Δεν είναι η πρώτη φορά που οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ανησυχούν πως ο Ρώσος Πρόεδρος θα καταφέρει να διαιρέσει τη διατλαντική συμμαχία και να επιτύχει όλα όσα θέλει στην Ουκρανία.
Πριν από τη ξαφνικά ανακοινωμένη σύνοδο κορυφής στην Αλάσκα την Παρασκευή, ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης δήλωνε στο CNN: «Κινδυνεύουμε να γίνουμε ένα υποσημείωμα στην Ιστορία».
Μέρος του φόβου στην Ευρώπη πηγάζει από το πόσο λίγα είναι γνωστά για τις προτάσεις που έχει κάνει το Κρεμλίνο για να σταματήσει ο πόλεμος στην Ουκρανία: Ο Πούτιν δεν έχει δώσει λεπτομέρειες, ενώ ο Αμερικανός απεσταλμένος δεν αποκάλυψε τίποτα μετά τη συνάντησή του με τον Ρώσο ηγέτη την Τετάρτη.
Ο ίδιος οΤραμπ, μετά την αποχώρηση του Γουίτκοφ από τη Μόσχα, δήλωσε: «Είναι πολύπλοκο. Θα αποσύρουμε κάποιους όρους, θα γίνει κάποια ανταλλαγή. Θα υπάρξουν ανταλλαγές εδαφών προς όφελος και των δύο πλευρών».
Οι Ευρωπαίοι φοβούνται ότι το «όφελος και των δύο» είναι ένα εξαιρετικά απίθανο αποτέλεσμα.
Δεν υπάρχει καμία ένδειξη πως ο Πούτιν έχει υποχωρήσει στο ελάχιστο από τις μαξιμαλιστικές απαιτήσεις του - απαιτώντας ουσιαστικά από την Ουκρανία να παμείνει σάκος του μποξ για τη Ρωσία χωρίς καμία εγγύηση ασφάλειας και με περιορισμούς στο μέγεθος και τις δυνατότητες του στρατού της.
«Δεν υπάρχει καμία αίσθηση στο Παρίσι, το Βερολίνο ή το Λονδίνο ότι η κατάληψη ξένου εδάφους έχει σημασία για αυτήν την αμερικανική κυβέρνηση - και οι Ευρωπαίοι το βρίσκουν βαθιά ανησυχητικό», δήλωσε ο διπλωμάτης.
Υπενθυμίζεται πως με κοινή τους ανακοίνωση το Σάββατο, Μακρόν, Μερτς, Μελόνι, Στάρμερ και φον ντερ Λάειν τόνισαν πως «παραμένουμε δεσμευμένοι στην αρχή ότι τα διεθνή σύνορα δεν πρέπει να αλλάζουν με τη χρήση βίας». «Ο δρόμος προς την ειρήνη στην Ουκρανία δεν μπορεί να χαραχθεί χωρίς την Ουκρανία», επανέλαβαν για ακόμη μία φορά.
Είχαν περάσει το μεγαλύτερος μέρος της ημέρας επιχειρηματολογώντας στον αντιπρόεδρο Τζ. Ντι. Βανς περί της αναγκαιότητας να γνωρίζουν τι ακριβώς θα διαπραγματευτούν την Παρασκευή οι δύο ηγέτες.
Οι ομοιότητες με τη Συμφωνία του Μονάχου
Η «κυβέρνηση Τραμπ έχει περιγράψει τις φερόμενες απαιτήσεις του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν για κατάπαυση πυρός στην Ουκρανία με τέσσερις διαφορετικούς τρόπους από τις 6 Αυγούστου»,σημειώνει το Ινστιτούτο Μελέτης Πολέμου (ISW) - think tank με έδρα την Ουάσινγκτον.
Μία είναι η κοινή γραμμή σε όλες τις εκδοχές: ότι ο Πούτιν θα απαιτήσει οι ουκρανικές δυνάμεις να αποσυρθούν από όλα τα σημεία του Ντονέτσκ που εξακολουθούν να ελέγχουν. Αυτό περιλαμβάνει σημαντικές πόλεις όπως τα Σλοβιάνσκ, Κραματόρσκ και Κοστιαντινίβκα.
«Η αποδοχή μιας τέτοιας απαίτησης θα ανάγκαζε την Ουκρανία να εγκαταλείψει την κύρια αμυντική γραμμή στο Ντονέτσκ από το 2014», επισημαίνει το ISW, εκθέτοντας την Ουκρανία σε περαιτέρω επιθέσεις.
Ο Μικ Ράιαν, που παρακολουθεί την ουκρανική σύγκρουση στο μπλογκ του Futura Doctrina, είπε την Κυριακή ότι «η Ουκρανία, περισσότερο από οποιονδήποτε, καταλαβαίνει πως «το έδαφος που πιέζεται να παραχωρήσει θα χρησιμοποιηθεί ως ορμητήριο σε περίπτωση μελλοντικής ρωσικής επιθετικότητας».
Οι ομοιότητες με τη Συμφωνία του Μονάχου μεταξύ του Βρετανού Πρωθυπουργού Νέβιλ Τσάμπερλεν και του Αδόλφου Χίτλερ το 1938 είναι εντυπωσιακές - σχολιάζει ο Tim Lister.
Ακόμα και μετά την εισβολή των Ναζί στην Τσεχοσλοβακία, ο Τσάμπερλεν είπε πως είχε λάβει διαβεβαιώσεις από τον Χίτλερ: «Αυτή είναι η τελευταία εδαφική απαίτηση που έχω στην Ευρώπη».
«Δεμένοι στο τρενάκι του τρόμου του Τραμπ»
Για την ώρα παραμένει άγνωστο αν ο Πούτιν θα επιμείνει στην απαίτησή του να του παραχωρηθεί ο έλεγχος και των άλλων δύο ουκρανικών περιοχών - της Χερσώνας και της Ζαπορίζια - των οποίων οι περιφερειακές πρωτεύουσες παραμένουν υπό ουκρανικό έλεγχο. Ή αν θα δεχθεί ένα «πάγωμα» των γραμμών του μετώπου στις περιοχές αυτές.
Επίσης δεν είναι σαφές αν ο Πούτιν θα απαιτήσει η Ουκρανία να αναγνωρίσει την κυριαρχία της Μόσχας στην Κριμαία - και αν ναι, τι μπορεί να προσφέρει ως αντάλλαγμα. Ο Ζελένσκι έχει ήδη επισημάνει ότι το ουκρανικό σύνταγμα απαγορεύει την παραχώρηση εδαφών.
Υπάρχει ακόμη ένα ζήτημα όσον αφορά σειράς των γεγονότων, με τους Ευρωπαίους να θεωρούν την κατάπαυση πυρός προϋπόθεση για οποιαδήποτε συζήτηση για τα εδάφη, ενώ άγνωστο παραμένει αν το Κρεμλίνο θα δεχτεί μια ευρωπαϊκή «δύναμη ασφαλείας» για να εγγυηθεί την κατάπαυση πυρός. Όλες οι ενδείξεις μέχρι τώρα λένε πως δεν θα επιτρέψει σε κανένα μέλος του ΝΑΤΟ να συμμετάσχει σε μια τέτοια δύναμη.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες τόνισαν σε ανακοίνωσή τους ότι πρέπει να υπάρξουν «ισχυρές και αξιόπιστες εγγυήσεις ασφάλειας που να επιτρέπουν στην Ουκρανία να υπερασπίζεται αποτελεσματικά την κυριαρχία και την εδαφική της ακεραιότητα». Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι οι Ευρωπαίοι επιμένουν - κυρίως - να κολακεύουν και να προσπαθούν να κατευνάσουν τον Τραμπ.
«Από την ορκωμοσία του τον Ιανουάριο, οι Ευρωπαίοι είναι "δεμένοι" στο τρενάκι του τρόμου του Τραμπ. Επιβιβάστηκαν, έδεσαν τις ζώνες τους και φωνάζουν συχνά από τρόμο, αλλά δεν κατεβαίνουν ποτέ», σχολιάζει η Ρυμ Μομτάζ από το Carnegie Endowment for International Peace.
Πληρώνουν (ακριβά) το τίμημα της έλλειψης μιας στρατηγικής ταυτότητας ανεξάρτητης από τις ΗΠΑ, όπως ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζητά εδώ και οκτώ χρόνια.
Όσο και αν θέλουν να στηρίξουν και να προστατεύσουν την Ουκρανία, οι Ευρωπαίοι καταλήγουν να εκλιπαρούν – και να προσπαθούν να μαντέψουν τι μπορεί να αποφασιστεί απουσία τους.
