενδεχόμενη σαρωτική νίκη του αντιπάλου του, Φρανς Τίμερμανς, θα είχε ένα επιπλέον πλήγμα στην ταπείνωσή του.
Τίποτα από αυτά δεν συνέβη: Αντ' αυτού, ο Τίμερμανς ήταν αυτός που παραιτήθηκε, ενώ ο Βίλντερς παραμένει κοντά στην κορυφή της πολιτικής αναμέτρησης.
Και παρόλο που οι πιθανότητές του να ενταχθεί ακόμη και σε έναν δεξιό συνασπισμό είναι ελάχιστες, έχει «κάψει» πάρα πολλές γέφυρες για κάτι τέτοιο, ο Βίλντερς φαίνεται έτοιμος να επιστρέψει στον ρόλο του ως το μακροβιότερο αουτσάιντερ της ολλανδικής πολιτικής, προκαλώντας από τα έδρανα του κοινοβουλίου.
«Ετοιμαστείτε, μόλις ξεκινάμε», προειδοποίησε τους δημοσιογράφους.
Με πληροφορίες του Politico/Guardian/BBC
