Για εβδομάδες ο πρόεδρος Τραμπ υποσχόταν ότι η παγκόσμια οικονομία επρόκειτο να μπει σήμερα σε μια νέα τροχιά. Ήταν μια αμετάκλητη προθεσμία, διαβεβαίωναν οι αξιωματούχοι του.
Όταν όμως ο Τραμπ υπέγραψε εντέλει το βράδυ της Πέμπτης τη νεά εντολή - που αφορά 68 χώρες και την Ευρωπαϊκή Ένωση - παρέτεινε την προθεσμία κατά επτά ημέρες.
Η αλλαγή, αν και ενδεχομένως καλοδεχούμενη από χώρες που δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε συμφωνία με τις ΗΠΑ, προσέθεσε μια νέα δόση αβεβαιότητας σε καταναλωτές και επιχειρήσεις που εξακολουθούν να αναρωτιούνται τι θα συμβεί και πότε.
Ο Τραμπ έχει υποσχεθεί ότι οι δασμοί σε αγαθά αξίας σχεδόν 3 τρισ. δολαρίων που εισάγονται στις Ηνωμένες Πολιτείες θα φέρουν νέο πλούτο, θα ξεκινήσουν μια αλυσίδα δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας στα εργοστάσια, θα μειώσουν τα ελλείμματα και θα αναγκάσουν τις υπόλοιπες χώρες να φέρονται στην Αμερική με περισσότερο... σεβασμό.
Στην πραγματικότητα όμως, οι τεράστιοι δασμοί απειλούν να βλάψουν τη διεθνή θέση των ΗΠΑ καθώς οι σύμμαχοι αισθάνονται εξαναγκασμένοι να συνάψουν μη ευνοϊκές συμφωνίες. Την ίδια ώρα, με δεδομένο πως οι φόροι επιβάλλονται σε βασικά αγαθά αλλά και σε πρώτες ύλες που χρησιμοποιούν αμερικανικά εργοστάσια, απειλούν να προκαλέσουν νέες πληθωριστικές πιέσεις εμποδίζοντας την οικονομική ανάπτυξη.
Το μόνο βέβαιο είναι πως η... αβεβαιότητα θα κρατήσει πολύ
Καθώς το ρολόι πλησίαζε την προθεσμία που έθεσε ο ίδιος ο Τραμπ, λίγα πράγματα φαινόταν να είναι ξεκάθαρα πέρα από την αποφασιστικότητα του προέδρου να επιβάλει τους φόρους για τους οποίους μιλά επί δεκαετίες.
Η ίδια η νομιμότητα των δασμών εξάλλου παραμένει αμφιλεγόμενη, καθώς ομοσπονδιακό εφετείο εξέτασε μόλις χθες αν ο Τραμπ υπερέβη τις εξουσίες του όταν χρησιμοποίησε έναν νόμο του 1977 ώστε να αποφύγει την έγκριση του Κογκρέσου.
Ο Τραμπ μοιράστηκε τον ενθουσιασμό του την Πέμπτη σημειώνοντας πως «οι δασμοί κάνουν την Αμερική ΞΑΝΑ ΜΕΓΑΛΗ & ΠΛΟΥΣΙΑ».
Οι περισσότεροι ωστόσο δεν συμμερίζονται την αισιοδοξία του: Βλέπουν αντίθετα μια πολιτική πρόχειρα δομημένη, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει βλάβες με την πάροδο του χρόνου, οι οποίες θα διαβρώσουν τη δύναμη και την ευημερία της Αμερικής.
Όπως έχει σημειώσει χαρακτηριστικά στο Associated Press ο Σκοτ Λίνσικομ, αντιπρόεδρος οικονομικών στο Ινστιτούτο Cato, «το μόνο που θα ξέρουμε σίγουρα το πρωί της Παρασκευής είναι ότι οι δασμοί των ΗΠΑ είναι ιστορικά υψηλοί και περίπλοκοι, και ότι, επειδή αυτές οι συμφωνίες είναι τόσο ασαφείς και ημιτελείς, η πολιτική αβεβαιότητα θα παραμείνει σε πολύ υψηλά επίπεδα [...] Τα υπόλοιπα είναι υπό διαμόρφωση».
Οι τρίπλες του προέδρου
Ο Τραμπ ανακοίνωσε, για πρώτη φορά, την διορία της Παρασκευής τον περασμένο Απρίλιο - προκαλώντας πανικό στις χρηματιστηριακές αγορές με την «Ημέρας της Απελευθέρωσης».
Οι ασυνήθιστα υψηλοί δασμοί που ανακοίνωσε τότε προκάλεσαν έντονη ανησυχία για επικείμενη ύφεση, αναγκάζοντας τον Τραμπ να δώσει παράταση 90 ημερών.
Όταν δεν κατάφερε να συνάψει αρκετές εμπορικές συμφωνίες με τρίτες χώρες, επέκτεινε το χρονοδιάγραμμα και έστειλε επιστολές στους ηγέτες με προτεινόμενα ποσοστά, οδηγώντας σε μια σειρά από βεβιασμένες συμφωνίες.
Όπως ανακοινώθηκε χθες, οι δασμοί στον Καναδά αυξάνονται από 25% σε 35% – με τον Μαρκ Κάρνεϊ να δηλώνει «απογοητευμένος», παρότι τα περισσότερα καναδικά αγαθά εξαιρούνται βάσει προηγούμενης συμφωνίας.Οι ελβετικές εισαγωγές θα φορολογούνται πλέον με υψηλότερο ποσοστό - 39% από το 31% που είχε απειλήσει ο Τραμπ τον Απρίλιο - ενώ το Λιχτενστάιν είδε το ποσοστό του να μειώνεται από 37% σε 15%. Οι χώρες που δεν αναφέρονται στην εντολή της Πέμπτης θα υπόκεινται σε βασικό δασμό 10%.
Ο Τραμπ διαπραγματεύτηκε μια σειρά από deals τις τελευταίες εβδομάδες με την ΕΕ, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, την Ινδονησία και τις Φιλιππίνες - σημειώνοντας κάποιες σημαντικές επιτυχίες, καθώς άλλες χώρες επιδίωκαν να περιορίσουν την απειλή υψηλότερων δασμών. Την Πέμπτη υποστήριξε ότι έρχονται συμφωνίες και με άλλες χώρες, αλλά αρνήθηκε να τις κατονομάσει.
Ζητήματα νομιμότητας και χαμένες θέσεις εργασίας
Ομοσπονδιακοί δικαστές εξέφρασαν σκεπτικισμό την Πέμπτη σχετικά με τη χρήση νόμου του 1977 εκ μέρους του Τραμπ, προκειμένου ο πρόεδρος να ανακηρύξει το μακροχρόνιο εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ ως εθνική έκτακτη ανάγκη, η οποία να δικαιολογεί την επιβολή δασμών σχεδόν σε κάθε χώρα στον κόσμο.
«Ζητάτε απεριόριστη εξουσία», δήλωσε ο δικαστής Τοντ Χιουζ σε δικηγόρο του υπουργείου Δικαιοσύνης που εκπροσωπούσε την κυβέρνηση. Οι δικαστές δεν εξέδωσαν απόφαση κι η υπόθεση αναμένεται τελικά να φτάσει στο Ανώτατο Δικαστήριο.
Ο Λευκός Οίκος επικαλείται την αύξηση των ομοσπονδιακών εσόδων ως ένδειξη ότι οι δασμοί θα μειώσουν το δημοσιονομικό έλλειμμα - με 127 δισεκατομμύρια δολάρια σε τελωνειακούς δασμούς να έχουν εισπραχθεί φέτος, περίπου 70 δισ. περισσότερα από πέρυσι.
Ο δεύτερος πυλώνας του κυβερνητικού αφηγήματος, ωστόσο, καταρρέει: Δεν υπάρχουν ακόμη ενδείξεις ότι οι δασμοί θα οδηγήσουν σε αύξηση των θέσεων εργασίας στη μεταποίηση, ενώ η αμερικανική οικονομία διαθέτει σήμερα 14.000 λιγότερες θέσεις μεταποίησης σε σχέση με τον Απρίλιο.
Την Πέμπτη, ένας κρίσιμος δείκτης πληθωρισμού - γνωστός ως Δείκτης Δαπανών Προσωπικής Κατανάλωσης (PCE) - έδειξε ότι οι τιμές αυξήθηκαν κατά 2,6% σε διάστημα 12 μηνών έως τον Ιούνιο, ένδειξη ότι ο πληθωρισμός ενδέχεται να επιταχύνεται καθώς οι δασμοί διαχέονται στην οικονομία.
Η προοπτική αυξημένου πληθωρισμού από τους δασμούς έχει οδηγήσει την Ομοσπονδιακή Τράπεζα σε «πάγωμα» των περαιτέρω μειώσεων των βασικών επιτοκίων της, κάτι που προκαλεί απογοήτευση στον Τραμπ, ο οποίος στο Truth Social αποκάλεσε (για ακόμη μια φορά) τον Πρόεδρο της FED «αποτυχημένο».
«Υπάρχουν πολλές αβεβαιότητες που μένει να αποσαφηνιστούν», ανέφερε, από την πλευρά του, ο Πάουελ την Τετάρτη. «Μαθαίνουμε όλο και περισσότερα. Δεν φαίνεται να πλησιάζουμε στο τέλος αυτής της διαδικασίας [...] φαίνεται πως έπεται συνέχεια».
