Οι ρωσικές παραβιάσεις του εναέριου χώρου του ΝΑΤΟ προκαλούν ανησυχία στην Ευρώπη και εκείνη με τη σειρά της οχυρώνεται. Ποια είναι τα κίνητρα όμως της Ρωσίας;
Η ΕΕ προχωρά τα σχέδιά της για την κατασκευή αντι-drones τείχους από τις ρωσικές παραβιάσεις στην «καρδιά» της ανατολικής άμυνάς της, καθώς αυξάνεται η δυναμική για ένα δάνειο 140 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, βασισμένο σε ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, που έχει «παγώσει», μέσω των δεκάδων κύκλων κυρώσεων.
Μετά τη συνάντηση υπουργών από 10 κράτη μέλη, κυρίως της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, καθώς και της Ουκρανία, ο επίτροπος άμυνας της ΕΕ, Άντριους Κουμπίλιους, δήλωσε ότι το τείχος κατά των drones για την προστασία από εναέριους «εισβολές», αποτελεί άμεση προτεραιότητα και βασικό στοιχείο της ανατολικής άμυνας του μπλοκ. Το ζήτημα έχει αναδυθεί στην ημερήσια διάταξη μετά από μια σειρά παραβιάσεων με drones στη Δανία, την Πολωνία και τη Ρουμανία, καθώς και την παραβίαση του εσθονικού εναέριου χώρου από ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη, την ώρα που η Ρωσία συνεχίζει τον θανατηφόρο βομβαρδισμό της Ουκρανίας.
Ο Κουμπίλιους δήλωσε ότι επείγει να υπάρξει ένα αποτελεσματικό σύστημα ανίχνευσης, συμπεριλαμβανομένων ραντάρ και ακουστικών αισθητήρων, καθώς και δυνατότητες αναχαίτισης και καταστροφής drones. Αναγνώρισε την πιθανή αναντιστοιχία στο κόστος που εμπλέκεται στην άμυνα και τόνισε πως «Αν χρησιμοποιείτε αεροπορικούς πυραύλους από το μαχητικό σας για να καταρρίψετε το drone, τότε χρησιμοποιείτε (έναν) πύραυλο που κοστίζει 1 εκατομμύριο για να καταστρέψει ένα drone που κοστίζει 10.000».
Το δάνειο των 140 δισ. ευρώ στην Ουκρανία
Την ώρα που οι συνομιλίες για την άμυνα είναι σε εξέλιξη, μια πρόταση που διέρρευσε, αποκάλυψε την αυξανόμενη δυναμική πίσω από τα σχέδια για το δάνειο των 140 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πιστεύει ότι μπορεί να δημιουργήσει ένα άτοκο δάνειο ύψους 140 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία με βάση τα περιουσιακά στοιχεία της κεντρικής τράπεζας της Ρωσίας, που έχουν «παγώσει», χωρίς να κατασχέσει τα κεφάλαια, σύμφωνα με ένα έγγραφο που επικαλείται ο Guardian.
Ενώ η ΕΕ ήδη λαμβάνει τα κέρδη από τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που έχουν παγώσει στην ΕΕ για να δημιουργήσει κεφάλαια για την Ουκρανία, το αρχικό κεφάλαιο παραμένει ανέγγιχτο. Η Γερμανία, η Γαλλία και το Βέλγιο έχουν αντισταθεί στα σχέδια των χωρών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης να κατασχέσουν τα περιουσιακά στοιχεία, τα οποία φυλάσσονται σε μεγάλο βαθμό στο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα Euroclear με έδρα τις Βρυξέλλες.
Οι αξιωματούχοι της ΕΕ πιστεύουν πλέον ότι έχουν βρει έναν νομικά ασφαλή τρόπο να δανείσουν χρήματα στην Ουκρανία με βάση τα περιουσιακά στοιχεία, βασιζόμενοι στην υπόθεση ότι η Ρωσία θα καταβάλει τελικά αποζημιώσεις στο Κίεβο για τις κολοσσιαίες ζημιές που προκλήθηκαν κατά τη διάρκεια περισσότερων από 1.300 ημερών πολέμου, σχολιάζει ο Guardian.
Σε μια σημαντική κίνηση, ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, τάχθηκε υπέρ μιας τέτοιας ιδέας, ανακοινώνοντας μέσω άρθρου γνώμης στους Financial Times την υποστήριξή του για ένα νομικά ασφαλές χρηματοοικονομικό μέσο ώστε να διασφαλιστεί η στρατιωτική ανθεκτικότητα της Ουκρανίας για αρκετά χρόνια. Σύμφωνα με τον Μερτς- ιδανικά - τα σχέδια θα υποστηρίζονταν ομόφωνα από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, αλλά πρότεινε ότι θα μπορούσαν να εγκριθούν από την πλειοψηφία, σε μια σιωπηρή αναγνώριση ότι η ΕΕ πρέπει να εξετάσει τρόπους για να αποφύγει το βέτο από την φιλική προς το Κρεμλίνο κυβέρνηση της Ουγγαρίας.
Οι κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας πρέπει να ανανεώνονται κάθε έξι μήνες, δίνοντας στη Βουδαπέστη σημαντική μόχλευση, αν και η Ουγγαρία δεν έχει ποτέ μπλοκάρει τις κυρώσεις. Την ίδια ώρα αξιωματούχοι της ΕΕ πιστεύουν επίσης ότι έχουν βρει μια νομική λύση για να αποφύγουν την απαίτηση της ομοφωνίας, που σημαίνει ότι το κόστος του δανείου θα καταβληθεί τελικά από τη Ρωσία και όχι από τα κράτη μέλη, τα οποία θα λειτουργούν ως εγγυητές.
Οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να συζητήσουν το τείχος κατά των drones και το δάνειο για τις επανορθώσεις σε σύνοδο κορυφής στην Κοπεγχάγη την επόμενη εβδομάδα με στόχο την επίτευξη συμφωνιών μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου.
Τα πιθανά κίνητρα της Ρωσίας και ο αποπροσανατολισμός
Ποια είναι όμως τα πιθανά κίνητρα της Ρωσίας για τις παραβιάσεις του εναέριου χώρου χωρών του ΝΑΤΟ; Όπως αναφέρουν αναλυτές στο Associated Press, πριν από την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, το Κρεμλίνο απαίτησε από το ΝΑΤΟ να εγκαταλείψει οποιαδήποτε σχέδια ένταξης στη συμμαχία και να ανακαλέσει τις αναπτύξεις στρατευμάτων κοντά στα σύνορα της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένων των χωρών της Βαλτικής Εσθονίας, Λετονίας και Λιθουανίας, μικρών πρώην σοβιετικών δημοκρατιών που εντάχθηκαν στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Το ΝΑΤΟ απέρριψε τα αιτήματα.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν προειδοποίησε επίσης το ΝΑΤΟ να μην επιτρέψει στο Κίεβο να επιτεθεί βαθιά μέσα στη Ρωσία με όπλα μεγάλου βεληνεκούς που παρέχονται από τη Δύση, απειλώντας ότι η Μόσχα θα μπορούσε να απαντήσει στοχεύοντας στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε χώρες του ΝΑΤΟ που επιτρέπουν τέτοιες επιθέσεις. Κάτι τέτοιο θα ενείχε τεράστιους κινδύνους, και για τη Μόσχα, καθώς θα μπορούσε να προκαλέσει άμεση σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και ΝΑΤΟ, το οποίο έχει τεράστιο πλεονέκτημα στα συμβατικά όπλα.
Ορισμένοι ειδικοί θεωρούν την πρόσφατη αύξηση των εισβολών στον εναέριο χώρο του ΝΑΤΟ ως μια προσπάθεια της Ρωσίας να δει πώς αντιδρά η συμμαχία, ώστε να μπορέσει να εκμεταλλευτεί τυχόν ρωγμές ή αναποφασιστικότητα. Και ορισμένοι πιστεύουν ότι η Ρωσία ελπίζει να εκτρέψει την προσοχή και τους πόρους του ΝΑΤΟ από την υποστήριξη της Ουκρανίας στην υπεράσπιση του δικού της εδάφους. «Ίσως να υπολόγιζαν ήταν ότι τώρα οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να στείλουν κάτι επιπλέον στην Εσθονία σχετικά με τα μέσα αεράμυνας, και αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούν να το στείλουν στην Ουκρανία», δήλωσε ο Εσθονός υπουργός Άμυνας Χάνο Πέβκουρ. «Η Ρωσία προσπαθεί να μας αποσπάσει την προσοχή από την Ουκρανία».
Ο Μαρκ Γκαλεότι, ειδικός στη ρωσική πολιτική, επικεφαλής της συμβουλευτικής εταιρείας Mayak Intelligence, πιστεύει ότι οι παραβιάσεις αποτελούν μέρος μιας «καταναγκαστικής κίνησης» που στοχεύει στην αποθάρρυνση των μελών του ΝΑΤΟ από το να προσφέρουν ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας στο Κίεβο, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής ανάπτυξης των στρατευμάτων τους στην Ουκρανία στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας. Η Μόσχα έχει προειδοποιήσει ότι δεν θα δεχτεί στρατεύματα του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία.
«Αυτή είναι η Μόσχα που προσπαθεί να πει: "Κοιτάξτε πόσο επικίνδυνα είναι ήδη τα πράγματα και πόσο επικίνδυνα θα μπορούσαν να γίνουν. Θυμηθείτε ότι είμαστε πιο τολμηροί, πεισματάρηδες, απερίσκεπτοι, αποφασιστικοί - χρησιμοποιήστε όποιο επίθετο θέλετε, αλλά το θέμα είναι ότι είμαστε παραπάνω από αυτό"», δήλωσε ο Γκαλεότι σε ένα podcast.
Ο Έντουαρντ Λούκας, ανώτερος συνεργάτης στο Κέντρο Ανάλυσης Ευρωπαϊκής Πολιτικής, δήλωσε ότι η Ρωσία μπορεί να προσπαθεί να επισημάνει τις αδυναμίες του ΝΑΤΟ με σκοπό να «φυτέψει το διαβρωτικό ερώτημα στο μυαλό των συμμάχων: Είστε πρόθυμοι να πάτε σε πόλεμο με τη Ρωσία για λογαριασμό των χωρών της Βαλτικής;»
«Η Ρωσία δεν χρειάζεται να νικήσει το ΝΑΤΟ στρατιωτικά αν μπορεί να το νικήσει πολιτικά», έγραψε ο Λούκας σε μια ανάλυση. Η Ρωσία μπορεί να ήθελε να μετρήσει την αντίδραση του μεγαλύτερου μέλους του ΝΑΤΟ, των ΗΠΑ, δήλωσε ο Μαξ Μπέργκμαν, επικεφαλής του προγράμματος Ευρώπης, Ρωσίας και Ευρασίας στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών.
Ο ίδιος έκρινες ως «αρκετά απογοητευτική» την αντίδραση των ΗΠΑ στις παραβιάσεις. «Νομίζω ότι αυτό που βλέπουμε είναι ότι οι ΗΠΑ υπό τον Πρόεδρο Τραμπ δεν αισθάνονται υπεύθυνες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και αυτό θα είναι αρκετά διαφωτιστικό για τους Ρώσους. Μπορεί να κλιμακώσουν ακόμη περισσότερο».
Με πληροφορίες του Guardian/Associated Press
